بهترين قيمت براي نفت در بودجه ۱۳۹۰ چه قدر است؟
با وجود اين كه كاهش وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي مورد تاييد همگان است، اما در سالهاي اخير اين امر به طور كامل محقق نشده است. برخي كارشناسان دليل افزايش وابستگي به درآمدهاي نفتي را تعيين قيمت نفت در بودجه عمومي كشور عنوان ميكنند.
به گزارش ایسنا، اما رسيدن به اين مهم در همان گام اول يعني تعيين قيمت نفت در بودجه، با نظرات مختلف و دلايل كارشناسان اقتصادي روبهروست. اصليترين بحث در تعين قيمت نفت در بودجه سالانه كشور امكان تحقق قيمت پيشنهاد شده است.
برخي با نسبت دادن افزايش قيمت نفت در بازارهاي جهاني به تحولات اخير منطقه، قيمت80 دلاري نفت در بودجه سال 1390 را نگران كننده ميدانند و دليل آن را افت شديد قيمت نفت در سال آينده با وجود نرخ 100 دلاري حال حاضر آن عنوان ميكنند.
حسن غفوريفرد - عضو كميسيون انرژي، از افراديست كه معتقد است كه با فروكش كردن خيزشهاي مردمي در كشورهاي عربي قيمت نفت كاهش خواهد يافت.
اين در حاليست كه به گفته بيژن بيدآبادي - عضو موسسه پژوهشهاي بازرگاني، پيشبينيهاي بينالمللي در ارتباط با قيمت نفت در سال 2011 بدون محاسبات اقتصادسنجي و مسائل سياسي منطقه، 100 دلار براي هر بشكه نفت بوده است.
پس اگر اين پيشبيني درست باشد، اگر چه شرايط سياسي كشورهاي منطقه در افزايش قيمت نفت در سال آينده تاثيرگذار خواهد بود، اما در سال آينده قيمت جهاني نفت براي متوسط سال از حداقل 100 دلار در هر بشكه پايينتر نخواهد آمد.
بايد براي تعيين قيمت نفت در بودجه ريسك كرد
با توجه به نياز روز افزون قدرتهاي نوظهور با رشد اقتصادي بالا نظير چين و هند و برزيل، پيشبيني بعضي از اقتصاددان اين است كه بايد انتظار قيمتهاي بالاتر از 100دلار را در آينده داشته باشيم يا اين كه حداقل ميانگين قيمت نفت پايينتر از 80 دلار براي هربشكه نخواهد بود؛ چرا كه از ديدگاه آنان اكنون به مرحله peak-oil (اوج نياز نفت) نزديك شدهايم و اين يعني افزايش نياز به ذخاير نفتي، در حالي كه ذخاير نفتي رو به كاهش است كه همين موضوع باعث ميشود كه قيمت نفت افزايش يابد.
به اعتقاد سيد حميد رضا اشرفزاده - يك پژوهشگر موسسه مطالعات بازرگاني، حتي اگر وضعيت فروش نفت در مرحله اوج نياز هم نباشد، بايد براي تعيين قيمت نفت در بودجه ريسك كرد.
ضمن اين كه زماني قيمت نفت در بودجه پايينتر از حد قيمت جهاني لحاظ ميشد كه قيمت نفت توسط قدرتهاي اقتصادي تعيين ميشد و روند حاكم بر اقتصاد به سود ايران نبود، اما اكنون علاوه بر بيداري اسلامي در منطقه و افول نظامهاي سرمايهداري و كاهش نفوذ آنها، شاهد نفوذ ديپلماسي ايران در عرصه سياست خارجي و نقش پررنگ آن در منطقه هستيم. بر همين اساس است كه محمد كهندل- عضو هيات علمي دانشگاه، براي تعيين قيمت هر بشكه نفت در بودجه ديدي خوشبينانه را از مسولان طلب ميكند.
