جیرانی: مميزي بر يك فيلم، اثر تخريبي ميگذارد
«فريدون جيراني» كارگردان فيلم سينمايي «قصه پريا» با بيان اينكه هر نوع مميزي بر شكل درست يك فيلم، اثر تخريبي خودش را ميگذارد، گفت: حذف پيشينه و هويت شخصيتها در فيلم «قصه پريا»، ابهامات و لطماتي را بر شناخت شخصيتها و روابط علي و معلولي قصه وارد كرد.
به بهانه اكران فيلم سينمايي «قصه پريا» ساخته فريدون جيراني با اين كارگردان گفتوگويي انجام داديم كه متن كامل گفتوگو به شرح ذيل است:
* در ابتدا از چگونگي شكلگيري قصه بگوييد؟ آيا طرح قصه متعلق به خود شماست؟
- آقاي شايسته از تهيهكنندگان دفتر هدايت فيلم به بنده پيشنهاد همكاري براي ساخت يك فيلم سينمايي با نگاهي به معضل اعتياد دادند، بنده نيز براي پيدا كردن قصه مناسب به نويسندگان مختلف از جمله آقاي رحمان سيفيآزاد و خانم ليلا لاريجاني پيشنهاد دادم اگر طرح مناسبي دارند پيشنهاد بدهند. طرح اوليه «قصه پريا» توسط آقاي سيفيآزاد و خانم لاريجاني به بنده پيشنهاد شد كه قصه خوبي داشت. پسنديدم و به آقاي شايسته پيشنهاد دادم، كه مورد تاييد او و شوراي دفترشان قرار گرفت. طرح نوشته شد و به ستاد مبارزه با مواد مخدر نيز ارائه شد كه مقبول افتاد.
* آيا در اين رابطه از فيلم خاصي هم الهام گرفتيد؟
- براي نوشتن اين فيلمنامه از فيلم خاصي الهام گرفته نشده است و اگر هم فيلمي به لحاظ موقعيت داستاني به اين فيلم نزديك بوده باشد، ما از آن بياطلاعيم.
* در خصوص روند شكلگيري فيلمنامه توضيح دهيد و بفرماييد چقدر به متن وفادار بودهايد؟
- فيلمنامه اوليه براساس قصه و طرح توافقي توسط نويسندگان نوشته شد، سپس بنده و ستاد مبارزه با مواد مخدر، فيلمنامه اوليه را مطالعه كرديم و چندين بار فيلمنامه با همراهي اينجانب بازنويسي شد. در نهايت نيز با فيلمنامه نهايي سر صحنه رفتم و هنگام تصويربرداري سكانسهاي فيلم را متناسب با ديدگاه كارگرداني خودم تنظيم نهايي كردم كه البته به فيلمنامه نهايي بسيار نزديك بود.
* اگر ستاد مبارزه با مواد مخدر پشتيبان فيلم نبود، «قصه پريا» ساخته ميشود؟ و اگر قرار بود بدون پشتيباني ستاد، فيلم را بسازيد چقدر قصه را تغيير ميداديد؟
- فيلم سينمايي «قصه پريا» با همراهي ستاد مبارزه با مواد مخدر شكل گرفته است و شايد اگر سرمايهگذاران ديگري براي اين قصه ابراز تمايل ميكردند فيلم، شكل ديگري به خود ميگرفت.
* آيا در اين فيلم هم مميزي اعمال شد و اگر اعمال شد چقدر به قصه شما آسيب رساند؟
- بله مميزي داشت. قطعا هر نوع مميزي بر شكل درست يك فيلم، اثر تخريبي خودش را ميگذارد. مثلا حذف كردن پيشينه و هويت شخصيتها در سكانسها به خصوص شخصيت سياوش و هادي مسرور، ابهامات و لطماتي را بر شناخت شخصيتها و روابط علي و معلولي قصه وارد كرد.
* به شخصه معتقدم بازي «بيژن امكانيان» در حد خود نبود و برخي هم معتقدند «مصطفي زماني» نتوانسته به خوبي ايفاگر نقشش باشد. درخصوص بازيگران كمي توضيح دهيد.
- بنده معتقدم آقاي «بيژن امكانيان» يكي از بهترين بازيهايش را ارائه داده و حذف برخي سكانسها لطماتي به روند بازي ايشان وارد كرده است. به نظرم همه بازيگران از جمله مصطفي زماني، مهناز افشار، باران كوثري و ستاره اسكندري اگر دقيق شويم به درستي در نقش خود جاي گرفته و باورپذير هستند.
