آگاه
کد خبر: ۷۱۲۹۵

خیزش های مردمی اعتقادی یا اقتصادی؟

خیزش های مردمی اعتقادی یا اقتصادی؟

دکتر سید حسین قاسمی


فرارو- مدتی قبل خبر خود سوزی یک نفر در تونس به سرعت در تیتر اخبار رسانه های جهان قرار گرفت و به فاصله کوتاهی عین این خبر در مصر ا تفاق افتاد. تحرک اجتماعی و خیزش مردمی متاثر از این دو واقعه تا حدودی دستمایه رسانه ها قرار گرفت و به سرعت اعتراضات، اعتصابات و تظاهرات از دسته های کوچک به گروه های ده هاهزار نفری، صدها هزار نفری و میلیونی تبدیل گردید.

اگر از منظر عقل و منطق به این خیزش های مردمی نگریسته شود سرعت تسری این حرکت در سطح یک کشور و یا یک منطقه نمی تواند متاثر و ناشی از فشارهای اقتصادی باشد هر چند یک یا چند نفر نیز اقدام به خودسوزی نموده باشند، پس باید از منظر اعتقادی به این حرکات و تحرکات سیاسی نگاه کرد و توجهات به یک مکتب و یا گروه سیاسی، حزبی و جناحی نمی تواند در این مدت کوتاه حرکتی به این وسعت را مدیریت و هماهنگ نماید.

در این خصوص می‌توان به وجود نداشتن زیرساخت های کشورهای شاخ آفریقا تا برخی از کشورهای خاورمیانه و بنیاد ضعیف سیاسی احزاب برای ایجاد یک حرکت وسیع مردمی نیز اشاره داشت و اظهارنظر کرد که این حرکت‌ها حاصل از پتانسیل‌های سیاسی ارگانایز و یا حضور کاریزماتیک یا رجحان اعتقادی با پذیرش عامه بوجود آمده در سال های اخیر باشد.

پس چگونه ظرف کمتر از یک ماه حرکتی در جهت احقاق حقوق مدنی و سیاسی با نگرش دینی شکل می پذیرد و پس از تونس مشاهده می شود کشورهای مصر، یمن، اردن، بحرین، کویت، عربستان و ... مردم در هر یک از کشورهای مذکور تقریبا مشابه یکدیگر اقدام به اخذ مطالبات سیاسی و اقتصادی نموده و شعارهای آنان همواره با مبانی اعتقادی درآمیخته و هدف نیز مبارزه با دیکتاتورها و مستبدان قرار می‌گیرد و حتی از ایستادن در مقابل گلوله و ضرب و شتم نیز هراسی به خود راه نمی دهند.

تجزیه و تحلیل این وقایع خصوصا به لحاظ بروز و آشکارشدن آن در این ظرف زمانی کوتاه آن هم در منطقه ای که اهمیت استراتژیک آن قابل انکار توسط هیچ کسی نیست، قدری دشوار و سخت است و باید تا حصول نتیجه یکی از این حرکت های آغاز شده به انتظار نشست اما آنچه که هر ذهن سیاسی و اقتصادی به آن می اندیشد نگاه به این وقایع از دو منظر اعتقاد و اقتصاد است.

اعتقاد که امری است معرفتی و بطور طبیعی در یک فرآیند آموزش های وسیع مردمی مستلزم وجود مبلغین و مروجین و هادیان به دین است و از مراحل خودسازی تا پرورش جماعت مردمی یا امت اسلامی فرآیندی وسیع را می‌طلبد. حتی اگر نیروهای مخالف به موازات آن عمل مقابل به مثل ننمایند؛ یا با هزینه های وسیع تبلیغاتی موجبات کند شدن روند آگاهی عمومی را فراهم نیاورند و اگر مبانی این خیزش ها با مبانی اقتصادی محاسبه گردد قطعا ایجاد تفکر ماتریالیستی و یا سوسیالیستی نیز خصوصا در کشورهائی چون ترکیه و ضعیف تر آن در عراق نتوانسته حتی با تغییر نسل عصر تفکر ماده گرائی را تفکر غالب جامعه قرار دهد.

