مرگ ببر روسي بر اثربيماري خطرناک در پارک ارم
ببر سيبري درست زماني كه با ببرماده هم قفس شده بود، تا پروژه احياي ببرهاي سيبري در تهران شكل بگيرد بر اثر بيماري عفوني جان باخت. مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست قرار است امروز علت واقعي مرگ ببرسيبري كه هشتماه پيش در ميان مخالفتهاي بسيار زياد و تبليغات فراوان وارد باغ وحش ارم شد، را بيان كند اما «امير الهامي» مدير باغ وحش ارم يكي از سه دليل هم قفس شدن ببرها پيش از زمان رسيدن باروري، استفاده از گوشت خر و بيماري ايدز گربهسانان را علت مرگ ببرنر سيبري ميداند.
«محمدباقر صدوق» در گفتوگو با «تهران امروز» علت مرگ ببرنر را بيماري «مشمشه»اعلام ميكند. بر اساس اطلاعات پايگاه اطلاعرساني سازمان دامپزشکي کشور مشمشه يكي از بيماريهاي باكتريايي مسري خطرناك است كه اغلب سبب ابتلا تك سميها ميشود. بيماري بهشدت كشنده بوده و از جمله بيماريهاي مهم مشترك بين انسان و دام است. در اين صورت علاوه بر حياتوحش، سلامتي بازديدكنندگان وكاركنان اين باغوحش را تهديد ميكند.
تماسهاي مكرر براي گفتوگو با مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست كشور و مسئول باغوحش ارم به پاسخي از سوي آنها منجر نشد.
يكي از كاركنان دفتر باغوحش در پاسخ به اصرار خبرنگار اعلام كرد كه اين روزنامه ميتواند هرچه را صلاح ميداند به چاب برساند. صدوق هم آخرين نظر را منوط به برگزاري جلسه امروز دانست.
اما براساس آنچه كاركنان اين باغوحش ميگويند باغ وحش ارم به رغم آنچه در خبرگزاريها و روزنامهها درباره اين بيماري گفته ميشود، به روي بازديدكنندگان باز است. همين مسئله به نگراني ميان افكارعمومي منجر شده كه آيا ببرهاي سيبري كه از باغوحش «ساخالين» به ارم آمده بودند تا صداي غرشآنان بعد از 52 سال در كشور طنينانداز شود خود به تهديدي جديد براي تهرانيها كه ميزبان ببرهاي سيبري هستند، تبديل شدهاند؟
آن روز كه ببرهاي سيبري وارد تهران شدند، مسئولان سازمانحفاظت محيط زيست خبر از آبستن بودن ببرماده دادند اما چند ماه بعد معلوم شد كه آبستن بودن ببر ماده تنها يك حدس و گمان خوشبينانه بودهاست. به هرحال وجود ببر سوم، از نگاه مسئولان سازمان حفاظت محيطزيست ابتداي احيا پروژه ببر سيبري در كشور بود.
اما آبستن نبودن ببرهاي سيبري باعث شد تا بسياري از خود بپرسند كه مگر وضعيت ببرها در شناسنامه سلامت آنها نوشته نشده بود؟ آن روز جواب واضحي به اين سوال داده نشد اما مرگ ببرهاي سيبري باعث شد تا امير الهامي پاسخ روشنتري به اين سوال فارس بدهد: در زمان تحويل اين دو قلاده ببر سيبري به باغ وحش ارم، سازمان محيط زيست هيچ شناسنامه سلامتي را تحويل باغ وحش نداد و تنها به يك برگه واكسينه شدن ببرها كفايت كرد.
او آن روز كه ببرها وارد باغ وحش شدند در پاسخ به سوالی مبني بر مشخص بودن زمان انتقال ببرها اطمينان داد كه ببرها تا زمان به دنيا آمد در ببرسوم در باغ وحش باقي خواهند ماند.