* در جريان فيلم دلبسته شدن مصطفي زماني (سياوش) به مهناز افشار (سروين) خيلي سريع اتفاق ميافتد و در بيمارستان با يك نگاه و چند مونولوگ اين دلبستگي به مخاطب نشان داده ميشود. فكر نميكنيد بهتر بود اين قسمت از قصه كمي شرح داده ميشود؟
- اگر به نوع روايت فيلم دقت كنيم به ضرورت روايت، فرازهاي مهم و اثرگذار در روند زندگي شخصيتهاي داستان به عنوان اطلاعات مورد نياز مخاطب ارائه شده است. جريان دلبسته شدن اين دو شخصيت به يكديگر فقط محدود به سكانسي كه گفته شد، نيست. بلكه سكانسهاي ديگري از ابتداي آشنايي تا دلبستگي و ازدواج اين دو شخصيت در فيلم وجود دارد.
* برخي از منتقدان، اين فيلم را به سبب داشتن مثلث عشقي، فيلمي مغاير با ارزشهاي جامعه و انقلاب خواندند. تحليلتان از اين موضوع چيست؟
- گمان نميكنم فيلم به دليل داشتن مثلث عشقي باعث اين كجفهمي شده باشد. بلكه پايگاه اجتماعي تعريف شده اين شخصيتها در فيلم و برداشت سوء برخي با نگاهي تكبعدي و مرتبط كردن تحليلها و روابط سياسي خارج از داستان به قصه آدمهاي فيلم، باعث اين تحليلهاي سطحي ميشود. جامعه ما بايد ياد بگيرد كه يك اثر را چارچوب داستان و معناها و آدمهاي خودش ميسازد، نه تحليلهايي كه ما از بيرون و بر اساس برداشتهاي ذهني خودمان به آن تحميل ميكنيم.
* داستان به دليل تعليقهاي فراوان، مخاطب را تا انتها در سينما نگه ميدارد، اما به سبب زمان طولاني فيلم و ازدياد تعليقهاي پيدرپي مخاطب هم گيج و هم كلافه ميشود. قبل از انجام كار چقدر به اين موضوع فكر كرده بوديد؟
- ما دنبال ملودرامي پرفراز و نشيب با قصهاي قوي بوديم و همين فراز و نشيب است كه مخاطب را تا انتها حفظ ميكند. اين به معناي گيج شدن مخاطب نيست، چون همه نقاط ابهام در پايان براي او روشن ميشود.
* در خصوص پايانبندي فيلم هم توضيح دهيد. آيا پايانبندي ديگري هم مدنظر بود يا خير؟
- خير. پايانبندي فيلم از ابتدا به همين شكل طراحي شده بود كه متناسب با ضرورت داستان و روايت شكل گرفت و مورد تأييد ستاد مبارزه با مواد مخدر هم بود.
* به نظر شما چرا فيلم «قصه پريا» با اينكه از بسياري از فيلمهاي بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر قويتر و بهتر بود، به بخش مسابقه جشنواره راه پيدا نكرد و حتي در بخش جنبي هم نمايش داده نشد؟ لطفا نگوييد كه مسئولان جشنواره بايد پاسخ بدهند.
- زمان بهترين قاضي براي تصميمات و عملكردهاي ماست. همينطور كه شما تعجيب كرديد، ما نيز از اين نوع برخورد هيئت انتخاب شگفتزده شديم و به همين دليل حاضر نشديم فيلم در بخش «نوعي نگاه» نمايش داده شود.
* اين فيلم را در كارنامه فيلمسازيتان چطور ارزيابي ميكنيد؟
- فيلم «قصه پريا» از آن جهت كه نوع روايت متفاوتي دارد، برايم بسيار دوست داشتني است.
* اين روزها فيلمتان روي پرده سينماها رفته و فروش نسبتا خوبي هم دارد. از روند اكران فيلم راضي هستيد؟
- ما در گروه نمايش خوبي قرار داريم. سينما آزادي و ديگر سينماهاي نمايش دهنده با فيلم بسيار خوب در اكران برخورد كردند ولي به نظر خودم تبليغات كم بود. به نظر ميرسد پخشها پيشبينيهاي لازم را براي تبليغات پيش از اكران انجام نميدهند و اين كمكاري در هفته اول اكران به اكثر فيلمها لطماتي وارد ميكند.
من فكر ميكنم مخاطبان فيلم «قصه پريا» از طريق تبليغات دهان به دهان بيشتر جذب شدند تا از طريق تبليغات محيطي و رسانهاي.
* به نظر شما امروز مخاطبان دنبال چه فيلمهايي هستند؟
- شرايط و فضاي اجتماعي كشور ما در حال حاضر شرايط خاصي است. از اين منظر اين بحث مجال مفصلتري ميطلبد.
* پس به عنوان سوال پاياني بگوييد آيا «قصه پريا» دغدغه مخاطبان امروز هست؟
- بله. معضل روابط احساسي و عاطفي در نسل جوان ما و همچنين اعتياد به عنوان يك تهديد فردي و اجتماعي در جامعه امروز معضلي جدي است. با توجه به پيكره جوان جامعه ما اكثر خانوادهها با معضلهاي فوق درگير و دست به گريبانند. پس فيلم «قصه پريا» به همين دلايل دغدغه امروز جامعه و مخاطبان ماست.
