ریشه ناآرامیهای خاورمیانه
ناآرامی ها در خاورمیانه و افریقا، کشور به کشور سرایت می کند

لیبی
به گزارش سرویس بین الملل «فرارو» به نقل از سی ان ان؛ دبیر کل سازمان ملل روز جمعه گفت: «طبق گزارشات رسیده نیروهای هوادار قذافی جستجوی خانه به خانه برای دستگیری مخالفین را در برخی شهرها آغاز کرده اند. آنها حتی در بیمارستانها به سراغ مخالفین زخمی رفته و آنها را به قتل می رسانند.»
هفته گذشته قذافی در حالی که یک کلاه خز نظامی پوشیده بود در تلویزیون دولتی ظاهر و مخالفین خود را تهدید به بکارگیری خشونت بیشتر نمود: «هر ناآرامی را با خواست مردم و با توسل به نیروهای مسلح سرکوب می کنیم و هرگاه که لازم باشد با گشودن انبارهای سلاح بر روی مردم لیبی، آنها را مسلح خواهیم نمود.»
ریشه ناآرامی در لیبی
تظاهرات در ماه ژانویه آغاز شد، وقتی که معترضین، خسته از تاخیر زیاد در پروژه ساخت مسکن توسط دولت، به ساختمانها حمله برده و آنها را اشغال نمودند. قذافی، کسی که پس از یک کودتا در سال 1969 در لیبی به قدرت رسید، با تخصیص یک اعتبار 24 میلیارد دلاری برای پیشبرد برنامه های «مسکن و توسعه» به این اعتراضات پاسخ داد.
یک ماه بعد تظاهرات وقتی دوباره شعله ور شد که پلیس، خانواده ها و بازماندگان قتل عام مخالفین در سال 1996 در زندان ابوسلیم را بازداشت کرد (بنا به گزارشها در این قتل عام حدود 1500 نفر از مخالفین قذافی طی چند ساعت قتل عام شدند)، تظاهراتی که علاوه بر خانواده های داغدار، سیلی از بیکاران ناراضی نیز در آن حضور داشتند.
عراق
روز جمعه تظاهرکنندگان با نیروهای امنیتی در سراسر عراق درگیر شدند، درگیری ای که در نتیجه آن دست کم پنج تن کشته و تعداد زیادی نیز زخمی شدند. معترضان با حمله به ادارات دولتی آنها را به آتش کشیدند. این درگیریها در شهرهای شمالی عراق بویژه در استان موصل شدیدتر بود.
ریشه های ناآرامی در عراق
تظاهرات در عراق معمولا دولت ملی را هدف قرار نمی دهد بلکه معترضین خشمگین، بیشتر از فساد گسترده، کیفیت بد خدمات عمومی، زیرساختهای پوسیده و نرخ بالای بیکاری ناراضی هستند. آنها خواهان پایان دادن به قطع مکرر برق و کمبود مواد غذایی هستند.
یمن
هزاران تظاهر کننده که عمدتا دانشجو بودند، روز جمعه خیابانهای اطراف دانشگاه صنعا را به اشغال خود درآوردند. آنها شعارهایی علیه علی عبدالله صالح، رئیس جمهور یمن و زمامداری طولانی مدت او بر این کشور سر می دادند.
در شهرهای جنوبی یمن از جمله عدن نیز تظاهرات گسترده ای به وقوع پیوسته است. شاهدان عینی گزارش داده اند که نیروهای امنیتی سعی می کردند با استفاده از باطوم و گاز اشک آور معترضین را پراکنده سازند. در مقابل، هوادارن دولت در میدان التحریر صنعا نیز با در دست داشتن هزاران پرچم، پلاکارد و عکسهای علی عبدالله صالح، در حمایت از او به تظاهرات پرداختند.
