راه دشوار وحدت اصولگرایان
آیا "آیتالله" اصولگرایان را متحد میکند؟
فرارو- اخیراً «علی لاریجانی» رئیس مجلس شورای اسلامی در نشست مطبوعاتی خود که در حاشیه سفر وی به استان اصفهان برگزار شد اعلام کرد: «دلیلی برای ناامیدی از نرسیدن اصولگرایان به وحدت وجود ندارد.»
لاریجانی همچنین در این نشست گفت: «از این نکته که آیتالله مهدوی کنی محوریت وحدت اصولگرایان را به عهده بگیرند، استقبال میکنم؛ چراکه ایشان شخصیت جامعی هستند.»
وی با این توصیه به اصولگرایان که «با آیتالله مهدوی کنی وفادارانه رفتار کرده و تدابیر ایشان را مورد توجه قرار دهند» گفت: «اقدامات آیتالله مهدوی کنی برای کسانی که دغدغه انقلاب را دارند، لازم و خیرخواهانه است، بنده همواره به دوستان توصیه میکنم که این مسیر را طی کنند، امیداریم که سرانجام این مسیر به نتیجه برسد، لذا نباید مایوس بود.»
وی همچنین در پاسخ به این پرسش خبرنگاران در مورد وحدت اصولگرایان گفت: «در حال حاضر دلیلی بر ناامیدی برای نرسیدن اصولگرایان به وحدت وجود ندارد. آنها گامهای مثبتی برداشتهاند و بنده نگاه مثبتی در این رابطه دارم.»
«آیتالله محمدرضا مهدوی کنی»، مبارز قدیمی و ریش سفید سنتی جبهه اصولگرایی است که از نفوذ بالایی در میان اصولگرایان و همچنین در بدنه حاکمیت از گذشته تاکنون برخوردار بوده است.
وی در حال حاضر علاوه بر ریاست مجلس خبرگان رهبری، رئیس دانشگاه امام صادق و دبیر جامعه روحانیت مبارز تهران را نیز بر عهده دارند و پیش از این در انتخابات گذشته در جایگاه رئیس شورای هماهنگی اصولگرایان نیز ظاهر شده و نقش مؤثری در اقدام هماهنگ جناحهای اصولگرا و ایجاد وحدت و اجماع نظر بین آنها داشته است.
تلاش برای به صحنه آوردن مجدد آیت الله مهدوی کنی در انتخابات پیش رو تنها محدود به لاریجانی، رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس، نبود بلکه پیش از آن سایر چهره های جریان اصولگرایی از جمله «غلامرضا مصباحی مقدم» عضو جامعه روحانیت مبارز تهران نیز خواستار حضور مجدد آیتالله در صحنه رقابتهای سیاسی اصولگرایان و ایفای نقش زعامت برای ایجاد وحدت در میان این جبهه شده بود.
حتی اخباری منتشر شد مبنی بر اینکه مهدوی کنی به همراه محمد یزدی به عضویت کمیته 7 نفره اصولگرایان درآمده اند که بلافاصله این خبر از سوی سایر اعضای جامعه روحانیت مبارز از جمله سید احمد خاتمی و احمد سالک سخنگوی این تشکل تکذیب شد.
سالک ضمن بیان اینکه جامعتین طی نشستهای متعدد کارشناسی یک بیانیه هشت ماده ای با نام منشور اصولگرایی با 12 شاخصه تدوین کرده اند اعلام کرد: «قرار نیست آیت الله مهدوی کنی و آیت الله یزدی به کمیته سه نفره بپیوندند.»
آنچه که از ظاهر امر برمی آید آن است که مهدوی کنی قصد ندارد فعلاً وارد گود انتخابات شود، اما اظهارات اخیر وی در دیدار با نمایندگان روحانی مجلس هشتم نشان داد که از دور بر اوضاع نظارت دارد، وی در این دیدار خطاب به نمایندگان روحانی در مجلس گفت: «باید در انتخابات مجلس نسبت به جریانی که به اسم انحرافی می گویید و اصلاح طلبان حواستان جمع باشد.»
