واشنگتن پست سياست آينده عربستان را باز گو مي كند
شكاف بين آمريكا و عربستان در بهار عرب
فرارو- سرویس بین الملل؛ نواف عبيد، عضو ارشد "مركز تحقيقات و مطالعات اسلامي شاه فيصل"، در مقاله اي كه در واشنگتن پست به چاپ رسانده، سياست هاي جديد رياض براي مطرح كردن خود به عنوان قدرت اصلي در دنياي عرب، تلاش هاي آن براي كمك به پادشاهي هاي منطقه در مقابله با گسترش اعتراضات مردمي به اين كشورها و جلوگيري از گسترش نفوذ ايران در منطقه تبيين كرده و ادعا كرده است كه سعودي ها قصد دارند يك سياست خارجي جهت اقدام در سطح بين المللي، مستقل از واشنگتن در پيش گيرند.
مقاله را در زير بخوانيد.
تغييرات گسترده و شديدي در روابط آمريكا-عربستان پديد آمده است. رهبران سعودي با وجود فشارهاي زياد از سوي دولت اوباما براي باقي ماندن در حاشيه، در ماه مارس نيروهاي خود را به منامه اعزام داشتند تا از پادشاهي بحرين دفاع كرده و ناآرامي ها در آن كشور را سركوب كنند. عربستان سعودي بيش از 60 سال است كه موظف به رعايت يك معامله نانوشته شده است يعني نفت در برابر امنيت. رياض اغلب اعتراض كرده ولي در نهايت به چيزي كه آن را سياست نادرست آمريكا تلقي مي كند سر تسليم فرود آورده است. ولي قدم هاي اشتباه آمريكا در منطقه از بعد از حادثه 11 سپتامبر، واكنش نادرست به جنبش هاي اعتراضي اعراب و خودداري بدون منطق از قبول مسئوليت پذيري اسراييل در برابر شهرك سازي هاي غيرقانوني آن ، موجب گرديده كه مهلت اين قرارداد نانوشته به پايان برسد. در حالي كه سعودي ها در صدد هستند تا اين همكاري را از نو تنظيم كنند، رياض مايل است تا در برهه اي از زمان كه در مغايرت با منافع آمريكا قرار دارد، خط مشي مستقل تري را پي گيري كند.
زمينه اين تغيير يكي مداخله ( بخوانيد نفوذ) ايران در منطقه است و ديگري سياست هاي غلطي است كه ايالات متحده از 11 سپتامبر تا كنون در رياض دنبال كرده است. شايد مهم ترين اشتباه، حمله به عراق بود كه منجر به از دست رفتن جان مردم شد و براي ايران روزنه اي را فراهم آورد كه دامنه نفوذ خود را گسترش بخشد. تهران از مدت ها پيش كمك هاي مالي در اختيار حماس و حزب اله قرار داده است. اخيرا رييس ستاد مشترك نيروهاي مسلح ايران ، ژنرال حسن فيروزآبادي، رياض را به خاطر مداخله در بحرين به شدت مورد انتقاد قرار داد و ادعا كرد اين اقدام موجب بروز قيام هاي گسترده داخلي مي شود.
اين گونه اظهارات بيشتر بر مبناي رؤيا قرار دارد و كمتر بر اساس حقيقت مي باشد ولي تلاش هاي ايران براي بي ثبات كردن همسايگان خود خستگي ناپذير است. در حالي كه رياض در جنگ سرد با تهران به سر مي برد، واشنگتن در ماه هاي اخير نشان داده است كه شريكي بي ميل و غيرقابل اتكا در برابر اين تهديد است. حقيقت سياسي اين است كه يك دنياي عرب به رهبري سعودي در حال ظهور مي باشد كه در برابر تجاوز( بخوانيد اقتدار) ايران و دست نشانده هاي (بخوانيد دوستان) بدون كشور آن ايستاده است.
عربستان سعودي اجازه نخواهد داد كه ناآرامي هاي سياسي در منطقه موجب بي ثباتي در پادشاهي هاي عربي يعني در كشورهاي خليج (فارس)، اردن و مراكش شود. در يمن، سعودي ها اصرار بر انتقال قدرت سازمان يافته و خروج شرافتمندانه براي رييس جمهور علي عبداله صالح دارند، چيزي كه براي حسني مبارك فراهم نگرديد با وجودي كه رييس جمهور مصر سال هاي متمادي متحد قوي آمريكا بود. رياض براي تسهيل اين انتقال قدرت يك تلاش ديپلماتيك را تحت حمايت شوراي همكاري خليج (فارس) متشكل از شش كشور رهبري مي كند. در عراق، دولت سعودي به موضع شديد خود عليه دولت مالكي كه آن را اندكي بيش از يك دست نشانده ايران تلقي مي كند، ادامه خواهد داد. در لبنان، عربستان سعودي رشد حزب اله را تحت نظر خواهد داشت و اطمينان حاصل خواهد كرد كه اين نماينده ايران بر زندگي سياسي كشور تسلط پيدا نكند. در مورد قيام گسترده در سوريه، سعودي ها تلاش خواهند كرد كه هرگونه انتقال قدرت به دوران بعد از اسد به صورت كاملا صلح آميز و حتي الامكان بدون مداخله ايران صورت گيرد.