ریشه ناآرامی در یمن
معترضان خواهان برکناری صالح هستند، کسی که از سال 1978 بر این کشور حکومت می کند. کشور با قیام مسلمانان شیعه، جنگ علیه عناصر القاعده (با کمک امریکا) و کمبود آب شدید به دامان ناآرامیها فروغلتید. در حالی که نرخ بالای بیکاری، فقر فزاینده، فساد دولتی و نبود آزادیهای سیاسی باعث تشدید اعتراضات شده، عبدالله صالح وعده داده است که برای دور بعدی انتخابات ریاست جمهوری کاندید نخواهد شد.
بحرین
رهبر بزرگترین حزب اپوزیسیون در بحرین حسن مشیما، (Hassan Mushaimaa) روز جمعه پادشاه این کشور را به دلیل آنچه که ممانعت از بازگشت وی به کشورش خوانده، سرزنش کرد. وی همچنین گفت که برای مدتی در لبنان بازداشت بوده است.
معترضین که در میدان مروارید منامه، پایتخت این کشور تجمع کرده بودند از آزادی زندانیان رده بالای سیاسی که هفته جاری به دستور پادشاه این کشور انجام شد شادمان بودند.
ریشه ناآرامی در بحرین
معترضان هفته گذشته برای برقراری یک سلطنت مشروطه به خیابانهای منامه ریختند. اما اکنون برخی از آنها خواهان حذف خاندان سلطنتی از این کشور هستند. خاندانی که از سده 18 بر این مردم در حاشیه خلیج فارس رهبری می کنند.
جوانان شیعه، مذهبی که اکثریت جمعیت این کشور پیرو آنند، طی سالهای اخیر علیه تبعیض، بیکاری و فساد اداری تظاهرات نموده اند. حاکمیت این کشور در حالی در اختیار اقلیت سنی مذهب است که نهادهای فعال در زمینه حقوق بشر، دولت این کشور را متهم به نقض حقوق بشر می نمایند.
مصر
در جمعه ای که گذشت هزاران نفر در میدان التحریر قاهره جمع شدند تا حاکمان جدید مصر را برای انجام اصلاحات وعده داده شده تحت فشار بگذارند. آنها از شورای عالی نظامی خواستند تا شرایط اضطراری را لغو و زندانیان سیاسی را آزاد کند. آنها همچنین خواهان بر سر کار آمدن نمایندگان غیرنظامی منتخب مردم شدند.
ریشه های ناآرامی در مصر
اهم اعتراضات اخیر مردم مصر، که به تازگی مبارک را برکنار کرده اند، شکایت از فساد و اجحاف پلیس و نیروهای امنیتی بود. ضمن اینکه معترضین همچنان از 30 سال حکمرانی مبارک بدلیل عدم برگزاری انتخابات آزاد، مشکلات اقتصادی از جمله افزایش قیمت مواد غذایی، دستمزدهای پایین و بیکاری بالا به شدت خشمگین اند.
تونس
هزار نفر از تظاهرکنندگانی که تعداد زیادی از آنها جوانان فارغ التحصیل دانشگاه و بیکار بودند، روز جمعه در سراسر تونس دست به تجمع زدند. آنها خواستار برگزاری انتخابات مجمع قانون اساسی و استعفای دولت موقت بودند. دولت موقت فعلی پس از فرار بن علی رئیس جمهور این کشور در 14 ژانویه سال جاری برسر کار آمد. سقوطی که موجی از اعتراض و ناآرامی را در سراسر شمال افریقا و خاورمیانه به دنبال داشت.
ریشه های ناآرامی در تونس
شورشها در این کشور پس از آن بالا گرفت که یک جوان بیکار در اعتراض به اقدام پلیس در توقیف چرخ دستی ای که با آن میوه فروشی می کرد، خود را به آتش کشید و پس از این حادثه معترضان عصبانی در اعتراض به نرخ بالای بیکاری، فساد، افزایش قیمتها و سرکوب سیاسی به خیابانها ریختند.
موریتانی
در اعتراضی نادر، روز جمعه صدها نفر در شهر «نواک شوت» پایتخت موریتانی دست به تجمع زده و خواهان انجام اصلاحات سیاسی و اجتماعی توسط دولت شدند. اعتراضات از طریق فیس بوک سازماندهی شده بود و پلیس در حالی که معترضان را به محاصره درآورده بود، از دخالت خودداری می کرد.
