بررسی فیلم «۱۲۷ ساعت» ساخته «دنی بویل»
زنده ماندن به شرط چاقوی کند چینی
مهدی تراب بیگی
فرارو- «127 ساعت» بر اساس یک داستان واقعیاست، ماجرای کوهنوردی که با افتادن یک سنگ بزرگ روی دستش، در یک شکاف کوه گرفتار میشود و 127 ساعت تمام برای نجات جانش تقلا میکند این فیلم، داستانی برای گفتن ندارد و تنها یک موقعیت است با این وجود نود و چهار دقیقه مخاطب را به تماشایش مینشاند تا حدی که انگار مخاطب هم در وضعیت مشابهی گرفتار شده و قادر به حرکت نیست.
به گزارش سرویس فرهنگی هنری فرارو، کشش و تعلیق این فیلم بیشتر از آنکه به تکنیک کارگردانی وابسته باشد به موضوع جذاب آن برمیگردد، مرگ، زمان، زندگی و تنهایی با چاشنی بحران و سرسختی آدمی به تنهایی قادر است خط روایت یک فیلم را به پیش ببرد.
«دنی بویل» پیش از این با کارگردانی«میلونر زاغه نشین» ثابت کرده بود که همچنان به شکلی کلاسیک به پیروزی قهرمان اعتقاد دارد، او اینبار با انداختن سنگی بزرگ روی دست راست قهرمان فیلمش سنگ تمام گذاشت و به سراغ خلق شخصیتی رفت که تماشای شهامتش مخاطب را تحقیر میکند.

آرون (جیمز فرانکو)، شخصیت اصلی «127ساعت» است، او اینجا همچون قهرمانان تنهای سینمای وسترن رو به بیابان و خورشیدی که در حال نشستن است ایستاده و حالت دستهایش نشان میدهد که قرار است یک تنه با طبیعت بجنگد و سرسختی سنگ، بیابان و... را به زانو در آورد.

به استقبال خطر رفتن ویژگی مشترک قهرمانان کلاسیک سینماست، در واقع اگر بحران و خطری در کار نباشد قهرمانی در کار نیست، قهرمان کلاسیک سینما یکتنه، تمام بار دراماتیک اثر را به دوش میکشد و با کنشهایش داستان را پیش میبرد، آرون همان دستی را بالا برده که دقایقی بعد قرار است زیر سنگی سمج له شود.

میگویند هرچه قدرت ضد قهرمان افزونتر باشد، قهرمان را قهرمانتر خواهد کرد، این همان قهرمان است، محبوس در شکاف سنگی کوه، در معرض سرما و حفرهای تنگ و تاریک که به دخمهی گور شباهت دارد. در «127 ساعت» خشونت طبیعت است که نقش ضد قهرمان را بازی میکند.

«آرون» انگار یکی از همان معدنچیان شیلیایی است که چند ماه خبر داغ خبرگزاریها بودند. آرون اما تنهاست و هیچکس از او خبر ندارد، او از قعر شکاف سنگی، با نگاه عاقلانهاش و آن چراغی که باطریش رو به پایان است، به پرواز یک کلاغ خیره شده و مثل اغلب قهرمانهای کلاسیک، منطقی تر از این حرفهاست که امیدی به گروه نجات داشته باشد.

آرون بر سر یک دو راهی بنیادین است، باید انتخاب کند بمیرد یا زنده بماند، آن هم با دستی که زیر سنگ له و لورده شده، مخاطب از همان اول میداند که آرون بالاخره تن به بریدن دستش میدهد، آن هم با یک چاقوی کند ساخت چین، که پلانی طولانی و دلخراش را بههمراه دارد. عوامل «127 ساعت» تماشای این فیلم را برای افراد زیر 18 سال توصیه نمیکنند.

او باید بی آنکه از هوش برود مثل جراحی خونسرد دستش را از خودش جدا کند، چاقو و زمان دو المان حیاتی «127 ساعت» را تشکیل میدهند که از قضا هر دو هم کندی دارند، چاقوی کند و زمانی که کند میگذرد.

این هم خود «دنی بویل» کارگردان است، در حالی که مخاطب برای تماشای این پلان دلخراش کلی آدرنالین ترشح میکند، او اما دست به سینه و خندان به تماشای تقلای مشقتبار قهرمان فیلمش ایستاده است، بویل، خودش گفته است: «با اينكه شما جرات نميكنيد در حين قطع كردن دست بهش نگاه كنيد اما تشويقش ميكنيد كه اين كارو بكنه.»

آرون در جدال با مرگ چندان هم تنها نیست، گذشته از این دو شخصیت فرعی که با حضور کوتاهشان حال و هوایی مفرح به فیلم میدهند، تنها دوست وفادار آرون، دوربین دیجیتال اوست، آرون دغدغه جاودانگی دارد، او لحظه به لحظهاش را با این دوربین ثبت میکند تا مرگش را به تعویق بیاندازد.

صرف نظر از جاذبههای بصری و قاببندیهای چشمگیر «127ساعت»، این نماهای باز و وسیع در کنتراست با فضای تنگ و تاریک شکاف کوه قرار دارند، و به نوعی زمینه چینی برای وقوع بحران مرکزی فیلم به حساب میآیند.

«127 ساعت» آدم را به یاد «باجه تلفن» شوماخر میاندازد، موقعیت و لوکیشنیی معین و ثابت با کشش و تعلیق فراوان، هر چند درسینمای پست مدرن شوماخر، شخصیت قهرمان، محتوم به شکست است و کنش چندانی از خود نشان نمیدهد، «آرون» «127 ساعت» اما یک لحظه نا امید نمیشود و در پایان پیروزمندانه «هپی اند» مرسوم سینمای هالیوود را هم با خودش به همراه میآورد.