پس اساسا فرض شکل‌گیری این خیزشها با انگیزه‌های اقتصادی و به جهت اخذ این مطالبات مدنی که سالهاست یا با تفکر دینی با ماهیت وهابی مسخ شده و یا با استبداد و دندان تیز نشان دادن محو شده است؛ ممتنع به نظر می‌رسد.

با یک نگاه از تونس به سمت جنوب یا غرب آسیا شما شاهد بهبود و رشد شاخص های اقتصادی ظرف سالهای اخیر بوده اید خصوصا عربستان، کویت، بحرین، قطر و ... می تواند بطلان این تفکر را که نیاز اقتصادی عامل خیزش حرکت های مردمی در کشورها بوده باشد، نشان دهد. چون به جز آزادی های سیاسی و اعتقادی اکثریتی از مردم از وضع اقتصادی خود رضایت داشته اند.

با رد قاطع توجه و تفکر این خیزش به امور اقتصادی مردمی یا می بایست پذیرفت که کشورهای مذکور به حسب اخذ مطالبات دینی و سیاسی دست به قیام زده اند و یا گزینه‌های دیگری که این خیزش‌ها را حاصل سیاست های کلان امپریالیسم جهانی با رویکردهای مختلف به حسب نوع منافعی که ایجاد می نماید دانست. این که چرا تفکری حادث شده که این خیزش ها را متاثر از تحریکات و القاء سیاستهای امپريالیستی می‌داند بحث مفصلی است که نیاز به زمان بیشتری دارد.

بخشی از این دست تحلیل‌ها توسط خود کشورهای زور مدار خارجی و به جهت نشان دادن قدرت خویش ساخته و پرداخته می شود.

بخش دیگری نیز زائیده تبلیغات دیکتاتورهای درحال سرنگون شدن و از طریق مجاری رسانه ای این کشورها می باشد تا در پایداری حکومت خود، تطهیر قداست اجتماعی و دینی و با اثبات لزوم و ضرورت وجود خویش مردم را مجاب سازند تا بمانند، تا جایی که دست به تحریک زده و قومی گرائی، توجه دادن به ملیت عرب و عربی بودن، فرقه گرایی و ایجاد اختلاف و نفاق را اسباب و اساس این حرکت ها دانسته و سعی دارند با نمایش مردمی بودن خود و مردم را با خود همراه کردن، حفظ حکومت را با شیوه ای نخ‌نما شده مجددا تجربه نمایند.

پس واقعیت چیست؟ آیا واقعا تحولات فکری ظرف یک ماه و یا چند ماه در تمامی نقاط مذکور ایجاد شده و یا آثار تحولات انقلابات دیگر عامل دگرگونی نسل جدید شده است و یا این که این خیزش ها که برای حکام کشورهای فوق همچون زلزله 9/8 ریشتری جنوب شرق آسیاست در شاخ آفریقا که از جهت نوع تفکر و شیوه حکومتی با کشورهای غرب آسیا شباهت های بسیاری دارند همان زلزله قوی و مخربی است که پایان عمر این حکومت ها را رقم زده است؟

اگر تا کنون یکی از این خیزش ها به نتیجه رسیده بود شاید به راحتی می توانستیم قضاوتی روشن داشته باشیم اما متاسفانه تاکنون آنچه شاهد هستیم رو در رو قرار گرفتن مردم است که آثار تخریبی آن از جهت نیروی انسانی از زلزله ژاپن بیشتر بوده است و آثار تخریب منابع ملی برخی از این کشورها نیز احتمالا کمتر از زلزله نباشد! آیا تعهدی در این تخریب ها و تلفات انسانی است؟ و یا باید آن را هزینه مطالبات مردم این کشورها بدانیم.

گروهی معتقد هستند که این خیزش‌ها و با سرعتی که اتفاق می افتد ناشی از کسب منافع امپریالیسم جهانی است که اکنون با رویکرد دیگری ورود به جهان سوم و کشورهای در حال توسعه نموده است. این گروه معتقد است برای امپریالیست‌ها تفاوتی نمی کند حکومتی که پذیرش عامه بیشتری دارد و مردم پسندتر می‌باشد حاکمیت کند؛ مهم این است که منافع بین المللی آنها حفظ گردد تا دیروز با حمایت از حکومت ها و امروز با حمایت از نهضت ها و خیزش های مردمی و دلایل این تفکر را هم آتش جنگ چند دهه افغانستان، عراق و آشوب های مختلف در کشورهائی چون C.I.S برخی کشورهای آمریکای لاتین، کشورهای آفریقایی و ... می دانند.