ریشه های ناآرامی در موریتانی
در ماه ژانویه مردی در مقابل کاخ ریاست جمهوری در این کشور خود را به آتش کشید، ظاهرا این حرکت متاثر از نمونه های مشابه در تونس، مصر و الجزایر بوده است. از سال 2005 در این کشور، که همسایه الجزایر و مالی است، دو کودتای بدون خونریزی صورت گرفته و از سال 2009 تا کنون ژنرال سابق، محمد ولد عبدالعزیز به عنوان رئیس جمهور بر سر کار است.
الجزایر
دولت این کشور سرانجام پس از 19 سال، در 22 فوریه این ماه شرایط اضطراری ای را که از سال 1992 اعلام کرده بود لغو کرد. طبق مقررات مربوط به این شرایط اضطراری، آزادی بیان و اجتماعات به بهانه مبارزه با شورشیان اسلامگرا لغو شده بود. بوتفلیقه، رئیس جمهور این کشور است که از سال 1992 این قانون را اعلام و هرساله آن را تمدید می کند.
ریشه های ناآرامی در الجزایر
تظاهرات در الجزایر در اعتراض به افزایش قیمت مواد غذایی، بیکاری و مشکلات مربوط به مسکن آغاز شد. اعتراضات که در آغاز محدود به پایتخت بود به تدریج به دیگر شهرها نیز گسترش یافت و مردم به دنبال سرنگونی روسای جمهور تونس و مصر خواهان برکناری بوتفلیقه شدند. به عقیده تحلیلگران، لغو شرایط اضطراری که از سوی بوتفلیقه صورت گرفته برای جلوگیری از دامنه دار شدن اعتراضات مشابه در این کشور است.
جیبوتی
بنا به اظهارت یک شاهد عینی -یکی از ماموران بین المللی ناظر بر انتخابات در این کشور- هزارن نفر از مردم جیبوتی در پایتخت این کشور در حالی به راهپیمایی پرداختند که پلیس سعی می کرد تا با استفاده از گاز اشک آور آنها را پراکنده کند. نکته مهم درمورد این کشور آن است که جیبوتی تنها کشوری افریقایی است که امریکا در آن پایگاه نظامی دارد.
ریشه ناآرامی در جیبوتی
معترضان، «عمر گوله» رئیس جمهور فعلی این کشور را مخاطب قرار داده و او را از کاندیداتوری در انتخابات، که طبق برنامه ریزیها در ماه آوریل برگزار می شود، برحذر می داشتند، کسی که خانواده اش از زمان استقلال جیبوتی در سال 1977 بر این کشور حکمروایی می کند. وی از سال 1999 رئیس جمهور این کشور است و قصد دارد برای سومین بار در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند. رکود اقتصادی حاکم بر این کشور نیز از دیگر عوامل نارضایتی مردم است.
اردن
معترضین روز جمعه 18 فوریه را روز راهپیمایی برای انجام اصلاحات و همچنین لغو معاهده صلح میان اردن و اسرائیل اعلام کردند. در درگیری ای که میان معترضین و هواردارن دولت رخ داد چندین نفر زخمی شدند. معترضین ضد دولتی شامل فعالین چپ گرا و مستقل خواهان انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی بودند.
ریشه های ناآرامی در اردن
اقتصاد اردن از رکود اقتصاد جهانی ضربه سختی خورد، قیمت کالاها در حالی افزایش پیدا می کرد که نرخ بیکاری جوانان نیز بالا بود ضمن اینکه جامعه اردن تحت تاثیر تحولات مصر به شدت ناآرام شده بود. مقامات نزدیک به ملک عبدالله دوم، پادشاه این کشور، به سی ان ان گفته اند که وی قصد دارد تا از اعتراضات اخیر در منطقه، به عنوان فرصتی برای انجام اصلاحات در کشورش استفاده کند.
