بانک مرکزی تصمیم خود را گرفته است
ائتلاف برای کاهش نرخ سود بانکی
فرارو- به هر حال شاید پس از اعلام نرخ سود بانکی سال آینده بتوان دقیقتر درباره ابعاد این تصمیم سخن گفت. در حال حاضر ظاهراً عزم بانک مرکزی برای کاهش نرخ سود بانکی جدی است.
آیا نرخ سود بانکی کاهش مییابد؟ به گزارش فرارو ؛ چندی پیش اظهارات محمود بهمنی، رئیس بانک مرکزی مبنی بر شناور بودن نرخ سود بانکی در نخستین سال دهه 90 تکذیب شد. وی که ریاست و سخنگویی شورای پول و اعتبار را نیز بر عهده داشته است طی مصاحبهای اعلام کرده که کاهش نرخ سود بانکی در سال آینده قطعی است؛ اما چند و چون و کیفیت آن به جلسه فردای این شورا بستگی دارد.
طرح کاهش نرخ سود بانکی جزئی از طرح تحول اقتصادی بوده است که اینک به صورت جدی در دستور کار دولت قرار گرفته است. درباره این طرح مواضع مختلفی وجود دارد؛ یکی از اصلیترین استدلالات طرفداران کاهش نرخ سود بانکی ایجاد رونق در بازار سرمایهگذاری است. مهرداد سیدعسگری، کارشناس بورس در این خصوص میگوید: «بالا بودن سود بانكي در كشور موجب انباشت نقدينگي در بانكها شده و به جاي اينكه اين نقدينگي در چرخه اقتصادي كشور در حركت باشد در بانكها رسوب ميكند.توجه به بازار سرمايه در چنين شرايطي ميتواند نقطه عطف تحول بازار سرمايه باشد».
علی صحرایی، مدیر معاملات بورس کشور نیز به سیاست روز میگوید: «اين امر از سويي موجب تغيير در هزينههاي مالي شده بنابراين به سودآوري شركتها منجر خواهد شد. از سوي ديگر كاهش نرخ سود سپردهها ممكن است اهرمي براي ترغيب حضور افراد در اين بازار باشد». وی اعتقاد ندارد که کاهش نرخ سود بانکی باعث زیاندهی بانکها در بورس و افت شاخصها شود، چرا که بانکها از طرق مختلفی کسب درآمد میکنند.
این اعتقاد کارشناسان، در میان فعالان بخش خصوصی نیز وجود دارد. محمد نهاوندیان رئیس اتاق بازرگانی ایران درباره نظر بخش خصوصی پیرامون کاهش نرخ سود بانکی گفته است: «نرخ سود بانکی بهطور قطع باید کاهش یابد». البته پیشنهاد نهاوندیان یک تبصره هم دارد: «راه دستیابی به کاهش قیمتها در تمامی حوزههای فعالیت اقتصادی افزایش رقابت است؛ به این معنا که باید رقابت در حوزه فعالیتهای بانکی نیز صورت گیرد».
اگرچه هنوز مشخص نیست نرخ سود بانکی پس از کاهش چه قدر خواهد بود؛ اما فرید ضیاءالملکی، کارشناس بانکی به فارس میگوید: «در صورتی که نرخ تورم توسط بانک مرکزی و دولت کنترل شود نرخ سود ۱۲ درصدی برای تسهیلات مبادلهای مناسب است». وی البته این را هم اضافه میکند که نرخ سود بانکی باید از نرخ تورم بالاتر باشد.
منتقدین چه میگویند؟
اما کاهش نرخ سود بانکی، چندان هم مصون از انتقاد نیست. اولین نتیجه کاهش نرخ سود بانکی افزایش تقاضا برای دریافت تسهیلات است که سید آیتاله تجلی در تشریح تبعات این اقدام با اشاره به نرخ 15 درصدی سود بانکی میگوید: «اگر در اين شرايط بانكها با نرخ 12 درصدي تسهيلات دهند قاعدتا در پايان سال با زيان مواجه ميشوند و به همين جهت مجبورند در قالب عقود مشاركتي تسهيلات را پرداخت كنند».
وی این نکته را نیز میافزاید که «با كاهش نرخ سود ميزان منابعي كه در اختيار مشتريان در عقود مبادلهاي قرار خواهد گرفت كمتر خواهد شد». در این میان یکی دیگر از معضلات کاهش این نرخ به صورت دستوری است. پیش از این مجید قاسمی، دبیر کمیسیون اقتصاد کلان مجمع تشخیص مصلحت گفته بود: «بدهی فزاینده بانکها به بانک مرکزی نتیجه کاهش دستوری نرخ سود بانکی است. در قیمتهای غیر واقعی پول یا نرخ سود غیر تعادلی، معمولا تقاضا بر عرضه فزونی می یابد، ضمن اینکه تخصیص منابع بر بخشهای اقتصادی نیز کاهش مییابد».
محمد خوشچهره استاد اقتصاد دانشگاه تهران نیز اعتقاد دارد: « در صورتي كه هدف دولت كنترل نرخ تورم در سال بعد باشد، نبايد از ابزار كاهش نرخ سود كمك گيرد. هر سياستي ابزارهاي اجرايي دارد و تمام اين ابزارها در يك انسجام و كنار يكديگر حركت ميكنند».
به هر حال شاید پس از اعلام نرخ سود بانکی سال آینده بتوان دقیقتر درباره ابعاد این تصمیم سخن گفت. در حال حاضر ظاهراً عزم بانک مرکزی برای کاهش نرخ سود بانکی جدی است.