اعتراضات و تظاهرات مردمی در آمریکا
دکتر سید نعمت الله عبدالرحیم زاده
از 14 فوریه تا کنون شهر مدیسون، مرکز ایالت ویسکانسین آمریکا، شاهد تظاهرات متعدد و بی سابقه مردمی علیه اسکات واکر، فرماندار جدید این ایالت، بوده است. در آخرین مورد از این اعتراضات، قریب به 70 هزار نفر در روز شنبه 5 مارس به خیابانهای این شهر ریختند تا علیه فرماندار شعار دهند و البته مردم معترض در روز شنبه 26 فوریه بیش از 100 هزار نفر بودند، همان روزی که معترضین آن را به نام روز اقدام، Day of Action، نامگذاری کرده بودند.
با تظاهرات روز 5 مارس معلوم شد که مردم از خواسته های خود صرف نظر نکرده اند و البته در طرف مقابل، اسکات واکر هم نشان داد که نه اهل مذاکره است و نه حاضر به مصالحه. پیرامون این اعتراضات و تظاهرات چندین نکته وجود دارد که با توجه به تظاهرات چند هفته اخیر کشورهای عربی توجه به آنها قابل تامل است.
نخستین نکته در سیاست یک بام و دو هوای رسانه های غربی است که در مورد اعتراضات کشورهای عربی و مردم این ایالت آمریکا اعمال می کنند.
در حالی که رسانه های غربی به طور مستمر حتی جزیی ترین و کوچکترین تحول را در کشورهای عربی مد نظر قرار داده اند و از شروع ماجرا در تونس تا مصر، یمن، بحرین، عراق و دیگر کشورهای عربی هر اتفاقی را در ابعاد وسیع گزارش و تحلیل می کنند، اما در برابر چند هفته تظاهرات مردم ویسکانسین یا سکوت کرده اند یا آن که به مخابره گزارشهایی مختصر و کوتاه بسنده کرده اند.
حتی با نگاهی گذرا به سایتهایی از قبیل لوس آنجلس تایمز، واشنگتن پست، نیوزویک، واشنگتن تایمز و سایتهای از این دست معلوم می شود که سعی اساسی یا در نادیده گرفتن جریان اعتراضی ویسکانسین است یا در قرار دادن آن در لابلای اخبار و تحلیلهای دیگر.
برای مثال، سایت واشنگتن پست گزینه ای به نام ویسکانسین در بالای صفحه خود قرار داده اما با ورود به این صفحه باز اخبار و تحلیلهای دیگر است که اجازه نمی دهد ماجرای ویسکانسین نمودی پیدا کند. شاید به همین دلیل است که بخش فارسی بی بی سی یا دویچه وله تقریبا هیچ توجهی به این موضوع نداشته اند و در این مقوله از رسانه های غربی تبعیت یا بهتر بگوییم؛ تقلید کرده اند.
سکوت و تقلید بی بی سی یا دویچه وله فارسی جای تامل دارد، اما در مورد سیاست یک بام و دو هوای رسانه های غربی باید گفت که این موضوع تا اندازه زیادی از نوع نگرش گردانندگان آن ناشی می شود به صورتی که در نگرش آنان اعتراض و تظاهرات و مخالفت با دستگاه حاکمه خاص کشورهای جهان سومی است و معلوم است که آمریکا را باید از این مقوله جدا کرد. این نگرش به صورتی آشکار و روشن در نحوه تنظیم گزارشها و ترتیب آنها در این رسانه ها دیده می شود.
بنابر این نگرش، اگر دهها هزار نفر در میدان التحریر جمع شوند باید به آن توجه کرد و به گوش عالم و آدم رساند، اما جمع شدن دهها هزار نفر در مدیسون را باید در ابعاد بسیر کمتری مورد توجه قرار داد چرا که از هر چه بگذریم، آمریکا که مصر نیست حتی اگر انگیزهای مشترکی در هر دو طرف وجود داشته باشند.
نکته قابل توجه دیگر در الهام گرفتن تظاهرات مردم مدیسون از تظاهرات مردمی قاهره است که هم در شعارها و پلاکاردها دیده شد و هم در نوع رفتار معترضین. برای مثال، یکی از شعارهای معترضین مدیسون این بود؛ «مرگ بر حسنی واکر»، یا در یکی از پلاکاردهای آنان این شعار نوشته شده بود؛ «مثل مردم مصر خواستهای خود را مطرح کنید». حتی در یکی از میادین مدیسون دیده شد که مردم با الگو گرفتن از میدان التحریر چادر برپا کرده و همان جا شب را به صبح رساندند.
