تحليل-دي ولت از استقلال كوزوو
به دنبال استقلال كوزوو تفسيرهاي زيادي پيرامون درستي يا عدم درستي اين استقلال صورت گرفته است و مفسران زيادي با ارائهي دليل، به اثبات درستي اين امر يا اشتباه بودن آن پرداختهاند.
به گزارش ايسنا پايگاه اينترنتي روزنامهي"دي ولت" آلمان در دو تحليل، دو ديدگاه متفاوت را در اين رابطه مطرح كرده است.
اين روزنامه در يك تحليل در اثبات درستي اعلام استقلال يك جانبهي اين استان از ديدگاه خودش، اين طور گزارش كرده است: اگر بخواهيم اعلام استقلال كوزوو را اخطاري بدانيم كه بر اساس آن ديگر سازمانهاي آزادي بخش نيز براي تلاشهاي خود نيرو ميگيرند، در واقع اين زنگ خطر، اخطاري بيپايه و اساس است. براي مثال اگر در شرايط فعلي فلسطين نيز خواهان اعلام بيانيهي يك جانبهي استقلال فلسطين شود، اين در واقع بسيار مهمل و در واقع تبليغي بيارزش در جهت منسوخ كردن درستي اعلام استقلال اين استان است؛ چرا كه در مورد فلسطين هم اگر فلسطينيها حاضر شوند به قيمت حضور ارتش سازمان ملل و ناتو، همين طور پليسهاي اتحاديهي اروپا آن هم براي مدت زمان نا معين استقلال خود را پذيرا شوند، آن وقت ميتوانيم در پاسخ به خواستهي آنها مبني بر اعلام استقلال يك جانبه جواب مثبت دهيم.
اگر هم فلسطينيها خواهان استقلال، بدون حضور و كنترل نيروهاي بينالمللي باشند كه موضوع كاملا متفاوت ميشود و نميتوانيم مسالهي فلسطين و كوزوو را با هم مقايسه كنيم و اصلا اين دو مساله با هم هيچ شباهتي ندارند و استدلالها پيرامون اين موضوع كه فلسطين با توجه به الگوي كوزوو خواهان استقلال است، نيز كاملا اشتباه ميشود.
اين تحليل در قسمت دوم خود اين طور آورده است: ما در حالي از واژه "استقلال يك جانبه" استفاده ميكنيم كه "استقلال يك جانبه" به هيچ وجه به معناي اين ديدگاه نيست كه آن در رابطهي تنگاتنگ و بسيار نزديك با فرايندهاي بينالمللي قرار گرفته است.
در واقع آمادگي آمريكا و كشورهاي عضو اتحاديهي اروپا و همين طور ديگر كشورهاي مهم براي به رسميت شناختن كوزوو را نميتوانيم پيامد و تبعات صدور اين بيانيه بلكه ميتوانيم آن را پيش شرطهايي براي اعلام بيانيهي استقلال يك جانبهي اين استان بناميم.
در واقع مذاكرات فشرده و به رسميت شناختن محدوديتها وقواع و قوانين اقليت صربهاي كوزوو آن هم به وسيله دولت كوزوو پيشاپيش حركتها براي اعلام بيانيه رسميت اين استان است.
افرادي كه در حال حاضر به رسميت شناختن كوزوو از سوي آمريكا و همچنين كشورهاي اتحاديه اروپا فاجعهاي بزرگ ميدانند در واقع به سادگي تاريخچه و همين طور شرايطي را كه تحت آن اين استان مجبور به اعلام استقلال يك جانبه شد، ناديده ميگيرند. نبايد فراموش كرد كه قبل از صدور اين بيانيه از مدتها قبل تلاشهاي بسيار زيادي براي مذاكرات جهت روشن شدن وضعيت قانوني حتي با صربستان و روسيه صورت گرفته است. هم اتحاديهي اروپا و هم آمريكا براي پيدايش و سازش بر سر اين موضوع بحث برانگيز بسيار تلاش كردند. صربستان و روسيه نيزاقداماتشان نهايتا به بلوكه كردن راه حل ها براي مشخص شدن وضعيت قانوني كوزوو ختم ميشده است!