نفت 80 دلاري در بودجه؛ يعني افزايش وابستگي به درآمدهاي نفتي؟
البته مخالفان قيمت 80دلاري نفت در بودجه سال آينده، فقط نگران تامين شدن نفت 80 دلاري نيستند، بلكه افزايش قيمت نفت در بودجه را عاملي براي ادامه وابستگي به نفت ميدانند. اما افزايش قيمت نفت در بودجه دليل افزايش وابستگي به درآمدهاي نفتي است؟
اگر چه حسن مرادي - استاد اقتصاد دانشگاه تهران، يادآور ميشود كه براي رفع وابستگي به درآمدهاي نفتي بايد ساختار اقتصاد بهبود يابد و توجه بيشتري به بخش كشاورزي، صنعت و گردشگري شود نه آن كه قيمت نفت در بودجه كاهش يابد، اما عماد حسيني - سخنگوي كمسيون اقتصادي مجلس، قطع وابستگي بودجه به درآمدهاي نفتي را با قيمت هربشكه نفت 80دلار امكانپذير نميداند و معتقد است كه وابستگي بودجه به نفت دست کم به ميزان 15 دلار در قياس با سال گذشته و دست کم 30 دلار در قياس با سال پيش از آن افزايش يافته و اين افزايش وابستگي نفت را ميرساند.
بر همين اساس، شمس اردكاني - اقتصاددان، با ضد سرمايهگذاري خواندن قيمت 80 تا 85 دلار براي هر بشكه نفت در بودجه سال 1390، فرمول صحيح تعيين قيمت نفت در بودجه را با هدف كاهش وابستگي به درآمدهاي نفتي را افزايش فاصله بين قيمت انتظاري نفت در سال آينده با قيمت تعيين شده در بودجه عنوان ميكند.
بر اين اساس اگر پيشبيني كنيم متوسط قيمت نفت 100 دلار است، بايد قيمت تعيين شده براي هر بشكه نفت در بودجه، 40 درصد متوسط قيمت پيش بيني شده براي نفت باشد كه با اين فرمول قيمت حدود 60 دلار براي هربشكه نفت در بودجه سال 1390 مناسبتر است.
پيشنهاد نفت 100دلاري در بودجه!
با وجود اين كه برخي از اقتصاددانان رقم پايينتر از 80 دلار را براي هر بشكه نفت در بودجه 1390 را عنوان ميكنند، عدهاي به 80دلار قانع نيستند و رقم بالاي 100 دلار براي هر بشكه نفت را در بودجه مناسب ميدانند.
بيدآبادي، دليل اين موضوع را اين گونه توضيح ميدهد كه اگر قيمت نفت در بودجه سال 1390 كمتر از 100 دلار تعيين شود، بيم آن خواهد رفت كه درصدي از درآمدهاي دولت در سال آينده مازاد بوده و دولت بدون ملاحظات بودجهاي اقدام به هزينه آن كند.
شرط و شروط و عواقب نفت 80 دلاري
در صورتي كه نفت 80 دلاري بخواهد در بودجه سال 1390 تصويب شود، كارشناسان براي آن شرط وشروط و عواقبي هم قائلاند. مهمترين شرط اصلي براي تعيين اين قيمت احياي ظرفيتهاي توليد كشور از وجوه حاصل از فروش نفت و تخصيص اعتبارات مورد نياز پروژههاي زيربنايي است كه در نهايت منجر به درآمد براي كشور شود.
اما مهمترين عواقب نفت 80 دلاري به گفته عباسعلي ابونوري - مدرس دانشگاه، باقي ماندن بر تورم دو رقمي است؛ چرا كه درآمدهاي نفتي ناشي از فعاليت اقتصادي نيست، بلکه حاصل فروش سرمايه است. همچنين از عواقب قيمت 80 دلاري نفت در بودجه حجيم شدن بدنه دولت و به طور قطع افزايش هزينههاي دولت خواهد بود.
مسوولان بايد متوجه باشند كه قيمت نفت هر چه تعيين شود مطمئنا قيمت واقعي آن نخواهد بود، چرا كه درآمدهاي نفتي ثروتي است متعلق به نسلهاي آينده كه اگر هر قيمتي هم براي آن تعيين شود، به دليل محاسبه نشدن هزينه فرصتهاي از دست رفته، قيمت واقعي نخواهد بود.