چه كساني نفت را ميچرخانند؟
طلاي سياه چه ميآرود بر سر سياستمداران كه براي به كف گرفتنش هركاري ميكنند تا مشخص نشود سياستشان نفتي است يا نفتشان سياسي.
چني،چاوز و رايس سه چهره سرشناس و كمتر شناخته شده در ميان فهرست سياستمداران نفتي هستند كه كمتر اشارهاي به آنها در رسانهها شده است. اين داستانها بر اساس يك واقعه تاريخي است! اگر در گذشته حاكمان كشورهاي در حال توسعه توسط روسها و انگليسها تعيين ميشدند، امروز افرادي وجود دارند كه شماره يك شدن خود و پشت پرده بودنشان را مديون نفت ميدانند و بس.
چني، متهها را ميچرخاند
طرح حمله به عراق به بهانه پاكسازي اين كشور از سلاحهاي كشتار جمعي تنها بخشي از توجيهي بود كه از سوي ريچارد چني به جورج بوش القا شد تا رسانههاي دنيا به مهمترين دليل صدور فرمان جنگ از واشنگتن نپردازند.
مرد همه كاره نفت آمريكا كه پادشاهي بزرگي در هاليبرتون به پا كرده است به درستي پي برد كه منابع نفتي برخي از كشورهاي خاورميانه هرچه نداشته باشد داراي دولتهاي ضعيفي است كه يكشبه جاي خود را به ژنرالهاي آمريكايي ميدهند بهويژه آنكه ديكتاتوري بزرگ به نام صدام خطري بزرگ بهشمار ميرفت كه اعراب منطقه به شدت از آن واهمه داشتند.
پس از ناكاميهاي بزرگ ديك چني در بهدست آوردن منابع نفتي مكزيك، ونزوئلا، كانادا، حوزه خزرو عربستان و كويت، بهترين نشانه عراق بود كه حمله نظامي چاره آن شد و بعثيها هم به راحتي كشور توسعه نيافتهشان را به يانكيها سپردند.
چني همواره به نفت عراق علاقه داشت. اين علاقه را ميتوان در قرارداد ضداخلاقي غذا يا نفت يكي از شركتهاي وابسته به هالي برتون يافت. چني سالهاي بسياري رئيس هيات مديره شركت هالي برتون بوده و در ظاهر به كنار رفته است اما در واقع پس پردهنشين شده و سكان نفت آمريكا را در دست دارد. وي تئوريسين دكترين امنيت انرژي ايالات متحده است و تمامي راههاي نفتي كاخ سفيد به وي ختم ميشود.
رئيس جمهوري با شنل نفت
هوگو چاوز؛ مردي كه رئيسجمهور شد، در يك كودتا كنار رفت و در انقلابي ديگر و در كمتر از 48 ساعت به كاخ رياستجمهوري برگشت. داستان زندگي اين چترباز ونزوئلايي با نفت بهطور عجيبي گره خورده است به نحوي كه وي را در كاراكاس منجي نفت سرخپوشان مينامند. سال 1998، در شرايطي كه همگان خود را براي پيروزي چپگرايان آماده ميكردند، هوگوي كوچك، بزرگي را از آن خود كرد و با كسب 58 درصد آرا مرد شماره يك كاراكاس شد.
از جمله سياستمداراني كه از چاوز حمايت ميكردند «الي رودريگز آراكي» رئيس كميسيون دائمي انرژي و معادن در مجلس نمايندگان بود ؛ چريك با سابقهاي كه بعدا حقوقدان شد.چاوز و رودريگزهر دو از مخالفان ديرينه «گيوستي» رئيس شركت دولتي ونزوئلا بودند.
اين دو به شدت از امتيازات مالياتي كه در نتيجه سياستهاي درهاي باز او داده ميشد و نيز زندگي پرزرق و برق مديران شركت نفت ونزوئلا انتقاد ميكردند.بيجهت نبود كه چاوز پس از روي كار آمدن در اظهار نظري جالب گفته بود كه «شركت دولتي نفت، دولتي در دولت تشكيل داده بود.»
