گاردين:
اوباما و كامرون بايد «اعتياد به جنگ» را ترک كنند
فرارو- راهبردهای تجاوزكارانه و مداخله گري نظامي بريتانيا و آمريكا باعث شده تا خشم مسلمانان برانگیخته شود.
در زمان انتخاب باراك اوباما به رياست جمهوري، ویژگیهای مثبتش موجب محبوبيت وي نزد افكار عمومي بريتانيا گرديد. رويدادهايي كه از آن تاريخ تاكنون به وقوع پيوسته چنين گرایشی را قوت بخشیده به طوري كه هنوز اوباما مورد تایید 70 درصد از مردم منطقه است.
اوباما به خاطر قدم هاي محكمي كه در برابر ركود اقتصادي و همچنین مقابله با دلالان اقتصادی برداشته مورد تحسین قرار گرفته است. وی در خارج از كشور به زبان صلح سخن مي گويد و گويي بعد از هشت سال دوران «جرج بوش» كه به نظر مي رسيد آمريكا در دنيا منزوی شده و به طور دردناكي با همه در ستيز است، اکنون منطق و متانت به رفتار رهبر امریکا بازگشته.
اما با تجاوز نظامي مداوم به كشورهاي اسلامي اين چهره محبوب اوباما مخدوش شده است. هر آن چه كه اوباما قولش را داده بود، از اصلاح سوء شهرت غرب گرفته تا اتخاذ سیاست عدم مداخله و تغییر چهره واشنگتن به عنوان «قلدري مغرور»، همه و همه با افزايش مداخله گری نظامی، موشك هايي كه از هواپيماهاي بدون سرنشين فرو مي ريزند و حملات شديد به ليبي از بین رفته است.
اين كه مهم ترين موضوع مورد بحث در نشست سران بريتانيا و آمريكا بايد اين باشد كه چگونه يك كشور را در شمال افریقا (لیبی) بمباران كنند، كشوري كه هيچ يك از آنها را مورد تهديد قرار نداده، امري مضحك است. سياست خارجي آمريكا در دوران اوباما از نظر بسياري از مردم بريتانيا شبيه به دوران بوش شده است و سياست خارجي بريتانيا نيز شبيه به دوران بلر.
جاي بسي تأسف است. غرب با حضور اوباما و ديويد كامرون از وجود دو رهبري برخوردار است كه در 25 سال گذشته جزو توانمندترين و معقول ترين رهبران بوده اند. هر دو مرداني معقول هستند هر چند كه در سياست خارجي تجربه اي ندارند. اين دو اکنون باید تصمیمات منطقی ای را در خصوص مناطق استراتژیک جهان که تامین کننده منافع غرب است اتخاذ کنند.
بنابراين چرا هر دو در باتلاق كشورهاي اسلامي گرفتار شده اند و خود را مورد تمسخرهاي بنيادگرايان اسلامي قرار داده اند؟
براي اولين بار از زمان سقوط ديوار برلين، به نظر مي رسد كه كشورهاي تشكيل دهنده يك گروه منطقه اي مهم، در آستانه آزاد سازي خود از رژيم هاي سركوبگر قرار گرفته اند. آنها اين كار را نه از طريق مداخله خارجي يا كودتاي نظامي بلكه از طريق فرايند خيزشهای مردمی جامعه خودشان انجام مي دهند.
آنها مردم پايتخت و ديگر شهرهاي كشورشان شامل افراد حرفه اي، نظامي، طبقه متوسط شهري و دانشجويان را كه عاملان هميشگي تغيير هستند، بسيج كرده اند. از مردم خود خواستار فداكاري هاي بزرگ و وفاداري به آرمان آزادي شده اند. اما آرمان آنها قدرت شگفت انگیز خود را از جريان «پايين به بالا» به دست آورده است.
شايد كه حمايت خارجي از طريق رسانه ها، تماس هاي خارج از كشور و جمعيت هاي ترك وطن كرده و مقيم كشورهاي ديگر به اين تغيير رژيم ها كمك كرده باشند. ولي اتخاذ مواضع قوي در واشنگتن و لندن و يا ديپلماسي قوي و مداخله نظامي كوركورانه به آنها كمك نكرده است.
هيچ مدركي دليل بر كمك به آنها از طريق بمباران هوايي وجود ندارد. بعلاوه، در اين قيام ها پولی به جناح هاي ناراضي كه آنها را فاسد و متكي به چنين حمايت هايي مي كند نیز از سوی کسی پرداخت نشده است.
اين گونه مداخله ها هيچ نقشي در نابودي كمونيسم ايفا نكرد. ولي رژيم هاي افغانستان و عراق را با صرف هزينه اي هنگفت و وارد آوردن خسارات فراوان به ساختارهای اقتصادی و سياسي سرنگون كرد. به طوري كه اکنون بازسازي پايدار در این کشورها ناممكن شده است.