بعد از آن البته زيستگاه ميانكاله آماده نشد. از سوي ديگر الهامي هم گفت: اگر ببرها الان انتقال يابند استرس وارد شده قضيه بارور شدن ببرها را براي هميشه منتفي خواهد كرد. زمان بارور شدن ببرها زمستان است. شروع زمستان همزمان با مرگ دو شير باغ وحش بود. از سوي ديگر ببر نر در قفس ببر ماده كه قرار گرفت به واكنش منفي ببر نر منجر شد. برخورد فيزيكي دو ببر به خراشهايي روي بدن ببر نر منجر شد.
امير الهامي احتمال ميدهد كه اين مسئله هم در مرگ ببر نر دخيل بوده باشد. هرچند خونريزي از بيني ببر نر نشان ميدهد كه او هم به همان علت جان داد كه شيرهاي باغ وحش جان دادند. اين مسئله باعث واكنش امير الهامي شد: سازمان محيط زيست قرار بود از باغ وحش پارك ارم تنها به عنوان يك زيستگاه موقتي يك تا دو ماهه استفاده كند اما اين يك ماه و دو ماه تبديل به چهار ماه، ششماه و در نهايت هشت ماه شد كه بالاخره هم اين «ببر نر سيبري» مرد.
او البته احتمال ميدهد كه بيماري از ببرهاي سيبري به شيرهاي باغ وحش انتقال يافته است. آن روز كه ببرهاي سيبري وارد باغ وحش شدند كاركنان باغ وحش اعلام كردند كه تمام مرگهاي باغ وحش تا به آن روز يعني سوم ارديبهشت تنها براثر كهولت سن بوده و هيچ بيمارياي حيوانات اين باغوحش را تهديد نكرده است.
امير الهامي، مدير باغ وحش ارم همچنين ميگويد: بارها به مسئولان محيط زيست درباره علائم بيحالي و آبريزش بيني ببر به محيط زيست هشدار داديم، آنها هم آمدند و بازديد كردند اما مردد بودند كه چه اقدامي بايد انجام دهند. ما در باغ وحش تمام تلاشمان را انجام داديم. از سوي ديگر هرچند مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست بيشتر از هرچيزي روي بيماري مشمشه اتفاق نظر دارند اما هنوز راه حلي براي مقابله و درمان آن پيدا نكردند. اين بيماري تنها به مرگ ببر سيبري و دو شيرباغ وحش منجر نشده وساير حيوانات باغوحش از جمله ببرماده را هم تهديد ميكند. هماكنون تيم دامپزشكي و كارشناسان نيز در حال استفاده از قرصهاي پيشگيري از انتقال اين بيماري هستند.
«هوشنگ ضيايي» مدير پروژه احياي ببر ايراني، علت ماندن ببرهاي سيبري در باغ وحش ارم را تامين نشدن اعتبار مورد نياز اين پروژه ميداند اما اگر ناقل بيماري كه امروز حيات وحش باغ وحش ارم را تهديد ميكند خود ببرهاي سيبري باشند مسئولان سازمان محيط زيست درباره آنچه كه حيات حيواني ميانكاله را تهديد ميكرد چه پاسخي ميتوانستند،بدهند؟ هرچند هزينه ببرهاي سيبري براي تهرانيها كه آنها به رغم ناراحتي از هجرت ببرهايي كه به بهشت سوچي وارد شدند با آغوش باز پذيرفتند؛ كم نيست. حالا بايد پشت درهاي بسته جلسه سازمان حفاظت محيط زيست كه با حضور تيم دامپزشكي انجام ميشود منتظر ماند تا معلوم شود تحفه روسيها علاوه بر حيات گونههاي حيواني حيات انساني باغ وحش را تهديد كرده است. باغ وحش ارم هرچند تا استانداردهاي جهاني فاصله زيادي دارد اما بهترين باغ وحش حال حاضر است. امروز مشخص ميشود كه باغ وحش تهران را ببرهاي سيبري پلمب ميكنند يا خير.