نگاهی به تنها برنامه سینمایی سیما
مرگ تدریجی یک برنامه
فرارو- فریدون جیرانی، جمعهای که گذشت در برنامهی تلویزیونیاش «هفت»، ویژه پایان بندی سال 89 را روی آنتن سیما برد و بهترینها و بدترین های سینمای امسال را معرفی و چهرهی سال را نیز انتخاب کرد، غافل از اینکه که خودش نیز یکی از نامزدهای چهرهی سال یک نظر سنجی دیگر بود.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، جیرانی، در یک نظر سنجی اینترنتی که جهت انتخاب چهرهی سال تلویزیون، ترتیب داده شده با 2.8 درصد قبل از فرجالله سلحشور قرار گرفته و در صدر این فهرست نام عادل فردوسیپور، مجری برنامه «90» دیده میشود.
این گزارش قرار نیست رواج نظرسنجیهای اینترنتی گاه و بیگاه را موضوع خودش قرار دهد، یا اینکه قصد ندارد جیرانی را با سلحشور مقاسیه کند، این گزارش میخواهد کمی به جیرانی و برنامهی «هفت»ش که دارد به یک سالگی نزدیک میشود بپردازد.
همه چیز برمیگردد به سال 86، پیشنهاد ساخت برنامهای انتقادی که به مسائل روز سینمای ایران بپردازد. سال 86 در جلسهای از سوی جیرانی به مدیریت شبکه سوم سیما مطرح شد. البته حساسیتی که ساخت چنین برنامه ای داشت باعث شد، جلسات مختلفی برای تولید این برنامه برگزار شود و این جلسات ادامه داشت تا در نهایت اردیبهشت سال 89 «هفت» پا به دنیای تلویزیون گذاشت تا طلسم پخش یک برنامه زنده سینمایی از سیما، پس از سالها برای اهالی سینما بشکند.
فریدون جیرانی، مجری و تهیه كننده برنامه در اولین قسمت «هفت» سیاست اصلی برنامهاش را رونق دادن به گیشه سینماها و گره گشایی از مشكلات و تنگناهای سینمای ایران در فضایی آرام و مسالمت آمیز عنوان کرد؛ او اظهار امیدواری كرد برنامه اش به تمام سلیقههایی كه از مجرای قانون میگذرد، احترام بگذارد وموجب رشد سینمای ملی شود.
خود جیرانی در قالب یک ستون به عنوان سرمقالهی سایت «هفت» آورده است: «ما وارد هیچ منازعه ای نخواهیم شد، ولی معتقدیم سلیقه های مختلف در عرصه ی سینما لازمه ی بقای یک سینمای پیشرو و سلامت است. بنابراین ما معتقدیم سینمای امروز ایران برآیند سلیقه های مختلف است که در کنار هم سینمای «ملی» را تشکیل می دهند. سینمای «ملی» از دل یک سلیقه و یک نظر بیرون نمی آید.»
این حرفهای تمیز و روشنفکرانه، برای کسانی که سرشان را با سینما گرم میکردند و برای سلایقی که دور رسانهی ملی را خط اساسی کشیده بودند، تازه، وسوسه کننده و در عین حال صمیمی بود.
هرچند تاثیر این حرفهای جیرانی چندان به درازا نکشید، خود جیرانی بعدها به خاطر موارد خاصی که برای برنامه پیش آمد با «چلچراغ» گفتگو کرد و گفت: «به هر حال هر سردبیری سلیقه خاص خودش را دارد من میتوانم آدمهایی را که دوست دارم دعوت کنم و آدمهایی را که دوست ندارم، دعوت نکنم.»
آنها که «نود» را میدیدند و میپسندیدند و بارها ضرورت یک نود سینمایی به ذهنشان خطور کرده بود با دیدن اولین برنامهی جیرانی گل از گلشان شکفت. اولش همه چیز خوب بود، بماند که قالب و ساختار برنامه به شکل آشکاری آشنا و کلیشه به نظر میآمد در حالی که خود جیرانی گفته بود «قرار نیست «هفت»، نود سینمایی باشد»، از این منظر ایراد چندانی به آن وارد نبود، سبک و سیاق یک برنامهی پرمخاطب و جنجالی را در پیش گرفته بود تا رونق بگیرد، برای مخاطبان نجیبی که به کلیشه و تکرار برنامههای تلوزیونی سیما عادت داشتند و از مناسبات سینمایی سردرنمیآوردند، «هفت» از سرشان هم زیاد بود.
