از مـاشـيـنهـاي دودي تا BRT
حدود 92 سال از زمان آغاز به كار اولين خط حمل و نقل عمومي در تهران كه با واگنهاي اسبي مسافران را جابهجا ميكردند، ميگذرد. از آن زمان تاكنون، تحولات بسياري در حوزه حملونقل عمومي اين شهر رخ داده است كه تاسيس شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه و ايجاد نخستين خط اتوبوسراني اين شركت نقطه عطفي در مسير اين تحولات به شمار ميرود.
به گزارش ايسنا، در سال 1298 هجري شمسي، نخستين وسيله نقليه عمومي در تهران كه همان واگنهاي اسبي بود، در پايتخت آغاز به كار كرد. بلژيكيها بعد از ايجاد راهآهن حضرت عبدالعظيم (ماشين دودي شهري) نسبت به تاسيس آن اقدام كردند.
بنابراين در خيابانهاي ري، لالهزار، ناصريه (ناصرخسروي فعلي)، سپه (خيابان امام خميني) و شاهپور (وحدت اسلامي) ريل نصب كردند و مسافران با واگنهاي اسبي از طريق اين ريلها جابهجا ميشدند. كرايه واگن اسبيها پنج شاهي بود و از ساعت شش صبح تا 9 شب كار ميكردند.
اين سرويسها تا سال 1303 فعال بود، اما با اختلاف نظري که بين شهرداري تهران و مدير بلژيکي واگن به وجود آمد، شرکت کار خود را متوقف كرد و مسئولان آن به کشور متبوع خود بازگشتند. چندي بعد دانمارکيها با استفاده از اتوبوسهاي بنزيني بزرگ چند خط اتوبوسراني در تهران و شميران داير کردند، ولي بعد به علت درآمد اندك و سودده نبودن، آن را منحل کردند.
درسال 1305، تعدادي اتوبوس مدل زايس از شوروي خريداري و با ورود آنها، هشت خط اتوبوسراني خصوصي در تهران داير شد که مقررات و ايستگاه مشخصي نداشت. به گونهاي كه هر جا مسافر بود، اتوبوس توقف ميکرد و مسافر هم هر كجا که درخواست ميكرد، ميتوانست پياده شود.
تا قبل از تاسيس شرکت واحد اتوبوسراني تهران و حومه، 38 خط اتوبوس در تهران فعال بود.
سنندجي ـ مديرعامل شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه ـ در گفتوگويي با ايسنا، به تشريح تاريخچه تاسيس اين شركت پرداخت و اظهار كرد: در سال 1331 قانون تاسيس شركتهاي اتوبوسراني عمومي در مجلس وقت تصويب شد و در بهمن ماه سال 1334 نيز، آييننامه تشكيل شركتهاي اتوبوسراني در 10 ماده به تصويب هيات وزيران رسيد.
تشكيل نخستين خط اتوبوسراني شركت واحد، 55 سال پيش در چنين روزي
وي ادامه داد: در نهايت نخستين شرکت سهامي اتوبوسراني عمومي کشور با ادغام شرکتهاي اتوبوسراني خصوصي در شهر تهران و با نام «شرکت واحد اتوبوسراني تهران و حومه» در فروردين 1334، به شماره 5137 به ثبت رسيد و محل قانوني آن در شهرداري وقت تعيين شد. به گونهاي كه 51 درصد سهام شركت واحد به اداره اين شركت واگذار و مابق سهام نيز، به سهامداران بخش خصوصي سابق و چهار نفر از سوي شهرداري تهران واگذار شد.
سنندجي خاطرنشان كرد: نخستين خط اتوبوسراني شركت واحد تهران، در 14 تيرماه 1335 آغاز به كار كرد.
مديرعامل شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه با اشاره به شرايط امروز كلانشهر تهران و جمعيت بيش از هشت ميليون نفر، يادآور شد: تهران امروز به عنوان اصليترين مركز، اقتصادي، اجتماعي، سياسي كشور، بزرگترين شهر كشور به لحاظ جمعيت است كه اين موضوعات اهميت تسهيل حمل و نقل عمومي براي شهروندان را دوچندان ميكند.
