بحثی بر سر دستمزد ستارگان سینما
قرار و مدارهای یک میلیاردی
فرارو- زمانهای شده که لفظ «ستاره» بیشتر از آنکه مثلا آسمان را تداعی کند سردرسینماها را به یاد میآورد و همچنان که ستارههای آسمان، خیلی دور و خیلی نزدیک به نظر میرسند این بازیگران سینما هم چنین خاصیتی دارند، خیلی نزدیک روی پرده سینما، خیلی دور در زندگی خصوصی.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، ستارگان سینما، (با همان تعریف نشریات زرد و سینمای گیشه) بر خلاف وضوح زننده در نقشهای کلیشهای، سبک زندگی حرفهای و خصوصی آنها زیر سایهای از ابهام و تاریکی قرار دارد و شنیدن دستمزدشان میتواند موضوع افشاگرانهای به نظر برسد.
حتی این اخبار و گزارشها با عنواینی از قبیل «دستمزد بازیگران سینما لو رفت»، «آخرین دستمزد بازیگران سینمای ایران» و یا مثلا «افشاگری جدید دستمزدهای نجومی بازیگران سینما» در رسانهها بازتاب داشته باشد و موضوع داغ و جذابی از کار درآید.
همین است که «هفت» به عنوان تنها برنامهی سینمایی صدا و سیما، چندین بار دستمزد بازیگران را موضوع خود قرار داده است، تا این پدیده را به عنوان یکی از موضوعات اساسی که سینمای ایران را درگیر خود کرده مورد نقد و بررسی قرار دهد.
موضوع دستمزدها در قالب ارقام و اعداد، هر از گاهی درز کرده و بر سر زبانها میافتد و مثل هر موضوع جذابی چند وقتی ذهن مخاطب را درگیر خودش میکند، مثلا همین یکی دو سال پیش در یک برنامه صبحگاهی عنوان شد كه یکی از بازیگران سینما برای بازی در یك فیلم و تنها برای بازی در سه روز، ۹۰میلیون تومان ناقابل را دریافت كرده است که این خبر قطعا خواب مخاطبان خوابآلود برنامههای صبحگاهی تلویزیون را پراند.
اما وقتی صحبت از رقمی میلیاردی میشود جریان رنگ و بوی تازهتری به خود میگیرد، فریدون جیرانی، به عنوان مرد شماره یک «هفت» در برنامهاش در شب گذشته (دوم اردیبهشت) از انعقاد قرار داد یک میلیارد تومانی یک بازیگر سینما برای بازی در دو فیلم سینمایی و بخش پایانی یک سریال خبر داد و موجب حیرت مخاطبان برنامهاش شد.
در تصویری صورت فردی که به هنگام اعلام این خبر کمرنگ شده بود، میشد چیزی شبیه به سایهی یکی از ستارگان سالهای اخیر سینمای ایران را تشخیص داد که به باور منتقدین و کارشناسان، ستاره شدنش ارتباط چندانی با سبک بازیش ندارد.
داوود رشیدی ریاست انجمن بازیگران خانه سینما در برنامه «هفت» در واکنش به این خبر گفت: «این مشکل در ابتدا متوجه تهیهکنندههاست که چنین قراردادهای سنگینی می بندند و بازیگران در این زمینه خیلی مقصر نیستند.»
جیرانی با ساخت سهگانهی ستارهها، تعلق خاطر دیرینه خودش را نسبت به موضوع مبهم بازیگری در سینمای ایران نشان داده و از این نظر ثابت کرده است که در این رابطه حرف و نظرش سند است، مدتی پیش خود جیرانی نیز در مصاحبهای به بازیگران و طلب دستمزد نجومیشان حق داده بود.
جیرانی گفته بود: «وقتي قرار است تهيهكننده فيلمي بسازد كه داستان و روايت، كارگردان حرفهاي و عوامل فني كار كشته در آن اهميت ندارد و قرار است تمام بار فيلم بر دوش بازيگر و چهره باشد، تهيهكننده نميتواند انتظار داشته باشد كه بازيگر پول كمي طلب كند، وظيفه تهيه كننده اين است كه پول چيزي كه فيلمش بر آن متكي است، يعني چهره و ستاره را بدهد. بازيگر هم حق دارد بگويد اين مقدار دستمزد ميخواهم و اين اصلا توقع بيجايي نيست..»
با این اوصاف به نظر میرسد تجربه به این دسته از تهیه کنندگان ثابت کرده که وقتی چهرهی یک بازیگر بر سر در سینما و حضور غالبش در فیلم، به تنهایی، فروش فیلم را تضمین میکند، پرداختن به داستان، کارگردان، عوامل فنی و... اتلاف هزینه و هدر دادن وقت است و از این زاویه طبیعی است که دستمزد یک ستاره از مجموع عوامل و هزینههای تولید، بالاتر باشد.
از طرفی دیگر، همان یکی دو سال پیش که بحث بر سر دستمزدها جدیتر شده بود و بیشتر کارشناسان، خود تهیه کنندگان را در شکل گیری این جریان مقصر قلمداد میکردند، یکی از همین تهیهکنندگان در گفت وگوییش با یک برنامه تلویزیونی اعلام کرد که: «مقصر اصلی در مسئله دستمزد بالای بازیگران وزارت ارشاد بود كه تهیه كنندگان را چهارپاره كرد.»
«حسين فرحبخش» که در بیشتر فیلمهای که تهیه کرده است به همین فرمول ستاره محوری وفادار بوده در ادمه صحبتهایش از خود این بازیگران نیز گلایه کرده و گفته بود: «بعضی بازیگران ما واقعا بی انصافند چون اگر فكر میكنند كه حضور آنها باعث پرفروش شدن یك فیلم میشود بهتر است از فروش فیلم پورسانت بگیرند.»
علاوه بر این چندی پیش همین تهیهکننده در گفتگویی با فارس با بیان اینکه در سال جهاد اقتصادی باید با افزایش دستمزدها مقابله شود، اعلام کرد: «مسئولان سينما بايد از ريخت و پاشهاي بيخود براي فيلمهايي كه هيچگونه بازدهي اقتصادي و فرهنگي ندارند جلوگيري كنند.»
بیتردید بازده پایین اقتصادی و بحران مخاطب سینماها در سالهای اخیره به تهیهکنندگان ثابت کرده که بنا کردن یک فیلم بر ستون یک یا چند و حتی چندین ستاره ممکن است تمام موجودیت فیلم را به باد فنا دهد و بهتر است به عناصر دیگر نیز توجه شود.
اما از آنجا که ستارهی میلیاردی مذکور، چند وقتی در فطرت به سر میبرد و از حضورش بر سردر سینماها خبری نبود، شاید بازگشت میلیاردیش به ساحت سینما، نوعی حرکتی ارتجاعی به حساب آید، حتی اگر که چنین مبلغی به بهانه پیدا کردن اسپانسر سه میلیاردی باشد.