اما آیا علی لاریجانی که شرکت در انتخابات مجلس هشتم و حضور خود در پست فعلی را مدیون اصرار و تلاش آیت الله مهدوی کنی آیت الله محمد یزدی است، می تواند با به میدان آوردن ریش سفیدهای جریان اصولگرایی بار دیگر میان جناح های مختلف این جریان، که از قضا این بار اختلافاتشان به حد بی سابقه ای رسیده است، اجماع نظر ایجاد کند؟
اختلاف نظر در گام نخست
هرچند که هنوز برای اظهار نظر قطعی در خصوص وحدت اصولگرایان اندکی زود است اما آنچه از ظاهر امر پیداست نشان دهنده حرکت به سوی اجماع نظر و هماهنگی نیست. به عنوان مثال مواضع چهره ها و جریانات شاخص اصولگرایی در برابر تشکیل کمیته سه نفره ایجاد وحدت و داوری در میان اصولگرایان که متشکل از آقایان ولایتی، عسکراولادی و حداد عادل بود تعارض فاحشی با یکدیگر داشت.
ابتدا مصباحی مقدم نماینده مردم تهران و عضو جامعه روحانیت مبارز تشکیل کمیته سه نفره را «نظر جریان انحرافی» دانست. سپس «عوض حیدرپور» نماینده شهرضا و عضو فراکسیون اصولگرایان گفت: «کمیته سه نفره نمایندگان جریان اصولگرا نیستند.»
وی با بیان اینکه تشکیل کمیته سه نفره «اشتباهی» بود که رئیس جمهور مرتکب شد، افزود: «کمیته سه نفره طرحی در دل برنامه های جریان انحرافی برای جدا کردن روحانیت از فرآیند انتخاباتی اصولگرایان بود.»
مسئله وقتی پیچیده تر شد که سخنگو جامعه روحانیت مبارز با رد این اتهام که کمیته سه نفره دولتی است، اظهار داشت: «آقای عسگراولادی با توجه به شخصیت و جایگاه سیاسی شان برای حضور در این کمیته انتخاب شدند و این را نمیتوان به دولتی بودن تعبیر کرد. این انتخاب بعد از آن صورت گرفت که آقای احمدی نژاد با حضور 30 نفر از اصولگرایان تشکیل جلسه داد و بعد سه نفر انتخاب شدند که هدف از آن تداوم تعامل است.»
- کمیته های 3، 7، 15 و... نفره
اصولگرایان نه تنها بر سر ماهیت و محتوای کمیته سه نفره اجماع نظر نداشتند که به تدریج از ادغام آن در کمیته 7 نفره و تشکیل کمیته 15 نفره و حتی بیشتر نیز سخن گفتند.
به عنوان مثال «علی اكبر ولايتی» عضو برجسته جريان اصولگرايی روز 29 خرداد درباره آخرين وضعيت «كميته سه نفره» گفت «فعاليت اين كميته همچنان ادامه دارد و اقدامات خوبی در آن انجام شده است.» ایشان در خصوص توقف در فعالیت ها و ابهام در سرنوشت این کمیته با رد چنين اخباری تصريح كرد «وحدت اصولگرايان برای ما مهم است و اين كميته در همين راستا فعاليتهای خود را ادامه میدهد.»
از سوی دیگر «یحیوی» عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین، 1 تیرماه اعلام کرد که با توجه به شرایط فعلی احتمال وحدت و هماهنگی اصولگرایان توسط کمیته سه نفره بسیار ضعیف است و این کمیته سه نفره موفق به وحدت اصولگرایان نخواهند شد.
«عليرضا زاكانی» نماينده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و دبيركل «جمعيت رهپويان انقلاب» نیز در همان روز خبر از افزایش اعضای «کمیته سه نفره» اصولگرایان به پانزده نفر داد.
«حسن غفوری فرد» نماينده مردم تهران و عضو فراکسيون اصولگرايان نیز با اشاره به افزايش اعضای «کميته سه نفره» به پانزده نفر اظهار داشت «کميته پانزده نفره کنونی ليست نهايی هسته مرکزی اصولگرايان نيست و اعضا همچنان در حال افزايش می باشد.»
- ظهور «اصولگرایان لیبرال» و راه دشوار وحدت
در نبود تشکیلات سازماندهی شده ای به نام «اصلاح طلبان» که نقش رقیب جدی ای را برای اصولگرایان بازی کنند، این بار گویا انشعاب های درونی اصولگرایان خطر اصلی برای وحدت نظر میان آنها است.
حجت الاسلام «احمد علم الهدی» عضو مجلس خبرگان و امام جمعه مشهد در خطبه های نماز جمعه اخیر خود اعلام کرد «نباید از خطر جریان اصولگرای لیبرال که هدفش بیتفاوت کردن نیروهای حزباللهی نسبت به ولایت فقیه است، غفلت کنیم.»