مداخله نظامي هيچ نقشي در تغيير رژيم در تونس و مصر نداشت در حالي كه به نظر مي رسد اعزام نيروهاي نظامي به ليبي نتيجه معكوس داشته است. نمايش دوشنبه شب نيروي هوايي ناتو بر روي طرابلس که یاد آور عمليات «ضربت و وحشت» بوش در بغداد سال 2003 بود، در حالي صورت می گرفت كه نيروي هوايي سلطنتي بریتانیا ورود اوباما را به این کشور جشن مي گرفت و این باعث نومیدی است. چنين سياست خارجي ای مسئولانه نيست، بلكه نوعی وحشيگري است.
اين كه روابط انگليس و آمريكا «حیاتی» ناميده شده و بايد شكل تجاوز نظامي به خود بگيرد، يك فرصت فراموش شده است. مقاله اوباما و كامرون كه روز گذشته در روزنامه «تايمز» منتشر شد مشحون از حرفهای پیش پاافتاده و كليشه ای و پر از دروغ هايي مانند اين ادعا بود كه در پاسخ به «بهار انقلابهای عربی» نوشته بودند: «ما در مقامي نيستيم كه شيوه و گستره عمل اين تغييرات را ديكته كنيم.» اگر اینگونه است چرا سعی می کنید چنين چيزي را به ليبي ديكته كنید؟
تنفر شخصي اوباما از ميراث بوش واضح و روشن است. وي سعي دارد ماشين جنگي آمريكا را از عراق خارج كند و اميدوار است كه «افزايش نيرو» در افغانستان بتواند به موقع، جبران آن عقب نشيني از عراق را بكند. اين كه اوباما نمي تواند ماشين نظامي امریکا را که حضور این کشور را به سراسر جهان اسلام تحمیل می کند، مهار كند بيش از پيش نوميد كننده است.
افشاگري هاي اخير بیوه «ريچارد هولبروك»، فرستاده ويژه آمريكا، در روزنامه «نيويورك تايمز» حاكي از وجود ترديدهاي عميق در ميان ديپلمات ها، در افغانستان و پاكستان، نسبت به ادامه تجاوزهاي اوباما و نسبت به اتكاي او به كشتار و حملات نظامي با هواپيماهاي بدون سرنشين است.
همسر هولبروك تصوير يك اوباماي نامطمئن را ترسيم مي كند كه در وحشت از ژنرال هاي خود قرار دارد و هیچ تمایلی برای شنيدن هشدارهايي مبني بر مواجه شدن با ويتنامي ديگر ندارد. به نظر مي رسد اميد كمي وجود دارد كه رييس جمهور توجه خود را بار ديگر به مذاكره معطوف کند چه برسد به اين كه بپذيرد «يك افغانستان باثبات ضروري نيست ولي يك پاكستان باثبات ضروري است.»
بيشتر دموكراسي هاي غرب در تلاش هستند تا اقتصاد خود را از بحران مالی خارج سازند. تنها آمريكا، و تا حدي كمتر بريتانيا، هنوز اين بحران را به عنوان اهرم فشار خود براي ديكته كردن روشي كه به موجب آن تعداد محدودی از كشورهاي جهان بر مردم خود حكومت كنند، تلقي مي كنند.
اين جاه طلبي «نومحافظه كارانه» چندان فرومايه نمي بود، اگر به خوبي به كار گرفته مي شد و اگر به نهادهاي داراي قدرت نرم در آموزش، بهداشت، تعامل بين المللي و گسترش تجاري تفويض مي شد. چنين روش هايي تا همين اواخر در ليبي و سوريه مورد آزمايش قرار گرفته است. اين كه روشهای مذکور در كوتاه مدت كارآيي نداشته اند به معناي اشتباه بودن آنها نيست.
چيزي كه قطعا از دور خارج شده سياست مشترك كنوني بريتانيا و آمريكا مبني بر ايجاد «تغيير رژيم» از طريق تجاوز نظامي است. ژنرال ها مي توانند وعده افتخار و شكوه به سياستمداران بدهند حتي اگر به ندرت بتوانند بدان ها تحقق بخشند.
اوباما و كامرون به خود اجازه دادند تا در يك دام نظامي مهلك گرفتار شوند، دامي كه نتوانسته صلح در عراق يا امنيت را در افغانستان ايجاد كند. دامي كه پاكستان را بي ثبات كرده و نفوذ القاعده را گسترش بخشيده است. صدها هزار نفر از مردم را به نفع هيچ كس، به كشتن داده و ميلياردها دلار هزينه برداشته هزينه اي كه بهتر مي بود براي صلح و بازسازي صرف مي شد.
امروز، لندن و واشنگتن شهرهاي دژ مانندي هستند كه سياستمداران آنها بايد مانند خرگوش هاي وحشت زده، همانند اوباما در طول ديدارش از لندن، در شهر حركت كنند.
اين ميراث بوش و بلر بود و بي فایده ترین سياست در تاريخ اخير است. با اين وجود جانشينان آنها را در بندگي نگاه داشته است. هيچ يك از آنها اين توانايي را از خود نشان نداده اند كه خود را از قيد بوق و كرناي جنگ به نفع يك ديپلماسي ماهرانه تر و مثمر ثمرتر رها كنند. تا زماني كه به این رویه ادامه دهند، هر گونه اميد به اين كه رهبري غرب بتواند جاذبه ای در دنياي اسلام به دست آورد، بيهوده است.