افزايش مسافران روزانه BRT تا مرز دوميليون نفر
اجراي قانون هدفمندي يارانهها، مسافران حمل و نقل عمومي پايتخت را روز به روز افزايش ميدهد بهطوري كه در حال حاضر تنها خطوط BRT روزانه بيش از يك ميليون و 800 هزار مسافر را جابه جا ميكنند به گونهاي كه اين ميزان نسبت به ماه قبل حداقل 13.6 درصد افزايش يافته است. با اين حساب در حال حاضر از كل جمعيت تهران بيش از دو ميليون سفر روزانه با مترو انجام ميشود و يك ميليون 800 هزار مسافر از طريق اتوبوسهاي BRT كه اين ارقام را ميتوان ركورد زني تازه حمل و نقل عمومي به حساب آورد.
كمبود اتوبوس و افزايش قيمت سوخت
شايد زماني كه مديريت شهري طرح ايجاد خطوط BRT در مسيرهاي پر رفت و آمد پايتخت را در دست اقدام داشت كسي فكرش را هم نميكرد كه اين خطوط بتوانند روزانه نزديك به دو ميليون نفر را جا به جا كنند. در واقع پيش از اجراي قانون هدفمندي يارانهها تمركز حمل و نقل شهري بر خودرو شخصي بود و همين موضوع ميتوانست دليل اصلي نارضايتي مردم و بعضا طعنه زنيهاي سياسي به خطوط BRT باشد چرا كه اين مسيرهاي ويژه، حق تقدم تردد را به وسايل نقليه عمومي ميدادند و عرض خيابانها و بزرگراهها را كم ميكردند. اما با افزايش قيمت سوخت به ناگهان شهروندان تهراني به سمت استفاده از حمل و نقل عمومي متمايل شدند، موضوعي كه مديريت شهري آن را پيش بيني كرده بود و حتي با وجود عدم حمايت دولت با چاره انديشي براي تسهيل در رفت و آمد مردم زيرساختهاي آن را فراهم كرده بود. در حال حاضر تهران، پنج خط BRT دارد كه بر اساس آمار مديرعامل شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه روزانه بيش از يك ميليون و 800 هزار مسافر توسط آن در سطح شهر جا به جا ميشوند اما اين افزايش تعداد مسافران تنها مربوط به اتوبوس نيست، چرا كه براي
نخستين بار حمل و نقل ريلي نيز به بيشترين حجم خود رسيده و روزانه بيش از دو ميليون نفر را جا به جا ميكند. پيمان سنندجي، مديرعامل شركت اتوبوس راني با اشاره به همين آمارها تاكيد ميكند كه اگر امروز خطوط BRT در تهران نبود ومديريت شهري با جديت احداث اين خطوط را دنبال نميكرد، با هدفمند سازي يارانهها و افزايش تمايل شهروندان به استفاده از حمل و نقل عمومي، دچار مشكل ميشديم ونمي توانستيم جوابگوي نياز مردم باشيم.
به گفته سنندجي؛ سهم اتوبوسهاي BRT در حمل و نقل تهران به حدي است كه تنها در خط يك اتوبوسهاي BRT روزانه بيش از 550 هزار مسافر و در خط هفت بيش از 420 هزار نفر جابه جا ميشوند. اگر چه كه اتوبوسراني اكنون 13.6 درصد به مسافرانش افزوده شده اما براساس پيش بينيهاي انجام شده در مديريت شهري، ميزان افزايش مسافران اتوبوسهاي تندرو بيش از اينها خواهد بود. سنندجي ميزان اين افزايش را همزمان با هدفمندسازي يارانهها 25 درصد ميداند و ميگويد: ما پيش از اين نيز اعلام كرده بوديم براي پاسخگويي به اين افزايش تقاضاها، به دو هزار اتوبوس جديد نياز داريم كه تاكنون تنها قول تحويل 100 دستگاه اتوبوس به ما داده شده كه اين اتوبوسها اكنون در حال شمارهگذاري هستند. به عبارت ديگر تاكنون تنها پنج درصد از نياز اتوبوسراني در حوزه اتوبوس جديد تامين شده كه حتما آثار سويي در حمل و نقل عمومي خواهد داشت اما علاوه بر كمبود اتوبوس، افزايش چند برابري قيمت CNG هم يكي ديگر از مشكلات اتوبوسراني در راه حمايت از مسافرانش است.
بر اساس آمارها در حال حاضر 50 درصد اتوبوسهاي شهر تهران گازسوز هستند، اتوبوسهايي كه پيش از هدفمند سازي يارانهها گاز را به قيمت بسيار پايين و در حد صفر دريافت ميكردند اما در حال حاضر بايد براي هر متر مكعب 300 تومان بپردازند به گونهاي كه هر راننده روزانه حدود 40 هزار تومان بايد پول گاز بدهد. به گفته سنندجي در سياستهاي كلان تصميم گرفته شده كه قيمت واقعي سفر كه بيش از 400 تومان است از مردم گرفته نشود و حتي اتوبوسهاي بخش خصوصي هم به دريافت هزينههاي كمتري مجبور شدهاند بهگونهاي كه ما به التفاوت نرخ كرايه هر سفر با قيمت واقعي آن را اتوبوسراني پرداخت ميكند بنابراين افزايش قيمت سوخت براي اين بخش از مديريت شهري ميتواند واقعا دردسرساز باشد. اما مشكل به افزايش قيمت CNG ختم نميشود، افزايش قيمت گازوئيل هم يكي ديگر از دغدغههاي اتوبوسراني و رانندههاي اتوبوس است. مديرعامل شركت اتوبوسراني در اين باره ميگويد: گازوئيل 165 ريالي هم به گازوئيل 150 توماني تبديل شده و رانندهاي كه قبلا بايد براي 150 ليتر گازوئيل دو هزار 495 تومان ميپرداخت اكنون بايد 22 هزار و 500 تومان بپردازد.
