تحلیل روزنامه نيويورك تايمز از سخنرانی بشار اسد
پيشنهادهای نامشخص «اسد» برای «تغيير در سوريه»
فرارو- «بشار اسد» رييس جمهور سوريه در اولين سخنراني خود ظرف دو ماه گذشته روز دوشنبه پيشنهاد «گفتگوی ملي» داد. گفتگویی كه بنا به اظهار وي مي تواند تغيير در كشوري ايجاد كند كه حزب و خانواده او 40 سال قدرت را در انحصار خود داشته اند.
به گزارش سرويس بين الملل فرارو به نقل از روزنامه نيويورك تايمز، اين پيشنهاد با ترديد عميق مواجه شد و حتي هواداران وي گفتند نسبت به آمادگي اسد براي تسليم قدرت مطلق، حداقل در حال حاضر، ترديد دارند. اما در حالي كه كشور با خطيرترين بحران دست و پنجه نرم مي كند، پرسشي كه باقي مي ماند اين است كه اگر دولت در اين امر صداقت دارد، با چه كسي گفت و گو خواهد كرد؟
يكي از گروه هاي مخالف در خارج از كشور كه رهبر يا برنامه مشخصي ندارد و سعي داشت در تركيه و اروپا تظاهرات برگزار كند، گفته است كه به تعامل با دولت نمي پردازد. بسياري از فعالان سياسي كه ادعا مي كنند سخنگوي معترضان خياباني هستند، از آفتابي شدن خود وحشت دارند. حتي شخصيت هاي مخالف در دمشق كه اخيرا با مقامات سوري گفت و گو كرده اند روز دوشنبه اظهار داشتند تا زماني كه نيروهاي امنيتي به سركوب خود پايان ندهند، در گفتگوهای پيشنهادي آقاي اسد شركت نخواهند كرد.
دولت كه تا كنون تقريباً هرگونه مخالفتي را با اغتشاش و فتنه برابر دانسته است، اكنون پيشنهاد كرده كه امكان دارد خود، افرادي را براي گفتگو برگزيند. اسد تعداد اين افراد را بيش از 100 نفر ذكر كرد ولي هنوز اسمي از كسي برده نشده است.
به نظر مي رسد شكاف مزبور تأييد كننده انتقادهاي بسياري از فعالان سياسي مخالف در روز دوشنبه است كه گفتند اين پيشنهاد، درخواستي براي خريد زمان در كشوري است كه به سرعت در حال بحرانی شدن است.
«لعاي حسين»، يكي از چهره هاي مخالف در دمشق گفت: «تظاهرات خيابان ها نتوانسته اند استخوان هاي مقامات را خرد كند و مقامات هم نتوانسته اند استخوان هاي خيابان ها را خرد كنند. ما در حال عبور از دوران سخت قبل از بحران هستيم.» يكي از چهره هاي مخالف هم نسبت به امكان بروز «جنگ داخلي» هشدار داد.
چندين روز بود كه انتظار سخنراني اسد مي رفت با اين اميد كه روزنه ای از تمايل رهبري به مصالحه در برابر قيام مردمي و فشارهاي فزاينده از سوي تركيه، ايالات متحده و اتحاديه اروپا ارائه نمايد. اسد دست كم يك مسير تئوريك براي تغيير ارائه داد هر چند كه سخنراني وي فاقد نكات مشخص بود و مهلت هاي مبهمي ارائه داد.
برخي از تغييراتي كه وي در روز دوشنبه تشريح نمود از سال 2005 مطرح بوده است و از آن جمله مي توان به قانون جديد اشاره كرد كه علاوه بر حزب بعث به سایر احزاب نیز اجازه فعاليت خواهد داد. حزب بعث ابزار قدرت اسد است و برتری آن در قانون اساسي مشخص شده است. وي همچنين در مورد تشكيل كميته اي براي بررسي اصلاح قانون اساسي يا تهيه پيش نويس قانون اساسي جديد سخن گفت.
اسد گفت: «اين گفتمان مسئله بسيار مهمي است كه بايد به آن فرصت دهيم زيرا اگر بخواهيم موفق شود، تمامي آينده سوريه بايد متكي به آن باشد، گفتماني كه تمامي طرف هاي مختلف در صحنه سوريه در آن شركت خواهند كرد.»
به نظر مي رسد اين سخنراني نرمشي متفاوت در برابر پيام هميشگي دولت را نشان مي داد. دولت چندين هفته شعاري را مطرح مي كرد كه زيربناي سال هاي طولاني قدرت آن بود: «يا ما يا هرج و مرج». به نظر مي رسد روز دوشنبه اسد خود را بهترين وسيله براي ايجاد تغيير در يكي از مستبد ترين كشورهاي منطقه نشان داد. پيام وي به جاي «يا ما يا هرج و مرج»، اين بود كه تنها او مي تواند تغيير ايجاد كند.
