آگاه
کد خبر: ۸۳۹۳۲

با پیش شرط یا بدون پیش شرط

آیا اصلاح‌طلبان می‌آیند؟

آیا اصلاح‌طلبان می‌آیند؟

سجاد زند


فرارو- آیا اصلاح‌طلبان در انتخابات شرکت می کنند؟ یافتن پاسخ این پرسش در محافل سیاسی اصلاح طلب به سوژه‌ای داغ بدل شده است. به گونه ای که حتی این پرسش یکی از سوالات اساسی اصولگرایان است. این در حالی است که علی لاریجانی و برخی از اعضای موتلفه هر کدام به زبانی از ضرورت حضور اصلاح‌طلبان در انتخابات سخن گفته‌اند. البته برخی از افراد در جریان اصولگرایی چون کیهان‌نشینان روی خوشی به بازگشت جریان اصلاح‌طلب به انتخابات نشان نداده‌اند.

به گزارش فرارو، بحث برسر انتخابات مجلس شورای اسلامی برخلاف دوره های گذشته بیش از پیش بر فضای سیاسی ایران سایه افکنده است. اظهار نظرهای و بگومگوهای سیاسی از ابتدا سال جاری آغاز شد و آرام آرام در حال اوج گرفتن است.

از یک سو اصولگرایان به دنبال تحقق وحدت انتخاباتی هستند و از سوی دیگر اصلاح طلبان به دنبال یافتن پاسخ این پرسش که آیا در انتخابات شرکت کنند یا نه؟ البته این پرسش اردوگاه اصلاح طلبان ذهن اصولگرایان را نیز به خود مشغول کرده است. این در حالی است که اصلاح طلبان نسبت به وضعیت در اردوگاه اصولگرایان خود را بی تفاوت نشان می دهند.

در این بین برخی اخبار نیز از عزم جزم اصلاح طلبان میانه رو یا به قول تعبیر تند و تیز حمید رضا جلایی پور "بی خاصیت" حکایت می کند. اصلاح طلبانی که تعدادی از آن ها نماینده مجلس هستند و تعدادی دیگر در خارج مجلس برای حضور در انتخابات خود را آماده می کنند و حتی گفته می شود انتشار برخی روزنامه های اصلاح طلب در راستای این هدف است.

بحث حضور در انتخابات مجلس نهم ازسوی اصلاح طلبان زمانی داغ شد که سید محمد خاتمی شروطی را برای شرکت در انتخابات مطرح نمود. شروط سه گانه خاتمی عبارتند از: 1- آزادی زندانیان سیاسی 2- برگزاری انتخابات آزاد 3- قانون مداری.

در همین حال آیت الله هاشمی رفسنجانی نیز چند روز پیش یک راه حل برای خروج از وضعیت سیاسی کنونی کشور پیشنهاد کرد. وی گفت: «برگزاری انتخابات آزاد مجلس و ریاست جمهوری با حضور واقعی تمامی جناح‌ها و گروه‌های دلسوز و معتقد به نظام و قانون اساسی می‌تواند به خروج از اوضاع کنونی کمک کند.»

با این اوصاف به نظر می رسد می تواند بحث بر سر شرکت یا عدم شرکت را در اردوگاه اصلاح طلبان به دو بخش تقسیم کرد کسانی که معتقدند باید با پیش شرط و در صورت تحقق آن ها وارد عرصه شوند و کسانی که حضور در انتخابات را بدون پیش شرط نیز می پذیرند.

1- اصلاح طلبان قائل به پیش شرط
پس از آن که سید محمد خاتمی سه پیش شرط اساسی خود را برای حضور در انتخابات ارائه کرد. بحث های زیادی پیرامون این سه پیش شرط مطرح شد. عده ای خاتمی را به باد انتقاد گرفتند و او را متهم به عافیت طلبی و مصالحه کردند و عده ای دیگر نیز به گونه ای از موضع خاتمی دفاع کردند و حتی خود را حامی این موضع دانستند.

