مروری بر ماجرای قراداد میلیاردی یک بازیگر سینما
فراز و فرود یک قرارداد
مهدی تراب بیگی
فرارو- وقتی دو هفته پیش برنامه سینمایی «هفت» ماجرای قراداد یک میلیاردی یک بازیگر مشهور را بدون فاش کردن نام بازیگر، موضوع خود قرار داد، همان شب خیلیها چهره زیر سایهی بازیگر مشهور را تشخیص دادند و فردای همان روز نام محمدرضا گلزار دوباره بر سر زبانها افتاد.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، یکی دو روز بعد اولین واکنش از طرف مدیرکل ارزشیابی و نظارت معاونت سینمایی صورت گرفت، سجادپور ضمن اعلام لغو قرارداد مذکور و قراردادهای مشابه متذکر شد که به طرفین قرارداد یعنی تهیه کننده و بازیگر مورد نظر شدیداً تذکر داده شده و در پرونده کاری آنان توبیخ درج میشود.
در همین رابطه روابط عمومی معاونت سینمایی گزارش داد که این قرار دادی که لغو شد در آینده کاری هر دو طرف تأثیر کاملاً منفی از نظر اداره کل خواهد داشت، معاونت سینمایی با هرگونه فعالیت مخل امنیت و آرامش صنوف سینمایی برخورد خواهد کرد و قراردادهایی که به فضای اعتماد و امنیت شغلی صنوف لطمه بزند از نظر این اداره کل کاملاً باطل است.
از طرفی دیگر، منیژه حکمت در گفتوگو با خبر، درباره لغو قرارداد مذکور عنوان کرد که: «دولت اجازه ورود به امور بخش خصوصی را ندارد. اگر مشکلات اینچنینی به وجود آید باید صنوف به صورت مستقل تصمیم بگیرند. چنین موضوعی کاملاً در انحصار تصمیمگیریهای صنوف است.»
اما مخالفت این تهیهکننده و کارگردان مربوط به دخالت معاونت سینمایی بود وگرنه او در مورد منطقی بودن مبلغ قرارداد یک میلیارد برای یک بازیگر چنین گفته است: «اگر سینمای ما صنعتی بود و بحث عرضه و تقاضا در آن وجود داشت شاید عقد چنین قراردادهایی توجیهی داشت، اما سینمای ما صنعت نیست. به دلیل حضور پررنگ نهادهای دولتی تعریف درستی از فضای موجود در سینما نداریم.»
یکی دو روز بعد خود بابک خانیان، مشاور اجرايي معاونت سينمايي به مدير كل اداره نظارت و ارزشيابي پيشنهاد داد تا با كمك صنوف مختلف سينمايي تدوين آئيننامه تعيين و نحوه پرداخت دستمزدهاي بازيگران صورت گيرد تا در اين زمينه سینمای ایران شاهد چنین قراردادهای نباشد.
اما احمد طالبی نژاد با بیان اینکه آنقدر وجود چنین قراردادهایی در سینمای ایران ضرر و زیان دارد که بهتر است حتی شده با اعمال فشار از بین برود، چنین گفته است: «لغو قراردادی که در مورد دستمزد یک بازیگر اتفاق افتاده کار بسیار درستی است. هرچند من با دخالتهای اینچنینی مدیریت دولتی در امور سینما مخالفم.»
اما از طرفی این منتقد کهنهکار سینمایی خطر زیرزمینی شدن چنین قراردادهایی را بعد از مقابله مدیران با آن، امری اجتنابناپذیر دانسته و چنین ادامه داده است: «باید خطر پنهانی بسته شدن این قراردادها را هم در نظر گرفت. البته میتوان به جای اعمال زور مکانیزمی طراحی کرد که براساس آن سطح هزینه تولید فیلمهای سینمایی پایین بیاید تا فیلمهای باکیفیتی با هزینه کمتر بسازیم. در سینمای ما باید فرهنگ حرف اول را بزند نه سرمایه.»
با این وجود شنیدن استدلال خود این بازیگر خبر ساز خالی از لطف نیست، محمد رضا گلزار گفته است: «آیا وقتی تهیه کننده از فروش میلیاردی فیلم هایی که من در آن بازی میکنم سود میبرد و با قیمت پانصد میلیون به رسانه های تصویری می فروشد نباید به دستمزد بازیگران و سایر عوامل فیلم که در تولید زحمت کشیده اند مبلغی اضافه کند؟»
گلزار در ادامهی دلایلش آورده است: «سینمای ما رشد اقتصادی داشته است. تهیه کننده از افزایش قیمت بلیط نفع میبرد و این سود سهم همه اهالی سینماست. فیلمی که فروش بالایی دارد باید همه عوامل به خصوص افرادی که در گروه فنی و تدارکات که دو برابر سایرین فعالیت میکنند از آن بهرهمند شوند.»
ناگفته پیداست که در فرایند تولید یک فیلم، وزنهی درآمدها به سمت و سوی ستارههای سینمایی گرایش دارد و این عدم توازن به ضرر گروه فنی و تدارکات که به قول خود گلزار دو برابر سایرین فعالیت میکنند تمام میشود.
اما به نظر میرسد همین درآمدهای نامتوازن، توقعات بازیگران را به شکلی روزافزون بالا میبرد، نمونهاش یکی مثل امین حیایی وقتی دو سه هفته پیش مهمان «هفت» بود با اشاره به دستمزد بالای بازیگران هالیوودی چنین گفت: « بيست سال طول كشيد تا به مرحلهاي برسم كه بتوانم فيلمنامه بخوانم و كار انتخاب كنم و هيچ وقت هم درگير دستمزد زياد نبودم. اما اميدوارم روزي برسد كه دستمزد بازيگران ما به اندازه دستمزد بازيگران هاليوود باشد.»
از مقایسه درآمد بازیگران هالیوودی با بازیگران وطنی که بگذریم بحث بر سر تاثیر چنین قرادادهای بر قیمت بلیط و سطح دستمزد است که حالتی متقابل و دو سویه پیدا کرده است، هرچه به دستمزدها افزوده شود با افزایش قیمت بلیط روبرو خواهیم بود و هر چه قیمت بلیط بالا رود توقع دستمزدها بالاتر میرود و از همین منظر چنین قراردادهایی سیری قهقرایی به خود خواهد گرفت.