ادعای عجیب ویکیلیکس درباره ذخایرنفت عربستان
هفته گذشته «ويكي ليكس» گزارشهاي محرمانه سالهاي 2007 تا 2009 ميلادي بين مقامات آمريكايي در مورد ميزان ذخاير نفتي عربستان و ترديد در خصوص صحت برآورد اين ذخاير را منتشر كرد.
گزارشهای مزبور مدعي است ذخاير نفتي اين كشور 40 درصد بيشتر از آنچه كه هست برآورد شده و چنانچه اين برآورد اضافي از محاسبات حذف شود، ديگر عربستان در شرايطي نيست كه بتواند قيمت نفت در سطح جهان را كنترل و تعديل كند. اگر آنچه كه مطرح شده به فرض كوچكترين احتمال، واقعيت داشته باشد، اين يك اتفاق بزرگ در سطح تمامي معادلات نفتي و قيمت جهاني نفت و نحوه كنترل آتي آن بوده است و منجر به جابهجايي قدرتهاي نفتي جهان به خصوص ايران ميشود.
عربستان سعودي با افزايش بهرهوري، توان توليد تا حدود 10 ميليون بشكه در روز را دارد كه اين ميزان توليد حدود 5/3 ميليون بشكه در روز «ظرفيت مازاد» بر تقاضاي بازار است و معمولا از اين ظرفيت بازار براي كنترل قيمت نفت در سطح جهاني استفاده ميشود.اينكه عربستان كماكان اولين توليدكننده بزرگ نفت جهان است، شرايط به قوت خود باقي است، ولي با افشاي ترديد در مورد ذخاير نفتي اين كشور بعيد است كه مانند گذشته بتواند نقش تعديل كننده قيمت نفت را در جهان بازي كند و قطعا ديگر كشورهاي نفتخيز جهان به دنبال تجهيز خود براي اين جانشيني هستند.
آمارهايي كه اخيرا عراق در مورد ذخاير نفتي و سرمايهگذاري در ميادين نفتي خود منتشر كرده، هرچند صاحب نظران به علت اغراق آن را متناقض خواندهاند، ولي ميتواند كوششي براي جانشيني عراق به جاي عربستان از نظر توانمنديهاي نفتي در كنترل قيمت جهاني نفت تلقي شود.
عراق براي رسيدن به جايگاه عربستان از اين منظر راه درازي در پيش رو دارد، ولي اگر به توليد 12 ميليون بشكه در روز دست يابد بدون ترديد از اوپك خارج خواهد شد و به صورت قدرت نفتي، مستقل از اوپك ودر تقابل با آن عمل خواهد كرد.
در اين ميان كوششهاي ونزوئلا با آمارهايي كه اخيرا از توان نفتي خود منتشر كرده نيز قابل توجه است و اين كشور هم با بزرگنمايي نفتي ميخواهد جايگاه خود را از اين طريق تغيير دهد.
در كنار اين مطالب كه خود در تغيير قيمت نفت موثر است، انقلاب در مصر و احتمال اندك بسته شدن كانال سوئز كه ميتواند در انتقال 5/1 ميليون بشكه در روز اثرگذار باشد يا تحولات اخير در بحرين كه 40 درصد نفت جهان از كنار آن عبور ميكند يا ناآراميهاي ليبي كه تامينكننده نفت اروپا است، سوالاتي است كه از ديدگاه تاثير بر قيمت نفت، جهان پاسخي قطعي براي آن فعلا ندارد.
افشاي ذخاير نفتي اثبات شده امروز در جهان از اسرار كشورهاي توليدكننده نفت بوده و كمتر كشوري حاضر است آن را برملا كند. اما در مقام مقايسه با توجه به وسعت مناطق نفتخيز ايران بهخصوص ذخاير دست نخورده در حاشيه جنوبي كشور و در كنار سواحل خليج فارس كه نيمي از اين دريا در اختيار ايران است و ذخاير نفتي غني درياي خزر و وجود ميادين نفتي متعدد كشف شده يا دست نخورده و حتي بهرغم شرايط نامناسب برخي چاههاي فعلي همگي ميتواند دليلي بر طرح اين ادعا باشد كه جايگاه فعلي ايران از نظر ذخاير نفتي بالاتر از آنچه كه تخمين زده شده است ميباشد و اگر بيشتر از عربستان نباشد كمتر نيست، مشروط برآنكه براي آينده اين صنعت و سرمايهگذاري و توسعه آن در چارچوب يك سند ملي انرژي حركت شود.