گزارشی از سریالهای مناسبتی به روایت کارگردان
آدمها و موقعیتها
یکی، دو سالی است که تلویزیون تصمیم گرفته در مناسبتهای مهمی مثل ماه رمضان يا ايام نوروز که ماراتن ساخت سریال ها به مراتب پر سرعت تر است، دو سریال را در برنامه ساخت هر شبکه بگنجاند تا در نهايت سريالي كه زودتر به پخش رسيد در كنداكتور جا بگيرد.
بازیگران سريال سيامين روز اغلب در نقشهایی ظاهر شدند که شاید برای اولین بار است بازی در آن نقشها را تجربه می کنند.
هومن سيدي شخصيتي که در«سی امین روز» بازی میکند بهگونهای است كه در يك مواجهه همهجانبه با حوادث گوناگون بايد بتواند راه درست را تشخيص دهد. پژمان بازغي هم بازيگري است كه در نقش فرشته ديده خواهد شد
حال این وسط سریالهایی که بههر دلیلی به پخش ديرتر برسند قرباني مي شوند و مي روند در بايگاني تا ماهها. مثل همین اتفاقی که امسال برای شبکه یک و 3 افتاد وبه جای پخش سریالهای«توطئه فامیلی» و«چهار چرخ»در نهایت«پایتخت» و«راه در رو» در باکس نوروزی قرار داده شد. مشابه همین اتفاق هم در ماه رمضان سال گذشته برای سریال«سی امین روز»در شبکه دو سیما رخ داد که ناگهان به مدت یکسال در بایگانی این شبکه قرار گرفت و حالا خبرهایی مبتنی بر پخش شدنش در ماه رمضان امسال به گوش می رسد. هرچند جواد افشار كارگردان آن بيكار ننشست و ساخت سريال ديگري را در اين مدت به پايان برد. با جواد افشار درباره اين سریال و سریال اخیرش گفتوگو كرديم تا شما را در جريان حال و هواي اين دو سريال قرار دهيم.
اتفاقی مشابه در دو سریال
اغلب سريال هايي كه جواد افشار ساخته از مضمونی شهری و اجتماعی برخوردار بوده مثل«پول کثیف»با بازی فرهاد جم، زیبا بروفه و رضا رویگری و ... البته در كارنامه كاري او علاوه بر ساخت سریالها و تلهفیلمهای متعدد يك فیلم سینمایی هم در کارنامه اش دیده میشود.«آرامش در میان مردگان» که سال گذشته در اکران قرار داشت و البته نتوانست به فروش قابل توجهي دست پیدا کند اما ماجرای حضور او به عنوان كارگردان در سریال«سی امین روز» شبيه اتفاقی بود که بر سر سريال «پول کثیف»هم تكرار شده بود. در «پول كثيف» بعد از مدتی که قاسم جعفری از کارگردانی پروژه انصراف داد، افشار جای آن را گرفت.
سال گذشته نيز پرویز شیخ طادی به دلایلی سریال«سی امین روز» را نیمه کاره رها کرد و رضا جودی تهيه كنند سريالهاي«اغماء»و«عبور از پاييز» و به فاصله رفتن شیخ طادی از پروژه ، جواد افشار را جایگزین شیخ طادی کرد. فیلمنامه این مجموعه تلويزيوني را سعيد رحماني نوشته و در حال حاضر آماده پخش است .
شبكه 2 سيما و سريالهاي ماورايي
نکته جالب توجهی که شبکه2 سیما در روند ساخت سریالهایش قرار داده توجه به مضامين ماورایی و معنوی «سي امين روز» هرچند داستاني اجتماعي دارد و ميكوشد يك داستان امروزي را روايت كند، اما خيلي زود وجوه ماورايي و متافيزيكي پيدا مي كند. اين سريال قصه جواني به نام سياوش کیانی را روایت می کند كه يك زندگي معمولي دارد اما برايش اتفاقاتي مي افتد كه زندگي او را بهشدت تحت الشعاع قرار مي دهد. روزي برادر دوستش به قتل مي رسد و طي اين اتفاق، ماجراهايي براي وي به وقوع ميپيوندد.