البته در برابر انواع مختلفي از پيشنهادها كه براي حل مسالهي كوزوو ارائه شده است و يكي از آنها بنا به پيشنهاد غرب "استقلال رسمي كوزوو بود" نيز نه روسيه و نه صربستان، هيچ پيشنهاد جدي در برابر اين پيشنهادات ارائه ندادند.
در قسمت ديگري از اين تحليل آمده است: رسميت كوزوو در شرايطي اعلام شد كه تحت هيچ شرايط ديگري امكان معلق بودن وضعيت اين استان آن هم با گذشت نه سال امكان پذير نبود. در واقع اين استان از مدتها قبل ديگر به صربها تعلق نداشته است چرا كه حقوق بينالمللياش از مدتها قبل تنها به كاغذ محدود بوده و در حد تشريفات بوده است.
اين تحليل در ادامهي استدلالها براي مثبت بودن بيانيه به رسميت شناختن كوزوو اين طوراظهار مي كند: كوزوو احتياج دارد كه به وضعيت قانوني رسمي و مطمئن دست يابد، چرا كه اين كشور نيز مانند ديگر كشورها احتياج دارد تا با كمك وضعيت مطمئن خود به انجام روابط بينالمللي روي آورد و بتواند كه به انعقاد قرارداد با ديگر كشورها بپردازد.
در بخش ديگري از اين تحليل آمده است كه استقلال كوزوو انسجام و وحدت اتحاديه اروپا را به خطر نمياندازد، چرا كه عامل مورد اختلاف در اتحاديه اروپا تنها استقلال رسمي بوده است. اسپانيا هم كه نميخواسته كوزوو را به عنوان كشوري مستقل بشناسد اما با اين وجود در ماموريت نيروهاي KFOR (نيروهاي اتحاديهي اروپا در كوزوو) همچنان شركت خواهد كرد.
به طور كلي كشورهاي عضو اتحاديه به زودي به اقدام و تصميمي واحد در قبال كوزوو دست خواهند يافت، چرا كه همهي اعضاي اتحاديه به اين امر واقفند كه بزرگ كردن اختلافات بين كشورهاي عضو اتحاديه و تبديل آن به بحراني در بين كشورهاي عضو امري نابهجا به شمار ميرود. صربستان هم مطئنا بعد از بر پا كردن جنجالهاي ابتدايي و اعتراض نسبت به وضع موجود، اعتراضات خود را در حد ضرورت محدود خواهد كرد.
البته اين درست است كه استقلال كامل از سوي صربستان امري كاملا مسخره و غير قابل قبول به شمار ميرود اما اين كشور خود از مدتها قبل ميدانست كه اين موضوع غير قابل اجتناب است و روزي فرا خواهد رسيد كه صربستان هم بايد به استقلال اين استان تن دهد. اقدام اين كشور در احضار سفراي خود نيز اقدامي اعتراضآميز از سوي صربستان بوده است كه آن را نيزميتوانيم بيشتر اقدامي ديپلماتيك و محتاطانه بناميم.
در ادامهي اين تحليل اين طور آمده است كه صربهاي كوزوو خود را از كوزوو جدا نخواهند كرد و به صربستان نخواهند پيوست، چرا كه اين امر به طور غير مستقيم به معناي به رسميت شناختن كامل دولت كوزوو است. روابط دو گانه و هميشگي صربستان نسبت به اتحاديه اروپا نيز با وضعيت جديد كوزوو تغيير نخواهد كرد. مشكل اصلي اي كه در اين مساله به چشم ميخورد اين است كه روسيه در حال حاضر به شدت تلاش ميكند كه تاثير اقتصادي و سياسي خود را به شدت در صربستان اعمال كند واين كشور را از همسو شدن با اتحاديه اروپا باز دارد. اما با اين حال روسيه هم به نوبه خود اعتراضاتش را نسبت به رسميت كوزوو محدود خواهد كرد.