او قول داده است که دولت جدید خواسته های معترضین را پیگیری نماید. به این دولت که توسط یک ژنرال بازنشسته و عده ای از چهره های رسانه ای منتقد رهبری می شود، اختیار داده شده تا به انجام اصلاحات سیاسی بپردازد.
کویت
معترضین در کویت حداقل در دو نویت با نیروهای امنیتی درگیر شده اند. صدها تن از معترضین خواهان حقوق بیشتری برای ساکنان قدیمی این کشور هستند، کسانی که شهروندان این کشور به حساب نمی آیند. آنها همچنین خواهان آزادی افراد بازداشت شده در تظاهرات قبلی بودند.
روز شنبه، 19 فوریه، 200 تا 400 تظاهرکننده با نیروهای امنیتی ای که تلاش می کردند آنها را متفرق کنند درگیر شدند. در این درگیری که به استفاده از گاز اشک آور توسط پلیس انجامید تعدادی از معترضین نیز بازداشت شدند.
ریشه های ناآرامی در کویت
معترضان بدنبال دریافت حقوق بیشتری برای ساکنین قدیمی این کشور هستند، مسئله ای که برای چندین دهه به مشکلی لاینحل در این کشور تبدیل شده. به گزارش سازمانهای جهانی، کویت دارای دو میلیون و هفتصد هزار نفر جمعیت است، همراه با یک میلیون و سیصد هزار نفر که به عنوان «غیر تبعه» ثبت شده اند.
مراکش
در هفته ای که گذشت، معترضینی که خواهان انجام اصلاحات سیاسی بودند در سراسر کشور به خیابانها ریختند. طبق گزارشات دیده بان حقوق بشر حداقل در شش شهر مراکش تظاهرات مسالمت آمیزی که توسط اتحادیه های کارگری، سازمانهای جوانان و گروههای حقوق بشری سازماندهی شده بود، به راه افتاد.
ریشه های ناآرامی در مراکش
معترضان خواستار انجام اصلاحات سیاسی هستند. مقامات دولتی نیز می گویند چنین تظاهراتی غیرمعمول نیست و خواسته های معترضان در دستور کار اکثر احزاب سیاسی قرار دارد.
سرزمینهای فلسطینی
صدها نفر از فلسطینیان روز پنج شنبه 24 فوریه در رام الله و کرانه غربی رود اردن برای «وحدت» راهپیمایی کردند. آنها از حماس، فتح و سایر گروههای فلسطینی دعوت کردند تا در آستانه انتخابات پیش رو در سپتامبر سال جاری، با یکدیگر آشتی نموده و شکافهای میان خود را پر نمایند.
معترضین بنرهایی که حاوی اعتراض به فساد فزاینده موجود در دستگاههای اداری فلسطینی بود با خود حمل می کردند. این تظاهرات توسط شبکه های اجتماعی در اینترنت، مدارس و دانشگاهها سازماندهی شده بود.
ریشه های ناآرامی در سرزمینهای فلسطینی
سرزمینهای فلسطینی شاهد اعتراضاتی از نوع آنچه که در سایر کشورهای عربی در حال وقوع است، نیستند اما همواره انتقاداتی متوجه رهبران فتح در دولت خودمختار فلسطین بوده است. بنا به اسنادی که اخیرا از سوی شبکه الجزیره افشا شد، مقامات فلسطینی در گذشته برای مذاکره و برقراری صلح با اسرائیل ، پس از چندین دهه منازعه، حاضر شده اند امتیازات زیادی به این رژیم بدهند.
روی هم رفته تظاهرات برای حمایت از مردم تونس و مصر برگزار شد، تظاهراتی که کم تعداد و ضعیف بود و در برخی موارد نیز گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه مقامات حماس در غزه و مقامات دولت خودگردان در کرانه غربی تلاش می کردند همین تظاهرات کمرنگ را نیز خاموش کنند. اختلافات میان فتح و حماس، هر نوع چرخش قدرت و جابه جایی سیاسی را در سرزمینهای فلسطینی دچار اخلال نموده است. اکنون دیگر فلسطینیان معتقد نیستند که تنها مشکل آنها اسرائیل است.