اين موضوع زندگي او و اطرافيانش را دگرگون مي كند. او که در جریان قتل برادر دوستش اصلا حضوری نداشته، مصمم مي شود که اتهام قتل را گردن بگيرد و حكم اعدام را قبول كند تا شايد از اين راه آرامشي را كه مدت هاست از دست داده، دوباره به چنگ بياورد اما در آخرين لحظات فرشته اي بر او نازل مي شود و او را از آينده اش باخبر مي كند و زندگي او را سمت و سوي ديگري مي بخشد.
محوریت اصلی اين سريال بر پایه قصاص و بخشش شکل گرفته است. جواد افشار تحليل محتوايي قصاص در اسلام را مهم ترين ويژگي اين اثر مي داند و مي گويد:«ما در اين اثر به موضوع قصاص و گذشت از زاويه هاي گوناگون پرداخته ايم. يعني پيامدهاي اجتماعي هر دو اتفاق را مورد ارزيابي قرار داده ايم. همانطور كه مي دانيد از نگاه ما قصاص يك نوع تطهير محسوب مي شود يعني كسي كه مورد قصاص قرار مي گيرد در همين دنيا مورد مجازات قرار مي گيرد اما از سوي ديگر خداوند در قرآن كريم به موضوع بخشش هم تاكيد فراوان داشته است. همه اينها دستمايه ما براي پرداختن به اين موضوع در این سریال شد»
پخش در رمضان حتمی نبود
اما با توجه به اینکه در اغلب سریالهای مناسبتی معضلی به نام نبود فیلمنامه ای کامل به چشم می خورد و گاهی اوقات هم در همان زمان فیلمبرداری فیلمنامه نوشته می شود، این سریال با آمادگی و نظم خاصی ساخته شده، افشار دراين باره مي گويد:« همه پلان ها و اتفاقاتی که در طول داستان و مرحله فیلمبرداری رخ داده براساس وفاداری به متن و فیلمنامه ای بود که توسط سعید رحمانی نوشته شد. من و نویسنده سعی کردیم سلیقه مان را در طول کار به یکدیگر نزدیک کنیم تا یکدستی در کار دیده شود.»
او درباره اتفاقاتی که برای این سریال افتاد و اینکه آیا این سریال در همان زمان هم آماده پخش بوده یا نه، می گوید:«ما این سریال را به قصد پخش در ماه رمضان سال گذشته ساختیم و حتی تا قسمتهایی هم پیش رفتیم تا آماده پخش شود اما به طور حتمي به ما گفته نشده بود که این سریال براي پخش در ماه رمضان در نظر گرفته شده است و حتما بايد به آنتن برسد.
به هر حال این سریال از محدودیت زمانی برخوردار نیست و باتوجه به مضمونی که دارد هر زمان که پخش شود تازگی و به روز بودن در آن دیده می شود.»باتوجه به اینکه تلویزیون از سریال«او یک فرشته بود» به بعد نگاه جدی تری نسبت به مفاهیم ماورایی پیداکرده، عمدتا ساخت چنین سریالهایی کار هر کسی نیست چون باید فیلمنامه و نگاه کارگردان نسبت به مضمون ذکر شده دقیق باشد.
جواد افشار نسبت به روندی که این گونه مجموعه ها پیش رو دارند اظهار مي دارد:«شاید هنوز آن چنان که باید این گونه سریالها جایگاه عمیقی در تلویزیون پیدا نکرده باشند و برای ساخت این سریالها در حال آزمون و خطا باشیم. به نظر من برای ساخت این مجموعه ها کارگردان باید هرچه بیشتر محتاط تر و با نگاه متفاوتی عمل کند و نوآوری هایی را هم در طول کار به وجود بیاورد.»
نقشهایی با بازی هایی متفاوت
بازیگران این سریال اغلب در نقشهایی ظاهر شدند که شاید برای اولینبار است بازی در آن نقشها را تجربه می کنند. هومن سيدي نقش اصلی این سریال را به عهده داردکه ايفاگر نقش پرفراز و نشيب سياوش است. او که این روزها علاوه بر بازیگری در عرصه کارگردانی هم گام نویی را برداشته و این اواخر در سریال«سرزمین کهن»هم بازی دارد، شخصيتي که در«سی امین روز» بازی می کند به گونه ای است كه در يك مواجهه همه جانبه با حوادث گوناگون بايد بتواند راه درست را تشخيص دهد. پژمان بازغي هم بازيگري است كه در نقش فرشته ديده خواهد شد.
