نگاهی به پایان فستیوال کن
نخل طلا، درخت سینما!
مهدی تراب بیگی
فرارو- میگویند «درخت زندگی» ساختاری غیرمعمول دارد و ماجرای یک خانوادهای آمریکایی را با یک مستند در مورد پیدایش جهان و کیهان به موازات هم پیش میبرد، و ندیده پیداست که یک سمفونی اعوجاج برانگیز و نامأنوس از ساختاری روایت گریز است، خلاصه همین فیلم نخل طلای کن امسال را از شاخه چید.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، نخل طلای کن برگرفته از نخلهای شهری است که این فستیوال در آن برگزار میشود و هر ساله با معرفی یک فیلم به عنوان بهترین فیلم جانی تر و تازه به کالبد سینمایی جهان میبخشد و از این زاویه درخت سینما به حساب میآید. به هر حال به سنت شصت و سه دورهی قبل، شب گذشته جشنواره کن تمام شد، همین و تمام.
این فستیوال سینمایی در چند روزی که برگزار میشود نگاه خیل عظیمی از خبرنگاران و دوربینهایشان را به یک شهر کوچک ساحلی در جنوب فرانسه معطوف میکند و ایام با شکوه و پر از ماجرایی را در آن محیط کوچک رقم میزند و شاید همین خاصیت جشنوارهای این فستیوال است که یکی مثل «ترنس مالیک» خجالتی را میترساند.
ترنس مالیک هنگام دریافت نخل طلای کن برای فیلمش«درخت زندگی» در خود تالار حضور نداشت و تهیه کنندگان فیلم این جایزه را از دست رابرت دونیرو دریافت کردند. مالیک حتی در مراسم فرش قرمز و نمایش فیلم برای رسانهها هم شرکت نکرده بود و در همین رابطه «لوک بسون» کارگردان فرانسوی گفت: «او خجالتی است، واقعا خجالتی است. او خیلی از اینجا دور نیست.»
«درخت زندگی» واکنشهای متفاوتی از منتقدین را برانگیخته است و از این منظر آنها را به دو دسته تقسیم کرد. دسته ای آن را فیلمی «دوپاره و بی سرو ته» دانسته که نمی تواند بین قسمت های داستانی و مستند گونه اش، ارتباط ایجاد کند و برخی دیگر نیز آن را «سمفونی و شعری سینمایی» درباره خلقت قلمداد کردند.
مثلا پیتر برادشاو در روزنامه بریتانیایی گاردین فیلم مالیک را «باشکوه» و جاستین چانگ در ورایتی آن را «فوقالعاده» توصیف کرد. گروهی از منتقدان نیز در توصیف «درخت زندگی» آن را «متظاهرانه» یا «خودبین» دانستند، در هر صورت این فیلم نخل طلای کن را دریافت کرد.
خود براد پیت که نقش پدری سختگیر و مذهبی را در این فیلم بازی میکند گفته است: «ساختار فیلم بیشباهت با هر چیز دیگر است که تاکنون دیدهاید؛ کاملا پیچیده است. این فیلم به یک مقطع تاریخی عادی نمیپردازد.»
از گرایش فستیوال کن به سینمای نامتعارف و غیر عادی که و حمایت این جشنواره از سینمای متفاوت که بگذریم، این فستیوال همیشه حواشی خودش را نیز داشته است، نمونهاش لارس فون تریر فیلمساز دانمارکی که جدای از فیلمهای ساختارشکنانهاش با حرفهای که در نشست مطبوعاتی فیلم جدیدش در این فستیوال جنجال خبری به پا کرد.
فون تریر به شوخی گفته بود که او یک نازی است و کمی با آدولف هیتلر دیکتاتور نازی ابراز همدردی میکند، فونتریر، تاكنون هشتبار در بخش رقابتي كن آثارش را به نمايش گذاشته كه تنها يكبار در سال 2000 با فيلم «رقصنده در تاريكي» نخل طلا را كسب كرده است.
اظهار نظر شوخطبعانه فونتریر باعث شد تا هیئت مدیرهی فستیوال کن، به شکلی استثنایی دست به اخراج فونتریر بزند، به هر حال این فستیوال از آغاز تولدش روحیهای ضد فاشستی داشته و حتی فلسفه وجودیش در سالهای ابتدایی بر همین مرام استوار بوده است.
فونتریر درباره احتمال محروميت فيلمهاي بعدياش از حضور در جشنواره كن گفت: «واقعا نميدانم. چون تاكنون مورد مشابهاي پيش نيامده و اميدوارم اينگونه نشود. اما اين را بايد بگويم كه حتي اگر من هيتلر هم باشم و فيلم بزرگي بسازم، جشنواره كن بايد آن را قبول كند»
فستیوال کن مرکز تفاوتهاست، از مالیک خجالتی که حتی برای دریافت نخل طلایش روی صحنه نمیرود گرفته تا فونتریر که جلسه مطبوعاتی فیلمش را چنین توصیف میکند: « من در نشست خبري تصور ميكردم با دوستان نشستهام و گپ ميزنم، اما لحظاتي بعد ديدم با دنيا صحبت كردهام.»
از این حرفها گذشته میگویند فرانسه مهد سینماست و اولین منشور نور و حرکتهای سینمایی در این سرزمین منتشر شد و از قضا جشنواره امسال با فیلمی از وودی آلن آغاز شده بود که در ستایش شبهای فرانسوی است.
داستان «نیمه شب در پاریس» وودی آلن در سالهای ۱۹۲۰ روی میدهد و درباره خانوادهای است که سفری کاری به پاریس زندگی آنها را از این رو به آن رو میکند. «تیری فرمو» مدیر عامل جشنواره کن، گفت: «نیمهشب در پاریس، یک نامه عاشقانه فوقالعاده به پاریس است» شهری که نهال نازک سینما در آن جا کاشته شد.