بنابراين در حال حاضر شهرداري براي ثابت نگه داشتن نرخ بليت اتوبوس و مترو، ما به التفاوت قيمتها را كه بسيار زياد است تقبل كرده است كه مردم تحت فشار قرار نگيرند اما ادامه روند كنوني در توان و قدرت شهرداريها نيست و همانطور كه سنندجي ميگويد: انتظار ميرود دولت حمايتهاي جدي وهمه جانبهاي در بحث سوخت و يارانههاي مورد نياز حمل ونقل عمومي داشته باشد.
چالشهاي گسترش مترو
وضعيت مترو نيز چندان تفاوتي با اتوبوس راني ندارد، در حال حاضر مترو بيش از 30 درصد به مسافرانش افزوده شده اما كمبود امكانات باعث شده كه مشكلات فراواني براي مسافران و مديريت مترو به وجود بيايد. شايد اصلي ترين دليل افزايش تقاضاي سفر با مترو پس از اجراي قانون هدفمندي يارانه ها، ثابت ماندن نرخ بليت مترو باشد، موضوعي كه شهرداري تهران آن را پيش از اجراي اين قانون اعلام كرد و با وجود افزايش قيمت بسياري از پارامترها همچنان بر سر انجام آن ايستاده است اما ربيعي، مديرعامل بهره برداري مترو از دولت و شهرداري خواسته است كه اگر قرار است قيمت بليت مترو همچنان به صورت حمايت شده و يارانهاي نگه داشته شود، مابهالتفاوت آن را تامين كنند.
البته مديران مترو تنها در اين مورد نيازمند حمايت دولت نيستند بلكه براي افزايش توان و توسعه خطوط مترو در راستاي اجراي برنامه دراز مدت متروي تهران نيز بايد مورد حمايت قرار بگيرند. بهطور كلي ميتوان مديريت شهري براي توسعه مترو دو مسير را پيش رو دارد. ربيعي در اين باره ميگويد: برنامه نخست، گسترش مترو است كه با قوت و جديت پيگيري ميشود و هر سال حداقل 15 كيلومتر خط جديد و 12 ايستگاه جديد به بهرهبرداري ميرسد كه اميدواريم بتوانيم سال 90 حتي بيشتر از اين ارقام و اعداد مترو را گسترش دهيم. ربيعي در توضيح دومين برنامه مترو كه در كنار و به موازات برنامه نخست دنبال ميشود، ميگويد: ظرفيت خطوط موجود مترو تهران تقريباً معادل دو برابر مسافري است كه الان جا به جا ميكنيم و علت آن هم اين است كه ما ميتوانيم با افزايش تعداد قطارها، فاصله زماني قطارها كه در حال حاضر با توجه به كمبود قطار هر چهار تا پنج دقيقه يك قطار است را به هر
دو دقيقه يك قطار برسانيم. به اعتبار ديگر در حال حاضر تعداد مسافران مترو به دو ميليون نفر در روز رسيده و مديريت مترو پيش بيني ميكند كه همزمان با اجراي هدفمندي در اسفندماه شاهد شلوغ ترين روزهاي سال مترو با جمعيتي بيش از دو ميليون و صد هزار نفر باشيم بنابراين ربيعي معتقد است كه ميتوان با افزايش تعداد قطارها ظرفيت خطوط موجود را افزايش داد.
يارانهها با نرخ جديد پرداخت شود
اما تمام اين حمايتها به موضوع واگنهاي مترو محدود نميشود بلكه اعتبارهاي وعده داده شده از سوي دولت و يارانه بليت مترو نيز براي تحقق اهداف مترو بايد پرداخت شوند. مديرعامل شركت بهره برداري مترو در همين باره ميگويد كه قرار است 150 ميليارد تومان يارانه از سوي دولت به شهرداري تهران براي سال آينده واگذار شود اما تاكيد ميكند كه اين مبلغ بدون در نظر گرفتن افزايش قيمت حاملهاي انرژي پيشبيني شده بود كه با افزايش قيمت سوخت اين مبلغ نيز افزايش پيدا ميكند.
اشاره ربيعي به سوخت مصرفي متروها يعني برق است چرا كه با اجراي قانون هدفمندي يارانه ها، قيمت برق مصرفي مترو پنج برابر شده و اين به آن معناست كه حدود 30 ميليارد تومان در سال فقط هزينه برق مترو است، در حالي كه قبلا حداكثر شش ميليارد تومان بود. از سوي ديگر در قانون بودجه سال جاري، 60 ميليارد تومان بابت سهم دولت در يارانه بليت مترو تهران تعيين شده بود، كه با پيگيريهاي مكرر از اين مبلغ
تاكنون 5 /17 ميليارد تومان پرداخت شده و البته اين اميدواري توسط وزارت كشور داده شده كه مابقي يارانه ظرف زمستان پرداخت شود. ربيعي با ابراز اميدواري نسبت به اين كه دولت بر اساس قانون هدفمندسازي يارانهها از محل 30 درصد درآمد حاصل از افزايش قيمت حاملهاي انرژي به بخش حمل و نقل عمومي كمك كند، خاطرنشان كرد: اميدواريم در سال آينده يارانه به اندازه كافي براي مترو در نظر گرفته شده و به موقع هم پرداخت شود.