در این بین برخی نیز شروط را کاهش دادند و فقط به این شرط اکتفا نمودند که در صورت برگزاری انتخابات آزاد در آن شرکت خواهند کرد. تعدادی از شخیصت های اصلاح طلب نیز از شروط دیگر سخن گفتند. شروطی که به نوعی می توان آن ها را ذیل شروط خاتمی تعریف کرد.

با این حال به نظر می رسد در بین فعالین سیاسی اصلاح طلب "مشارکتی ها" و "پیروان خط امام" به گونه ای از موضع رییس جمهور پیشین به مسئله انتخابات نگاه می کنند. احمد شیرزاد به عنوان یکی از فعالین حزب منحل اعلام شده "مشارکت" در این باره معتقد است مواضع جریان اصلاح طلب از خرداد 76 مشخص و روشن بوده و ما همواره بر مبارزه انتخاباتی تاکید داشته و همیشه گفته ایم که در صورت برگزاری انتخابات آزاد و عادلانه در آن شرکت خواهیم کرد.

شیرزاد بدون این که به اظهارات خاتمی اشاره کند گفت: «ما به عنوان جریان اصلاح طلب پیش شرط ها و مواضع خود را حفظ کرده ایم اما تصمیم اصلی را باید افراد دیگری بگیرند که آیا تمایلی به حضور اصلاح طلبان در انتخابات را دارند یا خیر.»

حجت الاسلام هادی خامنه ای دبیرکل جبهه پیروان خط امام نیز از موضعی نزدیک به موضع شیرزاد در این باره اظهار نظر کرد. وی گفت: «در صورتی که فرصت رقابت برای انتخابات مساوی باشد، می توان در این باره سخن گفت.»

بنا به گفته خامنه ای، در وضعیتی که فرصت ها برای گفتن، پاسخ دادن و بیان نظرات و اندیشه ها و انتقادات برابر و عادلانه و مصون از عواقب امنیتی و قضایی باشد، می توان شرایط مناسب را برای برگزاری انتخابات پیش بینی کرد.

این فعال سیاسی اصلاح طلب با بیان اینکه اگر جریان رقیب معتقد به برگزاری یک انتخابات عادلانه است باید خیلی پیش از این ها فرصت را آمده می کرد، گفت: «زمینه ابتدایی ترین لوازم برای انتخابات عادلانه حق ما است نه شرط ما پس کسانی که با این مقدمات مخالف اند صراحتا و شجاعانه بیان کنند.»

در همین حال سید حسین موسوی تبریزی رییس خانه احزاب با صراحت بیشتری از شروط اصلاح طلبان سخن می گوید.

وی ضمن تاکید بر این موضوع که باید انتخابات را جدی گرفت، شروط اصلاح طلبان را منطقی دانست و گفت: «مگر برای گفتن اصول باید موقعیت خاصی داشته باشید؟»

موسوی تبریزی هیچ اشاره ای به شروط خاتمی نکرد اما به نظر می رسد منظور او از شروط اصلاح طلبان همان شروط خاتمی است چرا که این تنها خاتمی است که به صورت مشخص شرایط خود را اعلام کرده است.

موسوی تبریز در پاسخ به این پرسش که آیا شرایط برای تحق شروط اصلاح طلبان تغییر کرده است، عنوان کرد که فعلا زمینه های شرکت در انتخابات فراهم نیست.

با وجود این که اصلاح طلبان نزدیک به سید محمد خاتمی زیر لوای شروط وی مباحث انتخاباتی را پیش می برند. برخی اخبار از تلاش ها اصلاح طلبان نزدیک به هاشمی برای حضور در انتخابات حکایت می کند. در میان این طیف نیز به نظر می رسد دو رویکرد وجود دارد.

رویکرد اول متعلق به کارگزارانی ها است که همدلی بیشتری با اصلاح طلبان نزدیک به خاتمی دارند و به نظر می رسد آن ها نیز اگر قائل به شروط خاتمی برای شرکت در انتخابات نباشند، حداقل قائل به یک شرط خواهند بود.