سنندجي با بيان اينكه خطوط اتوبوسراني در تهران، با 38 خط به طول 30 كيلومتر و 126 دستگاه اتوبوس آغاز به كار كرد، افزود: شركت واحد در حال حاضر با بيش از 300 خط شامل خطوط عادي، بيآرتي، کرايه نقدي، شبانه با بيش از شش هزار دستگاه اتوبوس به شهروندان خدمترساني ميكند.
بيآرتيها، شريان حياتي حملونقل شهري
جابهجايي 2/4ميليون مسافر در بيش از 300 خط شركت واحد اتوبوسراني تهران، در حال حاضر
سنندجي يادآور شد: در حال حاضر ناوگان شركت واحد اتوبوسراني تهران، روزانه چهارميليون و 200 هزار مسافر را در سطح شهر جابهجا ميكند.
مديرعامل شركت واحد اتوبوسراني تهران جايگزيني بليت الكترونيك به جاي بليت كاغذي را از ديگر تحولات اتوبوسراني تهران برشمرد.
به اعتقاد وي راهاندازي خطوط اتوبوسراني تندرو (بيآرتي) از تابستان سال 87 نيز تاثير زيادي در حمل و نقل شهري برجاي گذاشت؛ به نحوي که اين خطوط توانسته در اين مدت سهمي در حدود 2ميليون نفر را در حملونقل عمومي شهر به خود اختصاص دهد و حكم شريان حياتي اتوبوسراني در تهران را دارد.
سنندجي در ادامه با اشاره به استقبال شهروندان از خط 10 بيآرتي طي چند روز گذشته كه از آن بهرهبرداري آزمايشي شده است، اظهار كرد: در آينده نزديك، اين خط به بهرهبرداري رسمي خواهد رسيد و پيشبيني ميشود روزانه حدود 90 هزار نفر در حد فاصل ميدان آزادي تا خيابان سيمونبوليوار را با اتوبوسهاي تندرو خط 10 طي کنند.
سنندجي با اشاره به اينکه سرفاصله حرکت اتوبوسها در اين خط يک دقيقه است، گفت: با ورود تدريجي اتوبوسهاي دوکابين خارجي به ناوگان، در خط 10 سامانه اتوبوسهاي تندرو 50 دستگاه اتوبوس دوکابين بهکارگيري خواهد شد تا قادر باشيم با آغاز سال تحصيلي جديد و افزايش سفرها جوابگوي افزايش تعداد مسافران در اين خط باشيم.
يكي از قديميهاي شركت واحد از خاطرارت خود ميگويد
حسن چشمهقصابان كه يكي از پيشكوست خط اتوبوسراني تهران است نيز در اين خصوص به ايسنا گفت: از سال 58 يعني حدود يكسال پس از پيروزي انقلاب فعاليت خود را در شركت اتوبوسراني آغاز و حدود سي سال در اين حوزه خدمت كردهام.
وي با اشاره به امكانات آن زمان افزود: در آن موقع كه اوايل انقلاب بود شور و حال انقلابي بين مردم ساري و جاري بود و من به عنوان مامور كنترل خط در ميدان عشرتآباد (ميدان سپاه فعلي) استخدام شدم در آن زمان جايگاههاي اتوبوس مرتب و منظم نبود و وسايل سرمايشي و گرمايشي و حتي تهويه هوا نيز نداشتيم. همچنين اتوبوسهايي كه در خطوط تردد ميكردند قديمي و مستهلك بودند.
چشمهقصابان با بيان اينكه كرايه اتوبوس در آن زمان پنج ريال بود افزود: من به عنوان مامور كنترل كننده خط در شركت اتوبوسراني خدمت ميكردم و به علت نبود جايگاه مناسب در سرما و گرما با مشكلات زيادي مواجه بوديم در حالي كه هماكنون جايگاههاي اتوبوسها علاوه بر اينكه كلاس بالايي دارند مجهز به امكانات نيز هستند.
اين راننده ادامه داد: زماني كه ما به استخدام شركت اتوبوسراني درآمديم ديپلمه بوديم و در آن زمان جزو قشر باسواد محسوب ميشديم در حالي كه امروز اكثر كساني كه در اتوبوسراني خدمت ميكنند تحصيلاتشان بالاي فوقديپلم و حتي فوقليسانس است.