پدیدهی دیگری هم که در این برنامه آشنا به نظر میآمد، قالب مناظره بود، مناظره از پتانسیل بالایی برای جذب مخاطب برخوردار است، قرارگرفتن یک منتقد دو آتشه و یک کارگردان گیشهای، رودرروی هم به تنهایی تماشا کردن دارد چه رسد به این که بحث بر سر ضعف و ایرادات یک فیلم روی پرده هم باشد.
در ابتدای امر، برنامه هفت سعی میکرد مثل یک مجلهی مستقل طرف مردم را بگیرد و رویکردی تند و انتقادی پیشه کند، هنوز که هنوز است خود جیرانی خطاب به مخاطبانش میگوید: « ما یک مجله ی سینمایی تصویری خواهیم بود...» و آخر همین بند تاکید میکند: «...با شما خواهیم بود».
هفت، اول از همه به سینمای مبتذل و سخیف تاخت و باعث شد یکی مثل جواد رضویان که پای ثابت سینمای مذکور است یکی از مخالفان جدیش شود، رضویان ادعا میکرد که برنامه هفت - بطور هدفمند- باعث افت فروش تعدادی از فیلمها میشود. بعدها مسعود ده نمكی هم از اینكه همیشه در این برنامه نسبت به فیلمهایش - علی الخصوص اخراجیهای 2- جفا می شود گلایه کرد.
ولی انگار هرچه گذشت موتور انتقادی برنامه سرعتش را کم کرد و آرام آرام گرایشش را به سمت یک جریان خاص نشان داد، هر چند خود جیرانی این رویهی تازه را «درمیانه حرکت کردن» عنوان کرد و به چلچراغ گفت: «اصلا هر برنامهای که در تلویزیون وارد حیطه نقد شود، خوشایند آنها که نقد میشوند، نیست... ما داریم در رسانه ملی در میانه حرکت میکنیم.»
در حالی که بیرون از برنامهی هفت، دعوای خانهی سینما و معاونت سینمایی بالا میگرفت، در درون برنامهی هفت، دوستان معاونت سینمایی بیشتر از دیگران مهمان برنامهی جناب جیرانی میشدند و تا میتوانستند از عملکردشان دفاع میکردند، در این رابطه نیز خود جیرانی از خودش دفاع کرده است: «فکر نکنید الان که من جلوی شما نشستهام، معاونت سینمایی خیلی «هفت» را دوست دارد. اصلا این طور نیست. آنها هم منتقد و معترضند.» علاوه بر این میان برخی از اهالی سینما متهم شد که به شکلی سلیقهای و انحصاری دارد فیلمهای بعضیها را نیز تبلیغ میکند.
با همین سمت و سو، جیرانی چند بار از تریبون هفتگیاش رو به مخاطبانش اعلام کرد که بیخود دنبال دستهای پنهان پشت «هفت» نگردند که نیست... و اما نقطهی اوج مسیری که هفت در پیش گرفته بود مصاحبه با «فریماه فرجامی» است، جیرانی که متهم ردیف اول این ماجرا بود رو به دوربین نشست و نیم ساعتی از خودش دفاع کرد، او صادقانه گفت: «من معتقدم مصاحبه با فريماه فرجامي از ظرفيت جامعه هنري كه يك برنامه سينمايي دارد و يك تلويزيون، بيشتر بود.»
به نظر میرسد برنامهی هفت جناب جیرانی، واقعا لطف کرده و ظرفیتشان را برای جامعهای که یک برنامه سینمایی دارد و یک تلویزیون، پایین آوردهاند، به هر حال به قول خود جیرانی یک تلویزیون است و یک برنامهی سینمایی.