گيوستي بزرگترين خائن به منافع نفتي ونزوئلا لقب گرفت كه در سرمايه گذاريهاي مشترك نفت با بخش خصوصي، امتيازات بيش از حدي براي شركتهاي نفتي قائل شده و بهطور كل نقش شركتهاي ونزوئلايي را در صنعت نفت اين كشورمحو كرده بود.
گيوستي كه رفاقت غير قابل وصفي با آمريكاييها داشت، اوپك را به حال خود رها كرده و با تكرويهاي منحصربهفرد خود در افزايش يا كاهش توليد نفت،اهداف سازمان كشورهاي توليد كننده نفت را فداي سياستهاي واشنگتن كرده بود.
چاوز ميگفت كه گيوستي به جاي حضور در وين، جلسات اوپك خود را در كاخ سفيد برگزار ميكرد. در همان ايام بود كه «رابرت مابرو» مدير موسسه مطالعات انرژي آكسفورد با خونسردي و به سادگي ميگفت: «اكنون كاملا مشخص و آشكار شده است كه ايالات متحده آمريكا يك عضو غير وابسته اوپك به شمار ميآيد.اعطاي امتيارات رويايي به آمريكاييها توسط گيوستي بهطور وحشتناكي كلاه چاوز و وي را به هم پيوند داد و تبديل به آبستني مهم در رخدادهاي سياسي سرخپوستان شد.
هوگوي كوچك كه قصد داشت يقه سفيدها را از نفت خارج كند با همراهي رودريگز، خودشان را به انجام دستورات اوپك پايبند ساختند چرا كه معتقد بودند افزايش قيمتها مهم تر از ميزان سهم شان در بازار است. به هر صورت در 7 آوريل سال 2007،مديريت و اعضاي اتحاديه شركت دولتي نفت ونزوئلا در اعتراض به بركناري تعدادي از اعضاي ضداوپك اين شركت با چراغ سبز آمريكا دست به اعتصاب زدند. اردو كشيهاي خياباني منجر به كشته شدن صدها نفر از مردم شد.
همين امر كافي بود تا در 12 آوريل رئيسجمهور چاوز،توسط افسران شورشي ارتش اين كشور دستگير شود و پس از انتقال به محل نا معلومي از تلويزيون ملي اعلام شد كه چاوز استعفا داده است.
«پترو كارمونا» كه يكي از افراد طرفدار آمريكا در نفت ونزوئلا و ماهيتا مديري نفتي بود توسط كودتا چيان به سمت رئيسجمهوري منصوب شد و در اولين اقدام مجلس را لغو كرد و سياستها و قوانيني كه دولت چاوز براي نفت وضع كرده بود را كنار ميزد از جمله بهره مالكانه 30 درصد كه موجب شد شركتهاي آمريكايي از فرط شادي كلاههاي خود را به هوا پرتاب كنند. عمر حكومت كارمونا به 24 ساعت هم كفاف نداد؛چتربازان وفادار به چاوز و هزاران نفر از مردم فقير كاراكاس، كارمونا را در كاخ رياستجمهوري محبوس كردند و خواستار آزاد شدن هوگوي ضد استعماري شدند.
چاوز بازهم رئيسجمهور شد و اين بار يارغار خود يعني رودريگز را از وين به كاراكاس خواند و از وي خواست تا براي هميشه وضعيت شركت دولتي نفت ونزوئلا را يكسره كرده و يقه سفيدها و افراد منتسب به آنها را از نفت اخراج كند.
