براي سالمرگ نويسندهي «دل تاريكي»
فردا هشتاد و هفتمين سالروز درگذشت «جوزف كنراد»، رماننويس انگليسي لهستانيتبار، است.
به گزارش ايسنا، جوزف کنراد با نام كامل تئودور کنراد نالچ کورزنيوفسکي در دسامبر سال 1857 در پادولياي اوکراين متولد شد، دشتي حاصلخيز بين لهستان و روسيه که زماني بخشي از خاک لهستان بود و بعد جزو روسيه شد.
اين منطقه از مليتهاي مختلفي تشکيل شده بود که چهار مذهب و جهار زبان و چندين طبقهي اجتماعي داشتند. آن بخشي که ساکنانش به زبان لهستاني حرف ميزدند، و خانوادهي کنراد هم از آنها بود، آبا و اجدادي از طبقهي سلاچتا بودند که طبقهاي پايينتر از اشرافزادگان بود، ثروتمند و اصيل و داراي قدرت سياسي بودند.
«آپولو کورزينوسکي»، پدر کنراد، شاعر و مترجم ادبي از زبانهاي انگليسي و فرانسه بود. جوزف در كودكي رمانهاي انگليسي را به زبانهاي فرانسه و لهستاني پيش پدرش ميخواند. آپولو کورزينوسکي که درگير فعاليتهاي ضدتزاريستها شده بود، در سال 1861 با خانوادهاش به ولگودا در شمال روسيه تبعيد شد. در اين سفر جوزف مبتلا به سينهپهلو شد و در سال 1865 مادرش در اثر ابتلا به همين بيماري فوت کرد.
پدر کنراد که تعليم او را به عهده گرفته بود، در سال 1869 به مرض سل درگذشت. جوزف را به سوئيس، پيش دايياش «تادئوس بابروسکي» که تأثير زيادي در زندگي کنراد داشت، فرستادند. جوزف که اصرار داشت دايياش اجازه دهد دريانورد شود، در سال1874 به فرانسه رفت و چند سالي در آنجا زبان فرانسهاش را بهبود بخشيد و دريانوردي آموخت. در فرانسه با محافل زيادي آشنا شد ولي به قول خودش دوستان بوهميايياش بودند که او را با نمايشنامه و اوپرا و تأتر آشنا کردند. در همين مدت ارتباط خوبي هم با دريانوردان داشت و چيزي نگذشت که ديدهبان قايقهاي راهنما شد. کارگراني که در کشتي ديد و کارهايي که به او تحميل کردند، همه زمينهاي براي جزئيات درخشان رمانهايش شد.
وي در اواسط دههي 1870، شايد براي فرار از خدمت سربازي روسيه، به کشتيراني تجاري فرانسه پيوست و در سالهاي 1875 و 1876 سهبار به جزاير هند غربي سفر کرد. کنراد همچنين درگير قاچاق اسلحه براي «کارليست» (جنگ داخلي اسپانيا) شد و تمام سرمايهاش را در اين راه از دست داد. به قصد خودکشي به سينهاش شليک کرد، هرچند صدمهاي نديد، اثر آن تا آخر عمر در او به جاي ماند. دايياش با ضمانت او را آزاد کرد و توصيه کرد به کشتيراني تجاري بريتانيا بپيوندد تا بدينوسيله شهروندي بريتانيا را به دست آورد.
کنراد 16 سال در کشتيراني تجاري بريتانيا کار کرد و به مشاغلي از ملواني گرفته تا معاون ناخدا مشغول بود. در سال 1886 مدرک ناخدايي گرفت و کاپيتان کشتي خودش «اوتاگو» شد. در همين سال شهروند بريتانيا شد و در سال 1896 از تابعيت روسيه خارج شد و توانست از لهستان ديدن کند. در همين سال اسم خود را رسماً به جوزف کنراد تغيير داد.
سفرش به کنگو در سال 1890 و تجربياتش در آنجا، و انزجار و سرزنش استعمار، که در آثارش ديده ميشود، حاصل اين سفر بود که به مالاريا و اسهال خوني هم مبتلايش کرد.
کنراد تا سال 1894 که در انگلستان مستقر شد و وقت خود را به ادبيات اختصاص داد، به استراليا، نقاط مختلف اقيانوس هند، برونئي، آمريکاي جنوبي و جزاير اقيانوس آرام سفر کرد.
اولين رمانش، «حماقت آلماير»، داستان مردي هلندي که در برونئي خانه به دوش است، در سال 1895 بعد از پنج سال اصلاح، چاپ شد. اين كتاب با استقبال منتقدين روبرو شد، اما فروش چنداني نداشت.
بعد از آن، کتابهاي «رانده شده از جزاير» و «لرد جيم» را، که ملوان داستان آن نمونهي ملواني است که کنراد آرزو داشت مثل او باشد، چاپ کرد.
در سال 1896 با «جسي جورج»، ماشيننويس، ازدواج کرد و به کنت نقل مکان کردند.
رمان «نوسترومو» در سال 1904 چاپ شد، رماني تخيلي که کندوکاوي است در آسيبپذيري و فسادپذيري بشر. اين کتاب موجب ضرر مالي بزرگي براي کنراد شد. داستان دربارهي يکي از وسوسهانگيزترين نمادهاي کنراد، معدن نقره، است. اشتياق به کارهاي خطرناک و شهرت نوستروموي ايتاليايي را از بين ميبرد و راز نقره هم با او به خاک سپرده ميشود. اين کتاب از نظر منتقدين شاهکار تلقي شد، ولي باز هم فروش نرفت.
از1897 تا سال 1911 که کنراد کتاب «در چشم غربي»، رماني به سبک داستايوسکي، را چاپ کرد، دورهي خلاقيت هنري کنراد ميدانند. چاپ «در چشم غربي» شکست ديگري براي کنراد بود که حملهي عصبي شديدي هم به دنبال داشت.
هرچند کنراد نويسندهاي پرکار بود، وضع مالياش تا سال 1913 و چاپ کتاب «شانس» بهبود نيافت.
از سال 1919 به بعد کنراد را ستودند و از بعضي داستانهايش فيلم ساختند. در سال1914 نشان «شواليه» و مدرک افتخاري از پنج دانشگاه را رد کرد. روزهايش را به نوشتن ميگذراند و ساعتها وقت صرف يافتن واژهاي مناسب ميکرد. خلائي که در زبان انگليسي احساس ميکرد، هميشه برايش با اهميت بود. وي اواخر عمر ساکن آمريکا شد.
وي سرانجام در 13 آگوست سال 1924 در سن 66 سالگي در اثر حمله قلبي درگذشت.
«يونسکو» به مناسبت صد و پنجاهمين سالگرد تولد ژوزف کنراد، سال2007 را به نام وي نامگذاري كرد.
آثار وي که مشتمل بر 13 رمان، دوجلد خاطرات و 28 داستان کوتاه است، علاقهي او را به وضعيت انسان و مسائل سياسي نشان ميدهد. بعضي از رمانهاي او سبک خودزندگينامهنوشت دارند، و در عين حال کنراد در تمام آثار ادبي، داستاني و مقالههايش، روي مشکلات مسؤليت فردي و همبستگي انساني تأکيد ميکند.
«دل تاريکي»، «لرد جيم»، «حماقت آلماير»، «مامور مخفي»، «دزد دريايي»، «در چشم غربي» و «رانده شده از جزاير» از آثار اين نويسندهي سرشناس هستند.