او قرار است واقعياتي را به سياوش نشان دهد كه پيشتر هرگز آنها را نديده است. به جز اين دو بازيگر، جمعي ديگر از هنرمندان نيز در اين اثر به ايفاي نقش پرداخته اند. سيما تيرانداز، محمود عزيزي، رزيتا غفاري، آزاده صمدي، مهران رجبي، ميرطاهر مظلومي، بهرام ابراهيمي، صفا آقاجاني، كوروش سليماني، فرشته سربندي، الناز حبيبي، افشين سنگچاپ، رضا آحادي، شيرين نصرتي، عزيز هنرآموز، سپيد عنايتي، حميد مرادي، اتابك نادري و انوشيروان ارجمند بازيگراني بوده اند كه در اين اثر در نقش هاي مختلف ديده خواهند شد.
نگاهی روانشناسانه به انقلاب
اما اواخر ساخت سریال«سی امین روز» سریال دیگری به جواد افشار توسط حمید آخوندی و علیرضا جلالی پیشنهاد شد او درباره اين پيشنهاد مي گويد: «دوماه بعد از اتمام«سیامین روز» سریال«لبهآتش» در مرحله پیش تولید قرار گرفت که فیلمنامه آن را مهدی سجاده چی نوشته بود. فیلمنامه این سریال با نگاه به رویکردهای دوران جنگ و تاریخ معاصر نوشته شده بود و در واقع زاویه و نگاهی که در این اثر دیده می شود نگاه نو و جدیدی نسبت به موضوع انقلاب اسلامی ایران دارد. شاید به این خاطر که ما خواستیم با رویکردی روانشناسانه این واقعه را به تصویر بکشانیم.» او در ادامه از آدم ها و اقشاری که در سریال به آنها اشاره می کند، می گوید:«ما سعی کردیم آدمهای مختلفی را از سران بزرگ مملکت در آن زمان گرفته تا پایینترین اقشار جامعه را در این سریال نشان دهیم که بر این اساس میتوان گفت داستان شخصیت محور دارد.»
اشاره به همه دوره ها
افشار در رابطه با اینکه آدم های قصه اش فقط متعلق به زمان خاصی هستند یا نه می گوید: « یکی از جذابیتهای«لبه آتش» این است که سریال را می توان به شرایط زمان تمام ادوار ضمیمه کرد و به تحلیل وبررسی ویژگیهای آن پرداخت. به همین منظور داستان آن خیلی ملموس و واقعی است و مخاطب راحت می تواند با آن ارتباط برقرار کند» نقشهای اصلی این سریال را حسن پورشیرازی و فرهاد قائمیان بازی می کنند ولی این سریال به یک اندازه به داستان زندگی هر کدام از شخصیتهایش می پردازد.او در اين باره ميگويد:« سریال قهرمان خاصی ندارد و به یک اندازه به آدمهایی که در جریان انقلاب و ارتش بودند می پردازد به گونه ای که حضور شخصیتهای زن در سریال به اندازه شخصیتهای مرد در آمده است» داستان این سریال به اوجگيري مبارزات مردمي بر عليه رژيم پهلوي به رهبري امامخميني(ره) و فرار شاه می پردازد که آمريکا با اعزام ژنرال هايزر به تهران قصد دارد با اقداماتي نظامي با انقلاب اسلامي مبارزه کند. حضور همگاني مردم مسلمان در عرصه مبارزه و پيوستن خيل عظيمي از افسران، درجهداران و سربازان به صف انقلابيون شرايط را بهگونهاي ديگر رقم ميزند. به گفته افشار احتمال دارد که
این سریال در دهه فجر امسال از شبکه تهران پخش شود.
به غیر از حسن پورشیرازی و فرهاد قائمیان در این سریال امیررضا دلاوری، عبدالرضا زهره کرمانی، اسماعیل شنگله، مجید عبدالعظیمی، محمدهادی قمیشی، حسن توشه، شهراد وثوقی، لیلا بوشهری، الناز حبیبی و پرویز سنگ سهیل در آن حضور دارند.