اين تصور كه موضع روسيه در قبال ايران و برنامهي هستهيي اين كشور به علت بروز وضعيت جديد كوزوو به گونهاي ديگر تغيير خواهد كرد نيز اشتباه است.
روسيه از اين نزاع وا ختلاف بر سر مساله كوزوو در اين جهت استفاده كرده است كه براي غرب رنجشي ايجاد كند ودر مقابل غرب بايستد اما اين اختلاف را مطمئنا نميتوان دليلي براي موضع خصمانهي اين كشور در برابر غرب دانست.
در بخش پاياني اين تحليل در رد اظهارات ديگر رسانهها كه داشتن روابط دوستانه با روسيه و صربستان را بسيار مهمتر از استقلال كوزوو دانستهاند، اين اظهارات تنها در حد يك گفتهي تمسخر آميز معرفي شده است.
مطمئنا درست است كه بايد در هر صورت تلاش كنيم كه راه همكاري صربستان با اروپا را هموار كنيم و سعي كنيم كه وضعيت ناراحت كنندهي ملت باقيماندهي صرب در كوزوو را بهبود بخشيم اما بايد به اين مساله نيز توجه داشت كه اكثريت جمعيت آلبانياييهاي كوزوو كه از سالها پيش تحت انواع فشارهاي سيستماتيك، تعقيب و گريز به وسيله ناسيوناليسم صربي قرار داشته و رنج ميبرده است اكنون حق دارد كه بالاخره از وضعيت آرامش كه بعد از جنگ به وجود آمده اندكي لذت ببرد و در دنيا و روابطي ايمن و قانوني زندگي كند.
البته وضعيت فعلي كوزوو نيز همهي مشكلات بالكان را حل نميكند، حتي در خود كوزوو نيز همين طور است. اين به آن معنا است كه هر گونه تعجب و شگفتي از وضعيت جديد ايجاد شده و استقلال اين استان كاملا نامربوط است و با نگاهي دقيقتر متوجه ميشويم كه هيچ امكان ديگري كه بتواند جايگزين وضعيت فعلي و صدور بيانيه باشد، نيز وجود نداشته است.
در مقابل موضعگيريها و استدلالهاي بالا كه همه سعي در توجيه اعلام استقلال كوزوو داشته است، اين روزنامه در تحليل ديگري به توجيه دلايل نادرستي اعلام استقلال كوزوو پرداخته است.
در قسمت ابتدايي اين تحليل آمده است: به رسميت شناختن كوزوو باعث بروز پارهاي از مشكلات ژئوپولتيكي ميشود. براي مثال اين بيانيه وحدت ناحيهاي دولتهاي مختلف از اسپانيا گرفته تا عراق را كه در آنها اقليتهاي قومي براي استقلال خود فعاليت ميكنند را تحت خطر قرار ميدهد. اما قبل از هر چيز ديگري استقلال كوزوو را ميتوانيم شكاف و خطري بزرگ براي اتحاديهي اروپا بدانيم.
اين تحليل با اشتباه خواندن استقلال كوزوو ابراز ميدارد: فوايد احتمالي حاصل از صدور اين بيانيه بسيار ناچيز و درمقابل، مشكلات بروز يافته ي حاصل از آن بسيار گسترده بوده است وبعد ازآن اين تحليل به ردهبندي قربانيان حاصل از اين استقلال به ترتيب اهميت ميپردازد: 1- وحدت اتحاديه اروپا 2- شالودهي قانونمنديهاي بينالمللي و نمايندگي و صلاحيت سازمان ملل 3- نقش و جايگاه آلمان در شوراي امنيت 4- همكاري با روسيه در مسالهي ايران 5- اقبال صربستان به اروپا 6- وحدت ناحيهاي دولتهاي مختلف
اين تحليل با تشريح دلايل بالا اين طور اظهار مي كند كه اكنون اسپانيا، مصر، روماني، مولداوي، بوسني هرزگوين، گرجستان، تركيه و عراق اجازه دارند كه از خود اين سوال را بپرسند چقدر طول خواهد كشيد تا اقليتهاي قومي ناآرام در اين كشورها طبق الگوي كوزوو خواهان جدايي و استقلال شوند و با توجه به الگوي اين استان انشعاب خود را توجيه كنند.
