جدال الهیدانها با فیزیکدان سرشناس
مباحثه با آقای فیزیکدان ملحد
فرارو- اینک گفتوگوی جدید هاوکینگ نیز جنجال فراوانی برانگیخته است. برخی با اشاره به کفرآمیز بودن آن خبر از پاسخهایی میدهند که در راه است. شاید در این میان چیزی که بیش از همه حائز اهمیت باشد که نقطه آغاز گفتوگوی یک فیزیکدان با یکی الهیدان در کجا خواهد بود و این دیالوگ بر مبنای کدام همدلی روششناختی یا معرفتشناختی شکل خواهد گرفت؟
به گزارش فرارو ؛ هاوکینگ با تکرار نظریه جدید خود باعث شده است تا بار دیگر جدل و گفتوگو در این باره بالا گیرد. استفان هاوکینگ، فیزیکدان سرشناس غربی در شهریورماه سال گذشته با انتشار کتاب جدید خود، نقش پروردگار در خلقت جهان را انکار کرد. وی در بخشهایی از کتاب خود گفته بود: «کشف منظومه های دیگر نظیر منظومه خورشیدی ثابت کرد که منظومه ما که در برگیرنده یک خورشید و سیاره هایی است که پیرامون آن می چرخند یک پدیده منحصر به فرد نیست. این واقعیت نشان داد که وجود حالت فیزیکی ایده آل بین خورشید و کره زمین و پیدایش انسان روی کره زمین یک پدیده از پیش طراحی شده و دقیق برای موجودیت و رفاه انسان نیست».
این فیزیکدان در گفتوگو با گاردین گفته است: «اعتقاد به خداوند یا وجود جهان دیگری پس از مرگ تنها یک داستان زیبا برای مردمی است که از مرگ می ترسند!» وی به بیماری خود، مرگ تدریجی اعصاب، اشاره کرده و میافزاید: «من همواره اشاره کرده ام که مغز مثل یک کامپیوتر است و زمانی که ناتوان شود از کار کردن باز خواهد ایستاد. هیچ ملکوت یا جهان پس از مرگی برای کامپیوترهای خراب وجود ندارد، اینها داستانهایی زیبا برای انسانهایی است که از تاریکی می ترسند!»
اما بیان الحادی هاوکینگ از نظریه خویش درباره پیدایش جهان که اعتقاد دارد خدا و جهان پس از مرگ وجود ندارد، در میان متکلمین مسیحی و مسلمان واکنشهایی را طی ماههای گذشته برانگیخته است. از جمله جان هالدن، فیلسوف مسیحی، رئیس مرکز اخلاق و فلسفه دانشگاه سنت اندروز اسکاتلند در این باره گفته بود: «افرادی چون هاوکینگ که معتقد به توان پاسخگویی علم به همه رویدادهای جهان هستند اشتباه میکنند چرا که علم نمیتواند همه نظم موجود در جهان را تبیین کند». تاکید این فیلسوف مسیحی بر این است که علم نمیتواند علل غایی نظم پیرامون ما را تبیین کند.
راجر اسکروتن، فیلسوف صاحب نام انگلیسی نیز به محدودیت علم اشاره کرده و گفت: « نه کانت و نه اینشتاین معتقد نبودند که دانش فیزیک میتواند همه چیز را توضیح دهد. آنها نیز به محدودیتهای دانش بشری برای توضیح و تبیین همه مسائل واقف بودند».
وی محدودیت دانش و خرد بشری را دلیل اصلی آن میداند که از نظر برخی پاسخی برای پرسش آغاز جهان وجود ندارد. این فیلسوف میافزاید: «برخی معتقدند که این پرسش دارای جواب است ولی این جواب از رهگذر علوم حاصل نمیشود بلکه این ایمان است که میتواند جواب این پرسش را بدهد». اسکروتن معتقد است که هیچ نظریه علمی تا کنون معتقد نبوده که جهان از هیچ به وجود آمده باشد. او با تعجب و شگفتی میگوید چه چیزی شبیه به این دیدگاه وجود دارد که از هیچ به وجود آمده باشد.
انتشار کتاب هاوکینگ در زمان خود واکنشهایی در ایران نیز در پی داشت. دکتر سیدمصطفی محقق داماد، استاد حقوق دانشگاه شهید بهشتی و فقیه و متکلم ایرانی نیز هاوکینگ را به مناظره فراخواند. او با یادآوری تذکار ابن سینا خطاب به زکریای رازی که نظریات ملحدانه وی را ناشی از غرق شدن در طبیعیات و غفلت از الهیات خوانده بود.
محقق داماد در آن زمان گفته بود: «موضوع وجود خدا و مبداء جهان یک مسأله صرفاً مادی و مرتبط با علوم تجربی محض نیست که یک فیزیکدان به راحتی آن را انکار کند، بلکه امری کاملاً کلامی و فلسفی است و فیزیکدان بدون داشتن تخصص فلسفی و آگاهی از براهین مستحکم عقلی، بدون گفت و گو با حکیمان، جز اینکه اظهار عدم آگاهی و عجز کند، چارهای ندارد». محقق داماد جدایی و فاصله گرفتن علوم تجربی از الهیات را که در تاریخ علم سابقه چندانی هم ندارد، باعث آفات عدیدهای دانسته بود.
اینک گفتوگوی جدید هاوکینگ نیز جنجال فراوانی برانگیخته است. برخی با اشاره به کفرآمیز بودن آن خبر از پاسخهایی میدهند که در راه است. شاید در این میان چیزی که بیش از همه حائز اهمیت باشد که نقطه آغاز گفتوگوی یک فیزیکدان با یکی الهیدان در کجا خواهد بود و این دیالوگ بر مبنای کدام همدلی روششناختی یا معرفتشناختی شکل خواهد گرفت؟