علم الهدی ادعا کرد «با حذف اصلاحطلبان از صحنه سیاسی کشور بعد از انتخابات ٨٨، اکنون دو جریان اصلی مشغول به فعالیت شدهاند. یکی گروهی است که به نام جریان انحرافی شناخته میشود که البته به عقیده من این گروه را نمیتوان یک جریان نامگذاری کرد، بلکه اتفاقی است که به وسیله یک فرد که مثل ویروس به رئیسجمهور چسبیده اتفاق افتاده و با استفاده از پول و قدرتی که در اختیار دارد سعی در جذب نیروهایی دارد که همان حس عافیتطلبی در آنها وجود دارد و با وعده اشتغال و ... سریعاً در خدمت جریان های سیاسی در میآیند.»
وی افزود: «جریان دیگری که هماکنون در حال فعالیت است، جریانی است که در پوستین اصولگرایی فعالیت میکند و نیروهای ارزشی را جذب میکند اما چون با روحیه عدالتخواهی نیروهای اصولگرا نمیتواند کنار بیاید، سعی در بی خاصیت کردن آنها یا حذف نیروهای ارزشی و استفاده از نیروهای بیخاصیت دارد. خطر بزرگ این جریان هم ورود نیروهای بیخاصیت و بیدغدغه به خصوص نسبت به ولایتفقیه است.»
وی این جریان را یک جریان «اصولگرای لیبرال» ذکر کرد که تشکلهای دانشجویی باید نسبت به آن نیز هوشیار باشند تا «در دام جریان اصولگرای لیبرال هم گرفتار نشوند.»
- نگرانی اصولگرایان از همفکران سابق: «کمیته صیانت از آراء مستضعفین»
احساس خطر درباره فرقه انحرافی و دخالت آنها در انتخابات تنها محدود به اظهار نظر و هشدار کلامی چهره های اصولگرا نماند، بلکه برخی تلاش کردند تمهیدات عملی ای هم برای تضمین سلامت انتخابات ارائه کنند.
سايت خبری «رجانيوز» هفته گذشته خبر از ايجاد تشكلی با عنوان «جنبش حراست از آرای مستضعفين» داد و هدف آن را «حفظ و صيانت» از «رأي و نظر مستضعفين» اعلام نمود. در اين اعلاميه، مقصود از واژه مستضعفين «مردم شهرهاي كوچك و روستاها» بيان شده كه در مقابل «طبقه متوسط جديد و مرفهين» قرار دارد.
جنبش مردمی حراست از آرای مستضعفان با اعلام موجودیت خواستار «صیانت از آرای مردم» شد. این جنبش روز شنبه ۲۸ خرداد در بیانیه خود که در فضای مجازی منتشر شد اعلام کرد که «ما نگران رأی و نظر مستضعفین و مردمی هستیم که پای صندوقهای رأی آمده و هیچ تریبونی برای دفاع از خویش ندارند.»
صادرکنندگان این بیانیه با اعلام نگرانی از قانون شکنی اعلام کردهاند: «ما احساس خطر میکنیم که با ایستادن مقابل قانون و ارائه بدعتهای غیرقانونی، حق محرومان در هیاهوهای سیاسی گم شود و عدهای به سهم خواهی از نظام اسلامی دست بزنند.»
در این بیانیه همچنین از همه نهادهای مسئول خواسته شده که در مقابل «غوغاسالاران و قانون گریزان و کسانی که حاضر نیستند به رأی مردم، قواعد بازی و قانون احترام بگذارند» عقبنشینی نکنند.
در پایان این بیانیه آمده: «جنبش حراست از آرای مستضعفین، مطالبات به حق مستضعفین را پی خواهد گرفت و نخواهد گذاشت رأی آنها فدای پروپاگاند طاغوتهای سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و اتحاد نامشروع مافیای قدرت و ثروت و اطلاعرسانی شود.»
چند روز پيش از اعلام موجودیت این تشکل اصولگرا نيز «مرتضي آقاتهراني»، نماينده تهران و استاد اخلاق کابينه احمدی نژاد، در سخناني گفت که «مردم انتظار دارند همان رأيی که به صندوقها انداختهاند، از آن بيرون بيايد.»
فرید الدین حداد عادل هم در اظهار نظری مشابه، از برگزار کنندگان انتخابات خواسته است که کاری نکنند «نظام متهم به تقلب شود».
وی پیشنهاد کرد: «دستگاههای اجرایی و نظارتی و امنیتی، درگیر و دار انتخابات، بعد از این وظیفه دارند محیط انتخابات را هوشمندانهتر مدیریت كنند تا میكروبهای سیاسی، در آن فضا مجال رشد بهدست نیاورند. رشد میكروبهای سیاسی گاهی عامدانه و به قصد توطئه است و گاهی نیز انگیزهها و علتها و مباحث محیطی و اطرافیان... باعث گسترش فعالیت این میكروبها میشود.»