براي مثال براي تركيه حتما اين گمانهزنيها ايجاد خواهد شد كه تركهاي شمال قبرس بيانيهي استقلال خود را صادر كنند و به سرزمين مادريشان بپيوندند. دقيقا با همين منطق هم ميتوان به كردهاي شمال عراق براي تشكيل دولتي مستقل در آناتولي حق داد.
اين تحليل در ادامه ميافزايد: با چه منطقي غرب در برابر روسيه ميايستد و از ديگر سو با اقدام خود، استانهاي روسنشين گرجستان و مولداوي را به انشعاب ترغيب و تشويق ميكند.
آيا رنجهايي كه صربها از زمان كمونيست سابق اين كشور اسلوبودان ميلوشويچ، رهبر سابق صربها كه يكي از مسوولترين افراد براي شرايط كنوني است، متحمل شدهاند كافي نبوده است چرا كه ميلوشويچ در سال 1989 پروژهي خود يعني ايجاد صربستان بزرگ را اعلام كرد كه نتيجهي آن هم ايجاد صربستان كوچك امروز شد.
اين كمونيست اسبق صربستان قصد داشت كوزوو را از لحاظ قومي پاكسازي كند و يك فرمانروايي صربي، مسيحي را ايجاد كند كه البته اين اقدامات او با مخالفت و رويارويي وجدان جهاني روبرو شد و چيزي كه مهمتر از آن ايجاد شد تحريك ناتو برا ي حمله بود كه نهايتا نتيجهي آن برتري قدرت آلبانيايي-اسلامي در كوزوو شد. البته اندكي بعد از آن نيز ميروسلاو قدرت را از دست داد و كوزوو تحت سرپرستي سازمان ملل درآمد. اين پيشينه تاريخي صربها پيشينهاي تاريكي ورنج آور براي آنها به شمار ميرود. نبايد به زخم و صدمهاي كه به غرور ملي صربها از گذشته وارد شده را با تقسيم شدن ناعادلانه و از روي تهديد اين كشور شدت بخشيد.
در ادامه ي اين تحليل و با نادرست خواندن اين استقلال گفته شده است: اين درست نبودكه تنها با گذشت چند هفته از انتخاب رييسجمهور موافق با اروپاي صربستان وي را اكنون به شرمندگي و بدنامي پيش روي شهروندان صربش متهم كرد.
اگر ميخواهيم صربها را به خدمت در ارتش روسها بفرستيم بسيار خوب است كه همچنان به موضعگيري خود در قبال مساله كوزوو ادامه دهيم.
اين تحليل ميافزايد: درگيري بين كوزووييها و صربها با تصديق آلمان تشديدتر شد. اين هم شايد به آن دليل باشد كه براي آلمانيها احساس خوب آلبانياييهاي كوزوو بسيار مهمتر و با ارزشتر دوستي با صربها است!
اين تحليل با كوته نظرانه خواندن اين نظر آلمان در به رسميت شناختن كوزوو ميگويد: هيچ دليلي وجود ندارد كه آلمان با به رسميت شناختن استقلال كوزوو، دوستي خود با صربها را زير پا بگذارد.