این گروه معتقد هستند امپریالیسم جهانی در هر حال منافع خویش را حفظ خواهد کرد حتی اگر لازم باشد همراهی هم با انقلابیون داشته باشد و یا هیات حاکمه این کشورها را محکوم نماید یا با نیروهای مردمی حکومتی مردم پسند ایجاد نمایند ولو به ثبات و پایداری آن اعتقادی نداشته باشند.

گرچه این تفکر هم نگاه با عینک دیگری است اما در اینکه کشورهایی چون آمریکا و برخی کشورهای اروپایی به خاطر رضای خدا با مردم همراهی نمی نمایند شکی در آن نیست و اظهار نظرهای متناقض، قضاوت و اتخاذ سیاست های فرصت طلبانه تنها و تنها به جهت کاسته نشدن از منافع خود می باشد و اگر لازم باشد میتینگ های سیاسی در جهت حمایت از این کشورها را علیه خود و در کشور خود سازمان خواهند داد.

هرگونه که فکر نماییم آنچه مسلم است نمی توان خیزش اسلامی و مردمی این کشورها را با مبنای تفکر اقتصادی رقم زنیم چرا که آنان به میدان آمده اند تا مطالبات غصب شده خویش را بستانند و حاکمیت بر خود را اصلاح نمایند، امیدوار هستیم که هر چه سریعتر این حرکت ها نتیجه ی غایی را حاصل نماید که اگر این موضوع حاصل نگردد بی شک عراق و افغانستان دیگری را شاهد خواهیم بود که سایه ی سنگین امپریالیسم همچنان بر سر آنها سنگینی می نماید به نحوی که این دو کشور هر روز منابع مختلف خود را بیش از پیش از دست می دهند و هنوز هم نمی‌دانند در چه زمانی به آرامش خواهند رسید.

سرعت این خیزش ها به همان اندازه که موجب شادمانی مردم مسلمان گردیده این نگرانی را به وجود آورده که جای رهبری که مهمترین عامل هدایت این خیزش هاست بسیار خالی بوده و این امر تهدیدی است که می تواند موجب انحراف انقلاب مردم و یا آسیب جدی به آنها و یا منابع این کشورها باشد.

سرعت این حرکت ها، تفرق مردمی تا عدم سازماندهی و برنامه ریزی، توطئه ها و آفت های سیاسی و تهدیدات فکری و نظامی را به دلیل فقدان رهبری مقتدر اجتناب ناپذیر ساخته و نگرانی از حصول و خواست زورمداران بین المللی را در ایجاد یک تشتت، ناپایداری و نهایتا ایجاد یک جبهه فرسایشی برای رسیدن به هدف خود به وجود می آورد تا با گذشت زمان یا برای مردم، ملال آور شود و یا دست یافتن به کشوری مستقل را دور از انتظار ببینند.

عدم وجود رهبران مقتدر در راس این حرکت ها این فرصت را به وجود می آورد تا احتمالا شبه دیکتاتورها به قدرت رسند و در زد و خورد های فرسایشی با فروش تسلیحات، منافع مضاعفی برای مقاصد امپریالیستی فراهم آورد که در این صورت اگر برای مردم این کشورها آزادی به بار نیاورد برای زورمداران اقتصاد نظامی پایدار بین المللی را به همراه داشته باشد و بومی سازی فروش تسلیحات به عنوان هدفی ابزاری محقق خواهد گردید. چشمان میلیون ها نفر به این خیزش عظیم و آرزوی قلبی آنها برای پیروزی این حرکت هر روز دعای مسلمین شده تا انتظارها به پایان رسد و جشن بیداری در کشورهای تحت ستم با پیروزی بر پا گردد.

ارسال نظرات
خط داغ