این اظهارات و نگرانی ها از سلامت انتخابات بی پاسخ نماند. «حسين ابراهيمي» نائب رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در واکنش به ایجاد کمیته صیانت از آراء گفت: «تشكيل كميته صيانت از آرا ،مقدمه توطئه جريان انحرافی است.»
این عضو جامعه روحانيت مبارز افزود: «خبر تشكيل جنبش حراست از آراء مستضعفين از سوي برخی گروه ها در راستای اقداماتی است كه در دور هشتم مجلس شورای اسلامی از سوی برخی اصلاح طلبان براي زير سوال بردن سلامت انتخابات طرح ريزی شد كه رياست آن را محتشمي پور برعهده داشت و فتنه 88 نيز زاييده اين نوع تفكر بود.»
- آیا مشایی و توکلی در یک ائتلاف می گنجند؟
برخی کارشناسان و فعالین سیاسی معتقدند اجماع نظر میان اصولگرایان در انتخابات پیش رو امری بعید است. آنها استدلال می کنند اگر چه برخی جناحها در گذشته متحد بوده اند اما اکنون چگونه می توان انتظار داشت «آقای احمد توکلی در کنار آقای رحیم مشایی قرار بگیرد؟»
«مصطفی کواکبیان» از نمایندگان فراکسیون اقلیت مجلس معتقد است: «قطعاً در جبهه اصولگرایان سه لیست خواهیم داشت و الان هم هر چه زمان می گذرد این بحث تقویت می شود.» وی می گوید: «علاوه بر جریانات اصولگرای سنتی، جریانات هوادار دولت هم لیست مستقلی خواهند داشت.»
- مشکل کجاست؟
«حشمت الله فلاحت پیشه» نماینده مجلس و عضو حزب موتلفه اسلامی با یک نگاه آسیب شناسانه به پیشینه ایجاد وحدت و اجماع نظر در تشکل مطبوع خود معتقد است: «جریاناتی که برای جلوگیری از به قدرت رسیدن طیفی خاص، شکل می گیرند معمولاً پس از پیروزی دچار مشکل می شوند. جریان اصولگرایی تا کنون بیشتر خودش را سلبی تعریف کرده تا ایجابی. حال آنکه برای رفتار شفاف سیاسی باید تفکر، تفکر ایجابی باشد. احزاب و گروههای سیاسی باید خود را اینگونه تعریف کنند، تا پس از به قدرت رسیدن پاسخگوی مردم باشند و مردم بتوانند از آنها مطالباتشان را بازخواست کنند.»
وی با بیا اینکه طیف اصولگرایی در حال حاضر از افراد مختلفی تشکیل شده که بعضاً مواضع تقابلی به شدت منفی ای نیز علیه هم اتخاذ می کنند. تصریح کردکه «شما شاهد بودید که پس از انتخابات 211 نماینده در حمایت از احمدی نژاد نامه امضاء کردند، اما اکنون تعداد حامیان ایشان در مجلس به شدت کاهش یافته است. این موارد نشان دهنده این است که تعریف اصولگرایی تعریف سلبی بوده است. آنچه که جامعه از جریان اصولگرایی انتظار دارد این است که برنامه ایجابی برای آینده بدهد. این جریان باید در شش-هفت ماه باقیمانده به زمان انتخابات یک برنامه سازنده ارائه کند، ضمن اینکه رابطه خود را نیز با دولت به صورت شفاف تعریف کند.»
فلاحت پیشه در پایان گفت: «زمانی که قدرت هم در مجلس و هم در دولت در دست اصولگرایان است، مردم حق دارند که از آنها برنامه ایجابی بخواهند و در این شرایط مهمترین ایجاب، مسایل اقتصادی است.»
جدای از اینکه ریش سفیدانی چون آیت الله مهدوی کنی حاضر شوند میدان دار وحدت اصولگرایان در انتخابات پیش رو شوند یا خیر و یا اینکه تشکلهایی چون کمیته های هماهنگی بتوانند اجماع نظر مطلوب را در جبهه اصولگرایی بوجود آورند، به نظر می رسد این بار اهتمام به ارائه برنامه های شفاف و عملی بویژه در حوزه اقتصادی حداقل مطالبه ایست که جامعه رأی این جریان از سردمداران آن دارد.