"لقاح مصنوعی مستعد سودجویی گسترده است"
مرى وارنوک فیلسوف معروف اخلاق هنوز با گزارشش در مورد بارورى و جنینشناسى انسان شناخته مىشود و این گزارش مبناى مباحث عمومى در مورد موضوعات اخلاقى که به وسیله اعمال پیشرفتهاى پزشکى بر تولید مثل انسان رخ داده به حساب مىآید. آنچه در ذیل میآید بخشی از گفتگویی است که با وی در این زمینه انجام شده و بنا است با نام "گفتگو با فیلسوفان تأثیرگذار معاصر" بزودی از سوی نشر مرکز منتشر شود.
*یکى از امورى که عامه مردم در مورد شما به خوبى مىدانند گزارش هیئت تحقیق درباره بارورى و جنینشناسى است. این گزارش با موضوعات زیادى چون لقاح مصنوعى، مادر بچه بودن به وسیله زنى که تخمک به وجود مىآورد و کسى که با لقاح مصنوعى به وسیله اسپرم مرد بچه به دنیا مىآورد ارتباط دارد. در مقابل این، متولد کردن بچه براى زوجی که از طریقى دیگر قادر به بچهدار شدن نیستد به نظر سودمند است. با وجود این، گزارش به جد به مجرم بودن بنگاههاى لقاح مصنوعى اشاره دارد.
وارنوک: زمانىکه من آن گزارش را مىنوشتم صفى از واسطهها در امریکا به وجود آمده بود که این واسطهها آرزو داشتند به انگلستان بیایند، دخترانى را به خدمت گیرند و خدماتى در مورد لقاح مصنوعى از آنها بخواهند. در مشی چنین واسطههاى تجارى، مؤلفهاى از بهره کشى بود که ما را به جد متأثر مىکرد. انسانهایى با نگرانى زیاد در مورد عدم بارورىشان ممکن است مخالف پرداخت این میزان از پول باشند در حالى که قانون فعلى - چه در اینجا [انگلستان] و چه در ایالات متحده - این است که توافق بر سر لقاح مصنوعى هیچ قدرت بازدارندهاى ندارد و این عمل اخیراً از سوى دادگاهها نیز تأیید شده است. دخترى که بچهدار میشد قانوناً مىتوانست هم بچه داشته باشد و هم پول. ما احساس کردیم در اینجا امرى فوقالعاده غیراخلاقى در مورد انسانهایى که میزان زیادى پول از بابت مشکلات غیربارورى به جهت موضع غیرقطعى قانون به جیب مىزنند وجود دارد.
* در مورد صائب و کاذب بودن خود لقاح مصنوعی چه؟
وارنوک: در کل ما در این موردِ هم راضى نبودیم. حامله شدن و به دنیا آوردن بچهاى براى فردی دیگر امری کماهمیت نیست و موارد زیادى وجود دارند که مادر رسماً اعلام کرده که او نباید چنین کارى انجام مىداده است. با وجود این، مطمئن هستیم که لقاحِ مصنوعى به هر صورت میان دوستان یا خواهران ادامه پیدا مىکند اما به جهت این مشکلات، چنین مواردى زیاد عمومیت ندارند. چون در مواردى اندک ممکن بود به دادگاه مراجعه شود و مسئلهاى در مورد وضع قانونى که بگوید بچه به "الف" یا "ب" تعلق دارد وجود نداشت. اخیراً مشکلاتى در مورد سازگارى چنین بچههایى با والدین توافقی رخ دادهاند اما اینها هم حلنشدنى نیستند.
*تقریباً به نظر مىرسد که دلایلى براى منع کامل آن وجود دارد.
وارنوک: شما نمىتوانید آن را میان دوستان منع کنید، چون، قانونى فوقالعاده مزاحم میتواند وجود داشته باشد که به هر جا وارد شود و بگوید: "آیا شما مطمئن هستید که این بچه مال شماست؟ او شباهت زیادى به خواهرتان دارد". این بدان شبیه است که زنا جرمى جزایى باشد و جاسوسهایى در اتاقهای خواب داشته باشیم.
* گزارش [شما] همچنین با پژوهشى در مورد جنین آزمایشگاهى همراه است. در اینجا پرسش این است که چه محدودیتى باید در مورد پژوهش جنینهاى آزمایشگاهى به عنوان نتیجه جانبى فنآورى بارورى آزمایشگاهى در نظر گرفته شود؟
وارنوک : پرسش دیگر این است که آیا جنینها باید به صورت ویژه با بارورى آزمایشگاهى تولید شوند؟ بنابراین این پرسش، در واقع پرسشى در مورد نتیجه فرعى فنآوری باروری آزمایشگاهی به حساب نمىآید بلکه پرسشى در مورد این است که آیا جنینها مىتوانند در آزمایشگاه به صورت آزادانه [از سوى والدین شان] به دنیا بیایند؟
* چگونه به این نتیجه رسیدید که جنینهاى مورد پژوهش نباید بیش از چهارده روز عمر داشته باشند؟
وارنوک: بسیار نگران بودم که در زمانى فراتر از آن زمان، چنین پژوهشى جرم حقوقى به حساب آید و این [زمان] از روزى که بارورى صورت مىگیرد قابل محاسبه است. به طوری که تا روز چهاردهم یا پانزدهم گروه سلولى مورد بحث هنوز چنان و چندان به صورت نمونهاى قطعى نضج نگرفته است که یک یا دو یا هرچند تعداد بچه تولید کند. بعد از این [زمان] در آنجا رشد مجموعه مرکزى سلولها شروع مىشود، و این لایه اولیهاى است که خارج از آن یک بچه، و یا احتمالاً یک دو قلوى همسان، شکل مىگیرد. سلولهاى دیگر، پوشش محافظتى براى این یک جفت جنین به وجود مىآورند. فقط از این روز است که شما براستى مىتوانید به تشخیص موجود انسانى نهایى که به وجود خواهد آمد بپردازید. قبل از آن بسیار محتمل است که هیچ انسانى یا هیچ دو انسان یا حتى سه انسانى به وجود نیایند. بنابراى ما محدودیت چهارده روز را انتخاب کردیم چرا که قبل از آن معقول است فکر کنیم مجموعه سلولها در مرحله پیشاجنینى هستند، که ممکن است به رشد یک جنین منتهى بشود یا نشود و این البته جنین است که به انسان تبدیل مىشود.