یک مجموعه طنز نوروزی به روایت نویسنده و کارگردان و بازیگران
«صخره و موج» و گردش و خنده
براي كساني كه از سريالهاي نوروزي، تجربههايي مثل «ترش و شيرين»، «عيد امسال» و «سه در چهار» را دارند، شنيدن اسم مجيد صالحي، يك جور كمدي خاص را در ذهنشان تداعي ميكند؛ كمديهايي كه بيشتر به يك جور طنز كلامي شباهت داشتند.
اما به گفته مجيد صالحي، سريال نوروزي امسال او زمين تا آسمان با كارهاي قبلياش متفاوت است: «اين مجموعه اصلا شبيه چيزي نيست كه قبلا در مجموعههايي كه من و دوستانم ساختيم، ديدهايد. بهتر است بگويم بيشتر از اينكه بعد طنز داشته باشد مجموعهاي است با موقعيتهاي جالب و شيرين.» تعريف صالحي، كار را تا اندازهاي به صورت طنز موقعيت معرفي ميكند اما از گفتههاي نويسنده مجموعه اينطور بر ميآيد كه چندان هم سريالش را با اين عنوان نميشناسد.
امير عباس پيام در اين باره ميگويد: «جرات نميكنم بگويم مجموعه «صخره و موج» كمدي موقعيت است، چون اين نوع كمدي، يكي از گونههاي فاخر كمدي است كه هم نگارش آن سخت است و هم اجراي آن و هم بازي كردنش. ممكن است تعبير ما از موقعيت متفاوت باشد. در مورد تعريف موقعيت هميشه تناقضهايي وجود دارد و از اين رو به سادگي نميتوان ادعاي نوشتن كمدي موقعيت داشت.اما من اين نوع كمدي را دوست دارم و هميشه تلاش كردهام به آن نزديك شوم. اجراي اين نوع كمدي هم خيلي مهم است اگر خوب اجرا نشود به نويسنده لطمه ميزند. بنابراين من از انواع گوناگون كمدي كمك گرفتم.»
او در اين سريال سعي كرده از كمدي كلام، رفتار و... استفاده كند. اما به گفته خودش، از آنجايي كه بين نويسندگان، توافقي بر سر مفهوم كمدي موقعيت وجود ندارد، هركس ميتواند ادعا كند كارش كمدي موقعيت است درحالي كه شايد هيچ شباهتي به اين ژانر نداشته باشد، بنابراين او ترجيح ميدهد از چنين تعبيري براي كارش استفاده نكند.
البته تفاوت اين مجموعه نسبت به كارهاي پيشين فقط به دليل تفاوت در نوع طنز نيست. از نظر انتخاب بازيگران هم تفاوتشان كاملا چشمگير است. حضور رضا ناجي، نيما شاهرخشاهي و الهام حميدي، باعث شده كار تا حدي از قالبهاي معمولي طنز بيرون بيايد و به سمت يك سريال جدي با اندكي طعم طنز حركت كند.
مسئله قابل توجه ديگر اينجاست كه سريال، برخلاف آنچه معمولا به عنوان سريالهاي مناسبتي نوروز شاهدش هستيم در يك خانه، محله، كارگاه يا آشپزخانه رخ نميدهد و داستان، علاوه بر تهران، در چند بندر جنوبي و جزيره كيش هم پي گرفته ميشود. تمام اين مسائل باعث شده كار جديد مجيد صالحي، تا اينجاي كار نسبت به ساير كارها متفاوت به نظر برسد.
استفاده از بازيگران طنز در سريالهاي كمدي ويژه نوروز، معمولا تابهحال اجتناب ناپذير بوده كمتر پيش ميآمده كارگرداني، ريسك چنين كاري را بپذيرد اما مجيد صالحي براي انتخاب بازيگران اين سريال، چنين خطري كرده است چون نيمي از بازيگران «موج و صخره»، اصلا كار طنز نكردهاند و حتي نميتوانند در قالب يك بازيگر طنز ايفاي نقش كنند.
صالحي علت اين انتخاب را اينطور توضيح ميدهد: «بيشتر بازيگران فيلمها و مجموعههاي تلويزيوني طنز، در نقش خودشان جا گرفته و در نوع خاصي از بازي تبحر پيدا كردهاند. بنابراين مردم به ديدن آنها در مجموعههاي طنز و مناسبتي عادت دارند. به همين دليل ما با انتخاب بازيگراني كه معمولا در كارهاي طنز بازي نميكنند، به نوعي خطر كرديم و برخلاف ذائقه و عادتهاي مخاطب مجموعههاي طنز تلويزيوني پيش رفتيم. به نظرم شكستن عادتهاي پيشين، جذابيت مجموعه را بالا ميبرد و مخاطبان حتما دوست دارند تركيب تازهاي از بازيگران طنز و جدي را در قالب يك مجموعه ببينند.»
نيما شاهرخشاهي كه براي اولين بار در يك سريال مناسبتي ظاهر شده در اين باره ميگويد: «قرار نيست در يك مجموعه طنز، شخصيتها هم طنز باشند. به نظر من، تفاوت بين شخصيتهاست كه باعث ميشود طنز واقعي ايجاد شود و براي مخاطب هم خسته كننده نباشد.»