شرطی که در سخنان هاشمی رفسنجانی به صورت تلویحی مطرح شده است. "برگزاری انتخابات آزاد با حضور واقعی تمام جناح ها و گروه های دلسوز".

با وجود این اظهار نظر ها بسیاری از فعالان سیاسی اصلاح طلب اعم از مشارکتی ها، سازمانی ها، مجمعی ها و دیگر گروه های نزدیک به سید محمد خاتمی از اظهار نظر قطعی در باره حضور یا عدم حضور در انتخابات خود داری می کنند. این مسئله موجب شده است تصمیم نهایی حامیان خاتمی در ابهام قرار گیرد. اما آن چه که مشخص است ان ها منتظر تحقق شروط خود هستند.

2- اصلاح طلبانی که قائل به پیش شرط نیستند
اما در این بین جبهه ای دیگر نیز در حال شکل گیری است. جبهه ای که به نظر می رسد بدون مطرح کردن پیش شرط در انتخابات شرکت می کنند و حتی برخی از آن ها شروط جریان مقابل خود را نیز تحقق می بخشند.

برخی از نمایندگان مجلس هشتم، احزاب سیاسی هم چون مردم سالاری، همبستگی و اعتدال و توسعه، و چهرهایی مانند محمد رضا عارف، اسحاق جهانگیری و حبیب الله بی طرف جزو این طیف به حساب می آیند.

برخی اخبار حکایت از این دارد که محمد رضا عارف قصد شرکت در انتخابات را دارد. به گونه ای که حتی گفته می شود وی قرار است سر لیست اصلاح طلبان در تهران باشد. عارف در دولت اول اصلاحات وزیر پست تلگراف و تلفن بود و در دولت دوم اصلاحات با کناره گیری حسن حبیبی ارتقا پیدا کرد و معاون اول سید محمد خاتمی شد.

این دومین بار است که زمزمه های حضور وی در انتخابات مطرح می شود. او قرار بود که در انتخابات ریاست جمهوری دهم نیز شرکت کند که نکرد. در آن زمان عارف گفت و گویی با نشریه شهروند امروز انجام داد و اظهار نظر جالبی را ارئه کرد. وی گفت: «هر نظامی افرادی را در آب نمك می‌خواباند تا در شرایط لازم از آنها استفاده كند، فكر می‌كنم من یكی از آن افراد هستم.»

شواهد نشان می دهد این سخن عارف بیراه نیست چرا که وی تنها کسی است در میان چهره های اصلاح طلب که مورد حمله مخالفان قرار نگرفته است. به نظر می رسد این سخن عارف رنگ واقعیت دارد چه بسا شرایط کنونی بهترین زمان برای بهره برداری از این چهره ی"در آب نمک خوابیده" باشد.

اما عارف تاکنون هیچ اظهار نظری در این باره نکرده است. سکوت او شاید تائید کننده شایعات نیز باشد. باید دید که آیا عارف بالاخره از "آب نمک" بیرون می آید یا خیر.

در کنار عارف گفته می شود برخی وزیران دولت خاتمی هم حضور دارند اسحاق جهانگیری وزیر صنایع و معادن و حبیب الله بیطرف وزیر نیرو دولت اصلاحات از این چهره های محسوب می شوند.

شایعات پیرامون حضور جهانگیری در عرصه انتخابات زمانی قوت گرفت که وی در دیدار اخیر مقام معظم رهبری با کارگزاران نظام حضور داشت. برخی منابع آگاه نیز از تحرکات انتخاباتی حبیب الله بیطرف خبر داده اند.

با این حال آن‌ها هنوز منتظرند. شاید در حال یافتن راهی برای حضور قوی تر در انتخابات هستند و یا این که منتظراند تا خرد جمعی اصلاح طلبان تصمیم نهایی را درباره انتخابات بگیرد.