اما رودريگز با جلب اعتماد آنها، تعداد كمي را اخراج كرد و از مهندسان خارجي از جمله مهندسان ايراني بهره برد. چاوز اكنون رئيسجمهور ونزوئلاست و رودريگز در پس پرده نفت اين كشور را كنترل ميكند تا مبادا كودتايي ديگر توسط نفتيها ترتيب داده شود. حال بايد منتظر ماند و ديد همان طور كه نفت چاوز را به قدرت رساند و در صدد بود در كودتاهايي او را به كنار گذارد او را كنار خواهد گذاشت يا خير؟
زن مجرد و سياه نفتي
زماني كه زن سياهپوست آمريكايي در دانشگاه مشغول مطالعه مباني و سياستهاي اتحاد جماهير شوروي در جنگ سرد و سالهاي فروپاشي آن بود، حتي صميميترين استاد وي نيز فكرش را ميكرد اين زن سر از هيات مديره يكي از غولهاي نفتي جهان در آورده و پس از آن به عنوان يكي از مشاوران ارشد جورج دبليو بوش راهي كاخ سفيد شود.
جورج دبليو بوش، مشاور امنيتي خود را از ميان مديران شركت «شورون»كه در سال 1991 در اين شركت مشغول به كار بود انتخاب كرد. اين شخص كاندوليزا رايس بود، او حتي در سال 1993 يك نفتكش، يك ميليون و 200 هزار تني خود به نام دات را تغيير نام داد كه اكنون به نام «آلترم وييجر» موسوم است.
اينكه چرا شورون يك زن سياهپوست دانشگاهي را كه البته داراي نظرات راست بود به عضويت هيات مديره خود درآورده هنگامي مشخص ميشود كه تخصص رايس و سالي كه به اين سمت برگزيده شده مورد بررسي قرار گيرد.
علت انتخاب رايس اين بود كه رشته مورد علاقه دانشگاهي او امور سياسي مربوط به جنگ سرد بود. وي تحقيقات زيادي درمورد تغيير ماهيت اتحاد جماهير شوروي و فروپاشي كمونيسم كرده بود.
در فاصله سالهاي سرنوشتساز 1991تا1989 يعني دوران اتحاد دو آلمان و واپسين روزهاي شوروي، رايس به دليل داشتن نظرات محافظهكارانه جمهوريخواهان و كسب موفقيتهاي آكادميك، وارد دولت جورج بوش پدر و در سمت مدير ارشد امور شوروي و اروپاي شرقي در شوراي امنيت ملي مشغول به كار شد. ورود كاندوليزا به هيات مديره شورون به تشويق جورج شولتز وزير امور خارجه دولت ريگان انجام شد.
جالب اينجاست خود شولتز هم در اواخر سال 1980 يكي از مديران ارشد شورون بود و نفوذ عميق وي عامل اصلي در شكلدهي سياست خارجي ايالات متحده آمريكا در دوران حكومت جورج بوش پسر توصيف شده است.
شولتز با علائق آكادميك رايس و مواضع ايدئولوژيكي او آشنايي داشت و بدون شك رايس را فرد ايدهآل جهت مشورت دادن به شورون، براي يكه تازي در شوروي سابق ميدانست. در واقع دو سال بعد از انتخاب رايس، شورون تشكيل شركت چنگيز شورويل را اعلام كرد. اين شركت با سرمايهگذاري مشترك 50-50 با يكي از شعب شركت نفت و گاز قزاقستان تشكيل شد و قرار بود كه در توسعه ميادين نفتي چنگيز فعاليت كند.
در سالهاي بعد از آن هم شورون سرمايهگذاريهاي بيشتري در منطقه خزر انجام داد. زلماي خليلزاد، مسئول امور خليجفارس و آسياي مركزي در شوراي امنيت ملي زير نظر مستقيم رايس كار ميكرد.
زماني كه ريچارد چني در سال 1998 در سخناني اظهار كرد:«من نميتوانم تصور كنم كه سرزميني مانند خزر در مقابلمان ظاهر ميشود كه تا اين اندازه داراي اهميت استراتژيك است» بلافاصله رايس به ميان آمد و نقشه راه توليد نفت از خزر را براي چني ترسيم كرد. ليدر شركتهاي آمريكايي در خزر رايس بود و بس. اگر آمريكا در خزر خيمهزده فقط به اين علت است كه رايس رادارهاي دولت آمريكا را در منطقه به كار انداخته بود.