در مورد اسراييل، رياض قاطعانه معتقد است كه يك راه حل عادلانه بر اساس طرح صلح پيشنهادي ملك عبداله اجرا گردد. اين طرح شامل تشكيل يك دولت فلسطيني با پايتختي بيت المقدس شرقي مي باشد. ايالات متحده تمامي اعتبار خود را در رابطه با اين مسئله از دست داده است. بعد از آن كه آمريكا در شوراي امنيت سازمان ملل تنها رأي مخالف با محكوميت شهرك سازي غيرقانوني اسراييل را به صندوق انداخت، ديگر نمي تواند به عنوان يك ميانجي بي طرف اقدامي به عمل آورد. اين اقدام نقطه عطفي در روابط آمريكا-سعودي بود و تضمين كرد كه رهبران سعودي عليرغم فشارهاي آمريكا بيش از اين فلسطيني ها را براي مصالحه بيشتر ترغيب نخواهند كرد.
عربستان سعودي قوي و با ثبات باقي مي ماند و به تقويت هر چه بيشتر سياست خارجي قوي خود مي پردازد. اين پادشاهي از جنبه روحاني نقش منحصر به فردي در ميان 2/1 ميليارد مسلمانان جهان كه بيش از يك ميليارد آنها سني هستند، به عنوان كشور محل تولد اسلام و كشوري كه دو شهر از مقدس ترين شهرهاي اسلامي را در خود جاي دارد، ايفا مي كند. از نظر سياسي، رهبران آن از حمايت وسيع داخلي برخوردارند و ملي گرايي در حال رشد در اين كشور قبيله اي مردم را به هم نزديك تر ساخته است. به همين دليل است كه اعتراض هاي گسترده كه بيشتر از سوي رسانه هاي غربي پيش بيني مي شد، هرگز تحقق نيافت. رياض به عنوان تنها ابرقدرت انرژي در جهان و بانك مركزي واقعي بازارهاي انرژي جهاني ، قدرت اقتصادي خاورميانه مي باشد و داراي 25 درصد از توليدات ناخالص ملي دنياي عرب است. اين پادشاهي داراي ذخاير ارزي بيش از 550 ميليارد دلار است و بيش از 150 ميليارد دلار را صرف بهبود پروژه هاي زيربنايي، آموزش عمومي ، خدمات اجتماعي و بهداشت مي كند.
رهبري سعودي براي مقابله با تهديد ايران و شبكه هاي تروريستي بين مليتي مجوز صرف بيش از 100 ميليارد دلار را براي تجهيز بيشتر ارتش و مدرنيزه كردن نيروي زميني و ارتقاي توانايي هاي نيروي دريايي صادر كرده است. اين پادشاهي تعداد هواپيماهاي جنگي بسيار پيشرفته خود را دو برابر مي كند و 60 هزار نفر به نيروي امنيتي خود در وزارت كشور اضافه مي كند . طرح هايي نيز براي ايجاد يك "فرماندهي نيروهاي ويژه" در دست تهيه دارد كه بر اساس الگوي آمريكايي جهت يكپارچه كردن نيروهاي ويژه گوناگون سعودي و در صورت لزوم اعزام سريع آنها به خارج از كشور مي باشد.
عربستان سعودي اراده و ابزار لازم براي انجام مسئوليت هاي گسترش يافته جهاني خود را دارد. سعودي ها در بعضي مسائل مانند مبارزه با تروريسم و تلاش براي مبارزه با پول شويي همچنان به عنوان شريك قوي آمريكا باقي خواهند ماند. در زمينه هايي كه امنيت ملي سعودي يا منافع راهبردي آن در خطر باشد، اين پادشاهي برنامه هاي خود را دنبال خواهد كرد. با توجه به تلاش بي وقفه ايران براي تسلط بر منطقه، خيزش اخوان المسلمين در مصر و ناآرامي ها در تقريبا تمامي مرزهاي عربستان، براي اين پادشاهي اتكا به خط مشي امنيتي نوشته شده در واشنگتن كه در بيشتر موارد اثرات معكوس داشته و موجب گسترش بي ثباتي گرديده، با خطرات بسيار همراه خواهد بود. شايد كه روابط ويژه (رياض-واشنگتن) هرگز مانند گذشته نباشد ولي امكان دارد كه از اين دگرگوني يك خاورميانه باثبات تر و امن تر متولد گردد.