زيبا بروفه هم كه بعد از مجموعه «مجيد دلبندم» تاكنون تجربه كار با مجيد صالحي را نداشته و معمولا عادت دارد در نقشهاي جدي ظاهر شود، حضور جدياش در اين سريال را بهتر از انتخاب يك شخصيت كمدي ميداند و ميگويد: «اگر سعي كنم حرفي بزنم يا ادايي در بياورم تا به زور مخاطب را بخندانم، سعي من بيشتر ديده ميشود تا خود نقش. شايد مردم عادت داشته باشند كه بازيگر آنها را بخنداند اما من اين كار را دوست ندارم و دلم نميخواهد با رفتار و كلماتم مخاطب را بخندانم. به نظرم قرار گرفتن شخصيتهاي جدي در موقعيتهاي غير معمول، خيلي خندهدارتر است. اگر روزي هم قرار باشد در وادي طنز كلامي وارد شوم، سعي خواهم كرد آنقدر واقعي بازي كنم كه پذيرفتني باشد. »
همراهي مداوم اين بازيگران با نويسنده مجموعه و تلاششان براي نزديك شدن به نقش، تا حد بالايي در جذابيت آن موثر بوده است. پيام ميگويد:« موقع نوشتن فيلمنامه «صخره و موج»، اصلا نميدانستم قرار است هر نقش به كدام بازيگر داده شود و حتي از حضور بازيگران غير طنز هم بياطلاع بودم. درواقع بدون هيچ پيش زمينه متن را نوشتم. اما وقتي ديدم بازيگران تمام تلاششان را ميكنند تا به نقشي كه نوشتهام نزديك شوند، بيشتر ترغيب شدم به آنها كمك كنم. براي همين به پيشنهاد مجيد صالحي، با عوامل توليد همراه شدم و در مسير فيلمبرداري، كار را از دور زير نظر داشتم تا با توجه به نوع پيشرفت كار، كمكم بتوانم نقشها را كمي متناسب با بازي اين بازيگران بنويسم. تا اينجاي كار، دقيقا به چيزي كه انتظار داشتم نزديك شدم و فكر ميكنم شايد اگر تمام بازيگران از ميان خبرههاي طنز انتخاب ميشدند نميتوانستند به چنين نتيجه خوبي دست پيدا كنند.»
همانطور كه گفتيم «موج و صخره» نسبت به ساير سريالهاي مناسبتي نوروز كه تابهحال ديدهايم يك مقداري از نظر فضا و مكان فيلمبرداري فرق ميكند. اين سريال علاوه بر تهران، در چند بندر جنوبي و جزيره كيش جلوي دوربين رفته و كار توليد را علاوه بر تهيهكننده براي بازيگران و ساير عوامل، بسيار طاقتفرسا كرده است.
جالب اينجاست برخلاف ساير تهيهكنندههايي كه تمايل دارند كارشان با كمترين بازيگر و لوكيشن پيش رود، سيد محمود رضوي گويا از اين وضعيت اصلا ناراضي نيست و اين اتفاق در مورد «صخره و موج» رخ نداده و از اين جهت، فيلمنامهنويس مجموعه را كاملا راضي نگه داشته است.
امير عباس پيام، رضوي را به عنوان يكي از بهترين تهيهكنندگان ميشناسد و به نظرش هر تهيهكننده ديگري جاي او بود، داستانش تا اين حد واقعيت پيدا نميكرد. او ميگويد:« رضوي از معدود تهيهكنندگاني است كه نميخواهد به خاطر راحتي كار و كم شدن هزينههاي توليد، فيلمنامه را تغيير دهد. او حتي بر تنوع فضايي اين مجموعه اصرار داشت. معمولا تهيهكنندگان از فيلمنامهنويسان ميخواهند كه ماجراها را در فضاهاي داخلي بنويسد و تعداد لوكيشنها را كم كند تا بتواند راحتتر و كمخرجتر مجموعه را بسازند اما رضوي اصلا اينطور نيست. حتي در برخي قسمتها فضاي داخلي به نظرش زياد ميآيد و خودش نظر ميدهد كه بهتر است متن را عوض كنم! كار كردن با چنين تهيهكنندهاي آرزوي هر نويسنده است.»
پيام، علت اصلي متوقف شدن فيلمنامه براي مدت 5 سال را، علاقهاش به توليد آن در فضاهاي متنوع ميداند و ميگويد:« برايم مهم بود از اولين كساني باشم كه كمدي خاصي بنويسم كه ماجراهاي آن خارج از فضاي آپارتمان و استوديو، رخ بدهد اما كسي را براي توليد آن پيدا نميكردم. الان كه كار را تا اينجا ميبينم حس ميكنم دقيقا همان چيزي از آب درآمده كه انتظارش را داشتم.»
اما نيما شاهرخشاهي و ساير عوامل، كار در جزيره كيش را بسيار سخت و متفاوت ميدانند. شاهرخشاهي ميگويد:« تمام عوامل واقعا با تمام وجود كار كردند و مطمئنم به خاطر همين تلاشها، يكي از بهترين سريالها را در عيد شاهد خواهيم بود.»
از نظر مجيد صالحي، كار در لوكيشنهاي متعدد به دليل دور بودن از خانواده و سختي شرايط كار، كاملا با ساير كارها متفاوت است:« با همه مشكلات، دوري از خانواده و سختي كار كنار آمدهايم تا بتوانيم در ايام نوروز با دست پر به خانههاي مردم برويم. تنها دلخوشي ما اين است كه بتوانيم مردم را شاد كنيم و اميدوارم شرمنده آنها نشويم.»
مرجان فاطمي