واكنش مردم در خيابان ها خيلي فوري بود كه شعار مي دادند «دروغگو!»، هرچند تخمين تعداد تظاهركنندگان مشكل بود.
«وصام تعريف»، مدير اجرايي یک گروه حقوق بشر اين پرسش را مطرح كرد كه «آيا حكومت قادر است فضا را باز کند؟ حتي اگر بشار چنين تصميمي بگيرد، نظام موجود تا چه اندازه مي تواند به چنين درخواست هايي پاسخ دهد؟»
سوريه از گروه هاي مخالف قديمي ولي بدون سازماندهي برخوردار است كه بقاء خود را در برابر سركوب هاي دائمي حكومت حفظ كرده اند: از حزب «اقدام كمونيست» تا «اخوان المسلمين» مورد احترام مردم كه مبارزه آن با حكومت منجر به حمله ارتش به شهر حماء در سال 1982 و كشته شدن 10 هزار و شايد خيلي بيشتر شد.
مقامات سوري مي گويند گفتگو، پيشنهادي واقعي است. «عماد مصطفي»، سفير سوريه در واشنگتن گفت «ما معتقديم كه اين تنها راه به سوي جلو براي سوريه است.»
دولت در اقدامي كم نظير، به چهره ها و احزاب مخالف اجازه داده است تا نشست هايي در دمشق برگزار كنند، هر چند كه بي سابقه بودن چنين ايده اي، كار تداركاتي براي برگزاري چنين نشست هايي را دشوار كرده است. چند تن از چهره هاي مخالف گفتند كه هنوز هيچ يك از هتل ها آماده ميزباني نشست آنها را ندارد.
چهره هاي مخالف در سوريه مانند «حسين عارف دليله» و «ميشل كيلاو» گفتند مخالفان حكومتي در نظر داشتند روز دوشنبه در پايتخت گرد هم آيند تا دست كم پيش نويس مواضع خود را را براي مذاكره با اسد تهيه كنند. حسين عارف و كيلاو گفتند پیش از پايان سركوبها، در مذاکرات شركت نخواهند كرد.
احزاب سنتي تر، مانند احزاب سكولاري كه به گروه هاي كرد گرايش دارند، در حال تشكيل نشستي جداگانه هستند و اميدوارند تا پايان هفته جاري، موضع مشترکی اتخاذ كنند.
يكي از رهبران كرد كه به سازماندهي اين تلاش ها كمك مي كند و نخواست نامش فاش شود گفت «با توجه به رويدادهاي خياباني، نمي توانيم صبر كنيم و تصميم نگيريم. نبايد منتظر اقدام رژیم باشیم، ما بايد كشورمان را نجات دهيم.»
در هفته هاي گذشته، تظاهركنندگان تلاش كرده اند صداي خود را از طريق «كميته هماهنگي محلي» كه روز دوشنبه بيانيه اي صادر كرد، به گوش همگان برسانند. آنها گفتند دعوت اسد به گفتگو، «تلاشي براي خرید زمان به قيمت خون مردم سوريه و قرباني شدن آنها» مي باشد و درخواست براي گفت و گو را در صورتي كه هدف آن پايان دادن به حكومت اسد نباشد، رد كردند.
گروه هاي مخالف در خارج از كشور كه هنوز در مورد برنامه يا رهبري خود با يكديگر اتحاد ندارند، ماه گذشته در تركيه و بلژيك تشكيل جلسه دادند. در نشستي در آنتالياي تركيه، كه 300 نماينده از گروه هاي مختلف و از جمله از اخوان المسلمين و رهبران قبايل شركت داشتند، شركت كنندگان خواستار بركناري فوري اسد و برگزاري انتخابات آزاد شدند.
«برهان قليوني»، پژوهشگر سوري مقيم پاريس گفت «چهره هاي مخالف بايد خيلي پيش از اين از حقارت ها، عقده ها و حساسيت هاي خود فراتر مي رفتند و عليه رژيم متحد مي شدند.»
وي افزود «با وجودي كه آنها نيم قرن فعالیت زيرزمينی داشته اند، ولي تا حدودي در برابر رخدادهاي كنوني مسئول هستند و تاكنون از قيام مردمي عقب مانده اند.» به گفته وي، «كميته هاي هماهنگي محلي»، آينده ي گروه هاي مخالف هستند.