به دلیل همین الگوپذیری از حرکت مردمی مصر بود که پایگاه اینترنتی کامان دریمز در تحلیلی از اعتراضات مردم ویسکانسین نوشت؛ «تحولات ویسکانسین نشان دهنده آن است که اقشار فقیر و متوسط امریکا آماده طغیان هستند. ویسکانسین شاید فقط یک آغاز باشد.
شورش هایی که تونس، مصر و برخی کشورهای اروپایی را درنوردید، در حال رسیدن به امریکاست». البته روشن است که اعتراضات ویسکانسین بر خلاف نوع خاورمیانه ای محدود به مطالبات صنفی است و رنگ و بوی سیاسی از آن نوع را ندارد، اما با توجه به احتمال گسترش آن در ایالتهای دیگر می توان انتظار داشت که کم کم برخی از مطالبات سیاسی نیز در آن راه پیدا کنند.
مهمترین نکته در این اعتراضات به ماهیت آن مربوط می شود که با تداوم آن از یک مطالبه صنفی عمق بیشتری پیدا کرده به گونه ای که نسبت به روزهای اولیه، اعتراضات معنا و مفهوم عمیق تری پیدا کرده است. اعتراضات در روز 14 فوریه و توسط دانشجویان و دانش آموزان شروع شد که سه روز بعد از اعلام لایحه اصلاح بودجه از سوی واکر در 11 فوریه، در اعتراض به افزایش شهریه ها به خیابانها ریختند.
واکر برای جبران کسری بودجه 137 میلیون دلاری فعلی و کسری بودجه 6/3 میلیارد دلاری بودجه در دوره دو ساله بودجه آینده، اصلاحاتی در بودجه در نظر گرفته که به موجب آن کارگران دولتی باید سهم پرداخت خود برای حقوق بازنشستگی و بیمه درمانی را به ترتیب 8/5 و 6/12 درصد افزایش دهند و علاوه بر این، 8 درصد از خالص دریافتی آنان نیز کسر خواهد شد.
افزایش شهریه ها و کاهش بودجه دانشگاهها دانشجویان را به راه انداخت و پشت سر آنان معلمان، پرستاران، کارگران، ماموران آتش نشانی و دیگران هم در اعتراضات بعدی به راه افتادند. لایحه اصلاحی واکر محدود به این موارد نمی شود بلکه بخش مهمی از حقوق کارگران به نام حق جمعی چانه زنی را از آنان سلب می کند. بنابر این حق، اتحادیه های کارگری به نمایندگی از کارگران حق چانه زنی بر سر شرایط کار را با پیمانکاران داشتند و کارگران می توانستند به این وسیله نظرات خود را در قراردادها اعمال کنند.
اکنون بخش مهمی از این حقوق از آنان سلب شده و آنان حتی حق اعتصاب و اعتراض را هم ندارند و این موضوع است که در جریان اعتراضات به یکی از محورهای مهم مورد توجه معترضین مبدل شده و باعث شده تا اعتراضات آنان از حد موضوع سهم پرداختی برای بیمه یا بازنشستگی و کسر درآمدها به مسئله حقوق اساسی کار کشیده شود و به اعتراضات رنگ و بوی عمیقتری بدهد.
در واقع، می توان گفت که تاکید بر موضوع حق جمعی چانه زنی باعث شده تا معترضین به صورت یکپارچه خود را در برابر طبقه ای مرفه و ثروتمند بیابند که سعی می کند حقوق اساسی آنان را سلب کند. به همین جهت است که پروفسور جنیفر لوونستین، استاد دانشگاه ویسکانسین، جنبش کارگری دراین ایالت را یک جنبش همگانی بر علیه اولیگارشی سرمایه داری در آمریکا می داند و معتقد است که با وجود سکوتی که اوباما در این رابطه پیش گرفته این جنبش بزودی به سراسر کشور سرایت خواهد کرد.
البته نمی توان انتظار زیادی از این جنبش داشت و متوقع آن نوع از خودآگاهی مد نظر جریان چپ در میان کارگران آمریکایی بود، اما همین مقدار از اعتراضات نشان داده که طبقه کارگر آمریکایی با گذشته تفاوت عمده ای پیدا کرده و حاضر است تا برای حقوق خود در برابر شرایط تحمیلی و یک طرفه نظام سرمایه داری مقاومت کند.
اگر این مقاومت را به طور خلاصه اعتراض برای احقاق حقوق دانسته شود، آن گاه می توان مبنایی مشترک در اعتراضات آمریکایی با نوع خاورمیانه ای یافت به گونه ای که در هر دو نوع اعتراض از یک اصل اساسی و مشترک برخوردارند.