بررسي طرح جدید دولت برای رفع بیکاری
آزموده را آزمودن خطا است
فرارو- اقتصاددانان به طرح ایجاد مشاغل خانگی خوشبین نیستند چرا که به اعتقاد آنان در پس این طرح برنامهریزی دقیقی قرار ندارد. دولت در شرایطی طرح کوتاهمدت دیگری را برای ایجاد اشتغال عرضه میکند که تاریخ دهه هشتاد سابقه شکست دو طرح کوتاهمدت «بنگاههای زودبازده» و «طرح ضربتی ایجاد اشتغال» را با خود داشته است. با چنین وصفی به نظر میرسد آزموده را آزمودن خطا باشد.
به گزارش فرارو، وزارت کار طرح جدیدی برای رفع بیکاری در پیش گرفته است. طرحی که برخی روزنامهها به آن نام بنگاههای زودبازده2 دادند و به دلیل برخی مشابهتهای روشی این طرح، با طرح قدیمی دولت محمود احمدینژاد نسبت به سرانجام داشتن این طرح تردید کردهاند.
ظاهراً وزیر کار و امور اجتماعی اخیراً از تخصیص اعتبار برای «طرح مشاغل خانگی» خبر داده است. تخصیص اعتباری که البته از سوی معاون اعتبارات و تسهيلات صندوق مهرامام رضا(ع) رد شد. وی با اعلام این که این صندوق ثبت نامی برای طرح مشاغل خانگی ندارد، اظهار داشت مبلغ اعتبار این طرح مشخص نشده است.
با این حال طرح این ایده با مخالفتهایی روبرو شده است. روزنامه تهران امروز در گزارشی از این مخالفتها به نظرات رئیس شورای اصناف کشور اشاره کرده که گفته است: «در تمام جهان بودجهشان را برمبناي ماليات ميبندد، آن وقت ما كه شعارمان اين است كه از وابستگي به نفت رها شويم، مشاغل خانگي را از ماليات معاف ميكنیم». شکریه با اشاره به سابقه اجرای این طرح در کشور چین، دلیل موفقیت این کشور در اجرای طرح مشاغل خانگی را اجرای آن در روستاها دانسته و در عین حال نسبت به نوع مشاغل موضوع این طرح ابراز تردید کرده است: «مجوز كافي نتها، تعمير و ساخت طلا و تهيه اغذيه و ساندويچ كه مستقيما با سلامتي مردم در ارتباط است، همه در خانه داده شده است».
مخالفتها در کجاست؟
این نخستین طرح ویژه دولت برای رفع بیکاری نیست. دولت نهم و وزیر کار آن، یعنی محمد جهرمی نیز طرح بنگاههای زودبازده را در دستور کار داشتند. طرحی که به اعتقاد بسیاری از منتقدان شکست خورده است. به عنوان مثال، موسیالرضا ثروتی عضو اصولگرای فراکسیون کارگری تابستان سال جاری در سوالی از وزیر کار اظهار داشته بود: «400 هزار بنگاه زودبازده در معرض ورشکستگی هستند و 20 تا 30 درصد این بنگاه های قسط هایشان را نداده اند.اکنون دو سال است که بنگاه های زودبازده تعطیل شده اند و در این دو سال تسهیلاتی به آن ها نداده اند».
نماینده مردم بجنورد همین اظهار نظر را در روزهای اخیر تکرار کرده است: «7 هزار و 70 ميليارد ريال تسهيلات طي 5 سال گذشته در قالب طرح بنگاه هاي زودبازده اقتصادي به خراسان شمالي اختصاص يافته بود که از اين ميزان فقط 23 درصد آن جذب شده که کمترين ميزان جذب اين تسهيلات در کشور بوده است. از اين اعتبارات نيز فقط 12 درصد آن به ايجاد اشتغال منجر شده است». البته وی این نکته را هم اضافه میکند میانگین عملکرد محقق شده بنگاههای زودبازده در کشور 45درصد بوده است.
طرح بنگاههای زودبازده در زمان خودش نیز با مخالفتهای بسیاری روبرو میشد. یکی از پر سر و صداترین انتقادات نیز متعلق به علیاکبر ناطق نوری بود که در تابستان 87 و در آغاز نشست بانکداری بدون ربا اظهار داشته بود: «اشتغال با پول دادن به مردم ایجاد نمیشود و كارآمدترین بنگاهها لزوما زودبازدهترین و كوچكترین آنها نیست. ایجاد این بنگاهها به افزایش اشتغال منجر نمیشود بلكه با تقویت تولید از طریق بنگاههای كارآمد حاصل میشود و تشخیص كارآمدی بنگاهها بر عهده نظام بانكی كشور است».
اما آیا قرار است در طرح ایجاد مشاغل خانگی نیز بذل و بخشش بیحساب سرمایهها صورت بگیرد؟ ظاهراً چنین است، ولی انتقاد اصلی در جای دیگری بود. جایی که حسین راغفر اظهار میدارد: «به نظر ميرسد اين نوع طرحها با ديد كوتاه مدت و مقطعي نگاه ميشود و هيچ برنامه مدون و خاصي براي آن وجود ندارد، ضمن اينكه هيچ نظام نظارتي براي اين طرحها وجود ندارد. مشكل اصلي در حال حاضر مشكل توليد است نه اشتغال! اگر توليدي وجود داشته باشد مشكل اشتغال هم حل ميشود».
وی به جریده تهران امروز میگوید: «تجربه نه چندان موفق بنگاههاي زود بازده و رفتارهاي دولت نشان ميدهد كه اين طرح نيز چندان قابل اعتماد نيست». دولت در شرایطی طرح کوتاهمدت دیگری را برای ایجاد اشتغال عرضه میکند که تاریخ دهه هشتاد سابقه شکست دو طرح کوتاهمدت «بنگاههای زودبازده» و «طرح ضربتی ایجاد اشتغال» را با خود داشته است. با چنین وصفی به نظر میرسد آزموده را آزمودن خطا باشد.