کسری بودجه در کمین سال مالی جاری
«بودجه» کم میآورد؟!
فرارو- آیا مالیه در سال 89 با کسری بودجه مواجه خواهد بود؟ غول مهیبی که در سالهای رونق نفتی کمتر به سراغمان میآمد، به گفته برخی نمایندگان مجلس در حال بازگشت است. به اعتقاد برخی کارشناسان کسری بودجه در ایران اثراتی تورمی دارد، علاوه بر این که عمدتاً این کسری از محل اعتبارات طرحهای عمرانی جبران میگردد.
به گزارش فرارو ؛ جبار کوچکینژاد؛ نماینده مردم رشت خبر از انحراف 21 هزار میلیارد تومانی بودجه سال 89 داده است. آماری که کوچکینژاد میدهد مربوط به عملکرد 9 ماهه دولت است. این انحراف میتواند به کسری بودجه منجر شود و تبعات تورمی خواهد داشت، اما کوچکینژاد میگوید: «دولت فرصت دارد تا پایان سال مالی، بدهی خود به بخشهای مختلف از جمله حوزه نفت را پرداخت کند».
به گفته کوچکینژاد بخشی از این تخلفات، بدهی به حساب ذخیره ارزی است. بدهی ای که وی از آن سخن میگوید مانع از تامین بودجه متروی تهران شده است. بخش دیگری از تخلفاتی که این عضو کمیسیون برنامه مطرح کرده است، به حوزه نفت و گاز مربوط میشود: «با وجود این که دولت مکلف به سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز بوده است، اقدامی در این خصوص نداشته و انحرافی بالغ بر 7 هزار 700 میلیارد تومان در بودجه سال جاری ایجاد کرده است».
در شرایطی که لایحه بودجه سال 90 حتی تقدیم مجلس هم نشده است؛ این نخستین باری نیست که این نماینده با پیش کشیدن بحث بودجه سال جاری سر و صدا درست میکند. دو هفته پیش بود که وی رقم 13 هزار میلیارد و 500 میلیون تومان را برای کسری بودجه سال 89 پیش رو گذاشته بود.
اما ریشههای این عدم تعادل را در کجا میتوان یافت: «8 هزار میلیاردی که دولت از محل هدفمندی یارانهها میخواست که مجلس با 50 درصد آن موافقت کرد و 15 هزار میلیارد تومانی که از محل فروش اموال و داراییهای خود در نظر گرفته بود که از این مبلغ، فقط حدود 1500 میلیارد تومان آن تا پایان سال محقق خواهد شد».
سال گذشته پس از تقدیم لایحه بودجه، داریوش قنبری نیز کسری بودجه 13 هزار میلیاردی را برای سال 89 پیشبینی کرده بود: «16هزار میلیارد تومان فاصله میان درآمد نفت و هزینهها وجود دارد که اگر یکی دوهزار میلیارد تومان درآمد به شکلهای دیگر تامین شود، کسری بودجه در حدود 13هزار میلیارد تومان خواهد بود». قنبری البته در آن زمان دلایلی متفاوت را برای کسری احتمالی بودجه مطرح میکرد: «مالیاتهایی که به نظر وصول نخواهد شد».
درباره کسری بودجه سال جاری، جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه نیز با دیگر همکار خود همدل است. نماینده مردم شیراز میگوید: « براساس اطلاعات ما در 9 ماهه سال 89، حدود 80 درصد درآمدهای بودجه محقق شده است و 20 درصد در این زمینه کسری داریم». وی افزود: «اطلاعات ما نشان میدهد این عدم تحقق به خاطر پرداخت نشدن مالیات بر ارزش افزوده برخی شرکتهای تابعه وزارت نفت و کاهش درآمدهای مالیاتی ناشی از واردات خودرو بوده است».
این عضو فراکسیون اصولگرایان که دلیلی نظیر پیشبینی عضو اقلیت مجلس برای کسری بودجه دارد، به این نکته نیز اشاره کرده است که «سرنوشت 11.7 میلیارد دلار از وجوه حساب ذخیره ارزی مشخص نیست و احتمالا صرف جبران کسری تحقق درآمدهای دولت شده است، با این حال مساله کسری بودجه از میان نرفته است».
با این حال معاون بودجه معاونت برنامهریزی ریاست جمهوری، این قضاوتها را عجولانه دانسته است. رحیم ممبینی با بیان این که دولت قصد اصلاحیه دادن ندارد به روزنامه جام جم گفته است: «در یک اظهارنظر کلی باید بگویم نگرانی از کسر بودجه سال 89 جدی نیست». وی میافزاید: «به دوستان مجلس نیز میگوییم که الان برای برآورد تحقق درآمدها و کسری احتمالی آن زود است و باید مدتی دیگر بگذرد». وی تصریح کرد: «یک چیز قطعی است و اینکه ما برای سال 89 هیچگونه متمم یا اصلاحیه بودجه نخواهیم داشت و برنامهای نیز برای آن نداریم».
آوار کسری بودجه بر سر اعتبارات عمرانی
کسری بودجه اصولاً باعث تورم میشود. اگر چه رابطه میان کسری بودجه و تورم در تمامی کشورها اثباتشده نیست، اما در کشور ایران این دو با یکدیگر رابطه غیر قابل انکاری دارند. دکتر فرهاد خرمی در این زمینه میگوید: «ریشه تورم به خاطر افزایش نقدینگی است. باز سوال اینجاست که چرا نقدینگی بالا میرود و پاسخ به این سوال در این است که از آنجا که دولت نمیتواند هزینهها و در آمدهایش را کنترل کند یا این که هزینهها و درآمدهایش را درست ساماندهی کند دچار کسری بودجه میشود و برای جبران این کسری از صندوق ذخیره ارزی پول برداشت می کند».
وی میافزاید: «تبدیل این دلارها به ریال افزایش نقدینگی به بار میآورد و از آنجا که تقاضای کل و عرضه به جهت پولی که در اختیار مردم و دولت است بالا میرود، تورم پدید میآید». اگرچه گفته میشود دولت برای جبران کسری خود به حساب ذخیره ارزی نیز متوسل شده است، اما برخی راه حل کاستن از اعتبارات عمرانی را برای جبران کسری بودجه پیشنهاد میدهند.
در بودجه سال جاری اعتبارات عمرانی نزدیک به 25 هزار میلیارد تومان است. اگر این نقل بدبینانه را درباره کسری بودجه بپذیریم که بیش از 13 هزار میلیارد و نزدیک به 21 هزار میلیارد تومان است، باید گفت با این راه حل چیزی از طرحهای عمرانی باقی نمیماند. فقدان سرمایهگذاری در بلندمدت، فرصت ایجاد تولید و اشتغال را گرفته و خود عامل تورمزای دیگری میباشد.
با تمام این گمانهزنیها که تایید صحت و سقم هر یک از آنها نیز منوط به انتشار گزارشهای رسمی است، جعفر قادری درباره وضعیت اجرای تخصیص اعتبارها در سال جاری میگوید: «به علت کسری تحقق درآمدهاست که در 9 ماهه امسال فقط 54 درصد اعتبارات عمرانی و 84 درصد اعتبارات جاری تخصیص یافته است و اگر اوضاع به همین منوال پیش برود، ما تا پایان سال مشکل خواهیم داشت».