قاچاق مواد مخدر سالهاست که از شایعترین و مهمترین جرایم است
این جرم چاره ندارد؟
فرارو- برای قاچاق مواد مخدر چه میتوان کرد؟ مسئولین به سمت تشدید مجازاتها رفته اند، حقوقدانان معتقدند مجازاتهای شدید هم برای این درد چاره نمیشود. برخی دیگر به انگیزههای اقتصادی قوی برای ارتکاب این جرم اشاره میکنند و هنوز اصلیترین پرسش این است که چگونه میتوان با خطر جرم قاچاق مواد مخدر را کنترل کرد و کاهش داد.
به گزارش فرارو ؛ قاچاق مواد مخدر از جمله جرایمی است که برای آن «مجازات مرگ» وضع شده است. با این حال هنوز یکی از بیشترین آمار جرایم، متعلق به قاچاق مواد مخدر است و رصد اخبار نشان میدهد اعدام افراد به خاطر قاچاق مواد مخدر بسیار بیشتر از اعدام به خاطر اجرای حد افساد فیالارض، محاربه و یا قصاص نفس است. با این حال این مسئله نتوانسته است در برابر سیل بنیانکن این جرم بایستد.
حقوقدانان با اختلاف نظرهای متفاوتی که دارند عموماً درباره هدف از وضع مجازات به دو هدف عمده اشاره میکنند: «عدالت» یا «پیشگیری». اگرچه مطالعات جرمشناسی ارتباطی قطعی میان شدت مجازاتها و کاهش سطح جرم در جامعه نیافته اند؛ اما آنها قویاً معتقدند «قطعیت» مجازات مهمترین عاملی است که میتواند جنبه پیشگیرانه قدرتمندی داشته باشد.
اما آمار نشان میدهد به رغم این که مجازات سوداگری مواد مخدر ایران هم از نظر «شدت» بینظیر است و هم از نظر «قطعیت» در اجرا، قاچاق مواد مخدر همچنان یکی از مهمترین و شایعترین جرایم است. شاید یکی از اصلیترین مسائلی که آمار ارتکاب جرم قاچاق مواد مخدر را در ایران بالا برده است، همجواری ایران با افغانستان که اصلیترین تولیدکننده مواد مخدر است میتواند یکی از مهمترین مولفههای فزونی ارتکاب این جرم در ایران باشد.
با این حال در سالهای اخیر سیر این روند معکوس شده است. به عبارتی با ظهور مواد مخدر صنعتی که در یک لابراتور ساده قابل تولید است، نه تنها مواد مخدر در داخل مرزهای کشور تولید میشود و قیمت آن افت شدیدی کرده، بلکه ایران به یکی از صادرکنندگان این مواد تبدیل شده است! چندی پیش بود که یکی از مقامات نیروی انتظامی خبر از زندانی بودن 350 ایرانی در کشورهای جنوب شرق آسیا داده و گفته بود نیروهای پلیس این کشورها دربهدر به دنبال مسافران ایرانی اند تا با کشف مواد مخدر جایزه بگیرند.
محمدمهدی زاهدی، سفیر ایران در کشور مالزی در خصوص قاچاق مواد مخدر صنعتی به کشورهای جنوب شرق آسیا با بیان این که «در گذشته مجازات قاچاق مواد مخدر صنعتی در ایران مانند مالزی سختگیرانه نبود»، به مجازات جدیدالوضع اعدام برای حمل بیش از 30 گرم شیشه اشاره کرده و ابراز اطمینان نمود: «با اجرای قانون جدید مبارزه با مواد مخدر در ایران که شامل مواد مخدر صنعتی مانند شیشه می شود حجم قاچاق مواد مخدر به جنوب شرق آسیا و مالزی از مبدا ایران کاهش پیدا خواهد کرد».
بسیاری همچون سفیر مالزی امیدوارند با اجرای قانون جدید و مجازات قاطعانه و شدید قاچاقچیان مواد مخدر صنعتی آمار قاچاق مواد مخدر کاهش یابد. با این حال در گذشته مجازات اعدام نتوانسته بود از پس قاچاقچیان مواد مخدر بر آید، چرا که «با توجه به ارزش افزوده مواد مخدر از نظر اقتصادي، ميل به قاچاق وجود داشته و افرادي که خواسته يا ناخواسته وارد اين گردونه مي شوند و تجربه پول بادآورده را کسب مي کنند به راحتي دست از اين کار نخواهند کشيد، حتي در قبال از دست دادن جان خود.»
نعمت احمدی، وکیل سرشناس دادگستری، اگرچه اقتصاددان نیست، امّا به نکته مهمی اشاره میکند: «بايد توجه كرد كه چرا انگيزه براي قاچاق و مصرف مواد مخدر در كشور وجود دارد، تفاوت قيمت مواد در استان سيستان و بلوچستان با تهران چنان زياد است كه هر كسي را وسوسه ميكند در خريد و فروش آن شركت كند». او میگوید اگر مسئولین معتقدند کار فرهنگی نتیجهبخش نیست، من هم به عنوان یک حقوقدان میگویم مجازات شدید مثمر ثمر نیست.
با این حال هومان نارنجيها مديركل سابق امور فرهنگي و پيشگيري ستاد مبارزه با موادمخدر درباره قانون جديد به روزنامه ملت ما ميگويد: «در قانون قبلي مجازاتها و نگاهها به سمت معتاد معطوف بود اما در قانون جديد تنبيهات بزرگ و مهمي براي سرشبكهها و قاچاقچيان بزرگ ديده شده است كه يكي از نقاط عطف اين قانون است چرا كه در آن به ريشههاي قاچاق مواد پرداخته ميشود».
اگرچه چنین امیدهایی به قانون جدید برای کنترل قاچاق مواد مخدر بسته شده است، دادستان راور کرمان به ابهامات این قانون اشاره کرده و میگوید: «اگر چه مصادره اموال قاچاقچیان یکی از راههای ضربه زدن به آنان می باشد اما در این قانون به نظر می آید که قانونگذار قصد تخفیف داشته و بجاي عبارت "مصادره اموال به استثناء هزینه زندگی متعارف برای خانواده محکوم" عبارت "مصادره اموال ناشی از همان جرم" را قید کرده است».
سیدمهدی قویدل با بیان این مطلب اضافه میکند: «در این بین قاضی با سوالاتی از جمله اینکه منظور از ناشی از همان جرم چیست؟ ویا چگونه می شود که ازجرمی که مرتکب دستگیر شده ، مالی را بدست آورده باشد؟ و آیا جرم قبل از دستگيري را شامل می شود؟ یا اثبات این امر چگونه است؟»