در بخش ديگري از اين تحليل آمده است: يكي از مهمترين چالشهاي ايجاد شده در پي استقلال كوزوو آن است كه جدايي اين استان در حكم سيلياي به صورت روسيه به شمار ميرود چرا كه اين كشور به عنوان قدرت محافظ صربستان نقش بازي ميكند، بخش بزرگ و مهمي از صنايع صربستان را خريداري كرده ودر حال حاضرهم درصدد است كه براي اتحاديه اروپا در مورد بالكان مشكلاتي را ايجاد كند.
نباد بر اين پوكر ژئوپليتيكي روسها صحه گذاشت، با آن موافقت كرده و آن را تاييد كرد بلكه بايد به محاسبه و سنجش آن پرداخت، چرا كه ما به روسيه براي اعمال فشار بر ايران احتياج داريم. ما حداقل به روسيه براي ساكت ماندن وا قدام نكردن در برابر تاسيسات سپر موشكي آمريكا در هلند و چك احتياج داريم چرا كه اين سپر اروپا را در برابر خطر ايمن ميكند. ما در يك بازهي ميان مدت به تاييد و پذيرش روسيه براي عضويت اكراين، گرجستان در ناتو احتياج داريم. ماهمچنين در يك بازهي بلند مدت به موافقت و مذاكرات روسيه براي عضويت اين كشورها در اتحاديه اروپا نيازمند هستيم. همهي اين اهداف بسيار باارزشتر و مهمتر از استقلال كوزوو هستند.
اين تحليل ميافزايد: در كنار همهي استدلالهايي كه در بالا در رد استقلال كوزوو اظهار شد، ميتوان به قانون سال 1945 كه يكي از ستونهاي اصلي تاسيس سازمان ملل بوده است اشاره كرد.
تجزيه كردن يك كشور، بر خلاف قانون تعرض ناپذيري مرزها است كه از قوانين اصلي سازمان ملل است. براي تصديق اين قانون سازمان ملل هم دلايل بسيار قانع كنندهاي وجود دارد. چرا كه اگر هر اقليت قومي-فرهنگي و يا هر اقليت ديگري آمادگي جدا شدن از كشور خود را داشته باشد، مجامع ملي كه اين اقليتها از آن منشعب شدهاند با خطر و مشكل تعيين مرز روبرو خواهند شد.
آمريكا خود تحت فرماندهي آبراهام لينكلن جنگي خونين را راه انداخت براي آنكه به انشعاب و تجزيه ايالتهاي جنوب پايان دهد. با اين توجيه كه تنها يك دولت واحد و قوي ميتواند حقوق و آزادي شهروندان خود را تعيين كند. لينكن تلاش كرد كه از بالكانيزه كردن شمال آمريكا ممانعت كند اما اكنون ما شاهديم كه اين خود آمريكا است كه با اقدام خود در به رسميت شناختن كوزوو به ادامهي بالكانيزه كردن كوزوو پرداخته است. از ديگر سو قانون عدم تخطي به مرز كشورها نيز تنها در صورت موافقت و تصميم مجامع بينالمللي به حالت تعليق در ميآيد. اين به آن معنا است كه اقدام بسياري از كشورها در تاييد استقلال كوزوو امري غيرقانوني بوده است.
در بخش پاياني اين تحليل آمده است: اولين و مهمترين دليل كه در رد به رسميت شناختن كوزوو مطرح ميشود اين است كه بيانيه استقلال كوزوو ضربهاي عليه اروپا به شمار ميرود. همان طور كه مشخص است كشورهاي عضو اتحاديه به موضعي يكسان در مورد مساله كوزوو دست نيافتند. ملتهايي كه براي به رسميت شناختن كوزوو ميتاختند بار ديگر همان طور كه در مورد جنگ عراق به چشم خورد به ريسك بالايي دست زدند كه اين ريسك را مي توانيم شكاف بيشتر و گستردهتر اعضاي اتحاديه در موضوعات سياست خارجياش بدانيم كه پيامدهاي اين حماقت را ما تا سالها حس خواهيم كرد.