به هر ترتیب این افراد جزو معدود کسانی هستند که هم در دولت اصلاحات حضور فعال داشته اند و هم پس از وقایع انتخابات 88 هم چنان موقعیت مناسب خود را در میان اصولگرایان حفظ کرده اند.

اما این یک روی قضیه است. احزاب اصلاح طلبی هم چون مردمسالاری نیز اعلام کرده اند که آماده شرکت فعال در انتخابات اند. مصطفی کواکبیان در این باره گفت: «حزب مردمسالاري در انتخاباتي شركت مي‌كند كه الزامات آزاد بودن آن رعايت شود.»

با وجود این که کواکبیان شرط آزاد بودن انتخابات را مطرح می کند اما به نظر می رسد این تعارفی بیش نیست. چرا که فعالیت سیاسی حزب مردمسالاری به طور کلی مورد تائید اصولگرایان و کلیت نظام است. به گونه ای که اعضای این حزب چندی پیش با علی لاریجانی نیز دیدار داشتند.

تحرکات حزب مردمسالاری و همچنین حزب همبستگی نشان از آن دارد که قصد شرکت در انتخابات هستند. آن ها تاکنون هیچ موضعی درباره شروط خاتمی نگرفته اند و حتی در مواقعی سعی کرده اند از جریان موسوم به "فتنه" تبری جویند.

در کنار احزابی هم چون مردمسالاری و همبستگی برخی چهرهای غیر حزبی اصلاح طلب و برخی چهرهای "اعتماد ملی" نیز برای حضور بدون شرط و شروط زمینه چینی های را صورت داده اند. مسعود پزشکیان وزیر بهداشت دولت خاتمی و نماینده کنونی تبریز و همچنین محمد رضا خباز از "اعتماد ملی" و نماینده کاشمر از جمله این افراداند.

طیف نزدیک به هاشمی نیز روندی این چنینی دارند. به جز کارگزارانی ها اعضای حزب اعتدال و توسعه و نزدیکان حسن روحانی تاکنون هیچ شرطی را مطرح نکرده اند و از رویکرد آن ها نیز بوی حضور در انتخابات به مشام می رسد.

به این ترتیب با رصد وضعیت اصلاح طلبان و تحرکات آن ها می توان گفت قائلان به پیش شرط تا زمانی که شرایط را مساعد نبینند و پیش شرط هایشان تحقق پیدا نکند وارد عرصه انتخابات نمی شوند. اما گروه ها و چهره هایی که شرطی را مطرح نکرده اند و یا اینکه شروط کلی و مبهم را مطرح نموده اند قصد حضور در جدال های انتخابات مجلس نهم را دارند.

با وجود این وضعیت به نظر می رسد تحلیل شرایط کنونی اصلاح طلبان پیچیدگی های خاص خود را دارد چرا که بیش از هر چیز به رفتار سیاسی طرف مقابل بستگی دارد. بخش وسیعی از اصلاح طلبان حضور خود را منوط به تصمیمات و نحوه عمل اصولگرایان کرده اند.

در این بین برخی فعالین اصولگرا حضور گروه های اصلاح طلب را روشن کرده اند. اعضای موتلفه اسلامی سخن از حضور اصلاح طلبان به میان می آورند. علی لاریجانی نیز از این موضوع استقبال کرده است.

با این حال عباس عبدی تحلیلگر سیاسی اصلاح طلب این چراغ سبز نشان دادن ها را مصداق "روغن ریخته نذر امام زاده" دانست و در تحلیلی نوشت: «موازنه قوای لازم برای شرکت موثر اصلاح طلبان با هدف کسب تعداد معقولی از کرسی های مجلس در انتخابات آینده جهت تاثیرگذاری بر روند امور کشور وجود ندارد.»

اما این تحلیل گر سیاسی یک تبصره به اظهار نظر خود اضافه کرد. وی نوشت: «این امر به آن معنا نیست که در ماه های آینده وضعیت توازن قوا تغییر نکند و ثانیا با هدف دیگری غیر از هدف فوق نتوان در انتخابات شرکت کرد.»

ارسال نظرات
خط داغ