واشنگتن پست
دستاوردهاي آمريكا و روسيه از كشته شدن بن لادن
واين مري
فرارو- سرویس بین الملل؛ واين مري، نويسنده مقاله، عضو ارشد "شوراي سياست خارجي واشنگتن" و ديپلمات پيشين آمريكا مي باشد كه از تجربه در ارتباط با روسيه و پنتاگون برخوردار است. وي در اين مقاله در واشنگتن پست به نقش غيرمستقيم روسيه در موفقيت آمريكا به از ميان برداشتن بن لادن اشاره مي كند و معتقد است كه همكاري هاي بيشتر بين دو قدرت آمريكا و روسيه به نفع هر دو كشور در زمينه هاي بين المللي مي باشد. مقاله را در زير بخوانيد:
از درس هايي كه از حمله موفقيت آميز به جان پناه اسامه بن لادن گرفته شده، ارزش روابط همكاري (آمريكا) با روسيه است.
در نظر داشته باشيد كه تا همين اخير، پاكستان از انحصار راه تداركاتي براي نيروهاي آمريكايي و ديگر متحدان آن در افغانستان برخوردار بود. تنها مقداري جزيي از ملزومات هنگفت سوق الجيشي از طريق هوايي از قرقيزستان تأمين مي شد. رهبري پاكستان از اين امتياز انحصاري خود براي كسب كمك هاي مالي گسترده از واشنگتن و براي محدود كردن عمليات پاكستان در سراسر منطقه مرزي ناامن بين پاكستان و افغانستان استفاده مي كرد.
اكنون، مسكو نمي خواهد خط مشي آمريكا در افغانستان با شكست مواجه شود زيرا عواقب آن براي روسيه وخيم خواهد بود. اما مسكو طي چندين سال كمك هاي ملموسي به تلاش هاي چند مليتي در افغانستان نداشته است. ولي اين موضوع با ايجاد "شبكه توزيع شمال" كه شايد مهم ترين نتيجه به دست آمده پس از "روشن كردن" مجدد روابط بين واشنگتن و مسكو بوده است، تغيير كرد. اين شبكه به انتقال نيرو، تجهيزات و تداركات به افغانستان بدون درگير ساختن پاكستان مشغول است. روسيه ركن اصلي در اين شبكه است و هواپيماهاي نظامي آمريكا دائما در رفت و آمد از فضاي هوايي روسيه هستند و از خطوط راه آهن روسيه براي حمل كالا از طريق جمهوري هاي آسياي مركزي به سوي افغانستان مي باشند. در حال حاضر، مسير شمالي به اندازه مسير جنوبي كه از پاكستان مي گذرد، حائز اهميت مي باشد.
با از بين رفتن انحصار تداركاتي پاكستان ، واشنگتن عمليات شديد خود را عليه تروريست هاي داخل اين كشور با استفاده از هواپيماهاي بدون سرنشين و حملات زميني مرزي و از همه مهم تر با نفوذ به عمق خاك پاكستان و حمله به جان پناه درون شهري بن لادن، گسترش بخشيد. اگر پاكستان همچنان انحصار راه تداركاتي را حفظ كرده بود، آيا واشنگتن مي توانست اجازه حمله به بن لادن را تصويب كند؟ شايد بله و شايد نه.
روسيه در مرگ بن لادن به طور مستقيم كمك نكرده است ولي در اين ميان درسي آموخته مي شود. منافع روابط مثبت بين قدرت هاي بزرگ اغلب غيرمستقيم و حتي غير قابل پيش بيني است. روسيه همچنان به عنوان يك قدرت بزرگ آسيايي-اروپايي با برخورداري از ابعاد و نفوذ گسترده باقي مي ماند. براي ايالات متحده، روابط مبتني بر همكاري با روسيه به يك آسيا-اروپايي كمك مي كند كه در آن فرصت ها ظاهر مي شوند و انعطاف پذيري براي سياست گذاران آمريكايي توسعه مي يابد. گزينه هاي خط مشي آمريكا بدون چنين زمينه اي، محدودتر مي باشد.
همين امر در مورد روسيه نيز حقيقت دارد و خيلي بيشتر هم حقيقت دارد. يك رابطه مثبت با ايالات متحده درها را براي مسكو در بسياري از زمينه ها باز خواهد كرد و براي پذيرش روسيه به عنوان يك شريك عادي در امور جهاني پس از جنگ سرد ضروري مي باشد. فرصت هاي غيرمستقيم و غير قابل پيش بيني براي روسيه خيلي بيشتر از هرگونه مصالحه كوتاه مدت است.
منظور اين نيست كه روسيه و ايالات متحده، متحدان يا شركاي واقعي در همه زمينه ها هستند يا مي توانند باشند. تباين بين اين دو حكومت و جوامع آنها چشمگير است و احتمالا نيز چنين باقي خواهد ماند. هر دو طرف بايد مرزهاي بين منافع مشترك خود را كه نسبتا معدود مي باشد بشناسند، ولي در عين حال فايده هاي اجتناب ورزيدن از خصومت هاي دوجانبه را نيز تشخيص دهند. خط مشي آمريكا در برابر روسيه پس از شوروي اغلب دچار توهم و انتظارات غيرواقع بينانه بوده است. اما در بعضي موارد نيز خط مشي آمريكا از رفتارهاي واكنشي دوران جنگ سرد و خودداري از درك اين مطلب رنج برده است كه روسيه داراي منافع مشروع و متفاوت از منافع آمريكا مي باشد.
رمز همكاري موفقيت آميز بين قدرت هاي بزرگ درك اين حقيقت است كه لزومي ندارد اين همكاري ها به حوزه هايي از منافع دوجانبه محدود گردد بلكه مي توانند در حوزه هايي گسترش يابند كه منافع هر يك از دو طرف تكميل كننده منافع طرف ديگر باشد بدون آن كه بي جهت منافع خود را به مصالحه بگذارد. چنين فرايندي به واقع گرايي و گفتمان بدور از تعصب هاي كهنه نياز دارد.
در واشنگتن و مسكو افرادي وجود دارند كه بر طبق عادت مدافع خط مشي مخالف - و حتي خصمانه - نسبت به يك ديگر مي باشند. اين افراد مي توانند به نوميدهاي ناشي از تلاش هاي گذشته براي "تعامل" اشاره كنند و بگويند كه كاري را به تنهايي انجام دادن بهتر از مصالحه با رقيب قديمي در جنگ سرد است. چيزي كه اين افراد در هر دو كشور حساب نمي كنند يا حتي تشخيص نمي دهند ، هزينه هاي فرصت است.
بدون بهبود اخير در روابط بين ايالات متحده و روسيه، هيچ مسير تداركاتي از شمال وجود نمي داشت. بدوت آن شبكه، ايالات متحده گزينه هاي سياسي كم تر و انعطاف عملياتي كمتري در تعقيب بن لادن مي داشت. هر دو كشور از موفقيت در عمليات حمله به رهبر تروريستي سود برده اند با وجودي كه روسيه هيچ نقش مستقيمي را ايفا نكرده است.
درس ساده ولي ضروري براي واشنگتن و مسكو آن است كه همكاري، فرصت مي آفريند در صورتي كه عدم همكاري هيچ چيزي به دست نمي دهد.