احتمال افزايش قيمت سي.ان.جي
خبر افزايش قيمت گاز سي.ان.جي در سومين همايش صنعت سوخت با مخالفت نايب رييس هيات مديره انجمن تحقيقي و ترويجي سوختهاي جايگزين روبه رو شد. او افزايش قيمت گاز سي.ان.جي را "چاقوي دولبه" دانست که موجب كاهش استقبال از اين صنعت ميشود.
در حالي ميرهوشنگ خاكي پايين بودن قيمت گاز سي.ان.جي را در زمان هدفمندکردن يارانهها موثر ارزيابي ميکند که اردشير دادرس ـ رئيس انجمن صنفي سي.ان.جي، سرانجام افزايش نيافتن قيمت گاز را در شرايط بعد از هدفمند سازي يارانهها "بحران" ميداند.
چرا بحران؟
طبق گفته كارشناسان، در صورت افزايش قيمت بنزين و ثابت ماندن قيمت گاز سي.ان.جي، در بهترين حالت، تقاضا براي خودروهاي دوگانهسوز توليدي کشور افزايش خواهد يافت كه به دليل توليد پايين اين نوع خودروها در کشور، بازار سياه ايجاد خواهد شد كه با افزايش غير منطقي قيمت اين خودرو تنها دلالان سود خواهند برد.
در بدترين حالت نيز مردم براي جبران افزايش قيمت بنزين به کارگاههاي غير مجاز نصب سي.ان.جي هجوم خواهند برد. اين در حاليست که در حال حاضر به گفته مسوولان 95 درصد از حوادث در خودروهاي دوگانهسوز مربوط به نصب سيستمهاي غيراستاندارد است.
كمبود جايگاههاي سي.ان.جي
درحالي كه سيد عباس حسيني خالدي ـ توليد كننده قطعات الكترونيكي تجهيزات سي.ان.جي - افزايش قيمت گاز سي.ان.جي را براي كاهش نصب غير قانوني كارشناسانه ندانست، دادرس اين سوال را مطرح ميکند که "حتي اگر جلو نصبهاي غير قانوني را بتوان گرفت، كمبود جايگاه را چگونه ميشود جبران كرد؟"
در حال حاضر به ازاى هر جايگاه سي.ان.جي حدود 1600 خودرو دوگانهسوز در کشور وجود دارد که بايد به حدود 800 تا 900 خودرو براى هر جايگاه تقليل يابد.
براساس آمارهاي رسمي، در حالي تعداد جايگاههاي ساخته شده به حدود 1400 رسيده که تعداد خودروهاي دوگانهسوز تا پايان شهريور به دو ميليون دستگاه افزايش يافته که اين امر بيانگر نياز به 2200 تا 2500 جايگاه در حال حاضر است.
نکته مهم اين است که اگر چه در سه سال گذشته دوگانهسوز کردن خودروها 115 درصد رشد داشته است، اما طبق برنامه شرکت ملي پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي ايران، قرار است تا پايان امسال تعداد جايگاههاي سي.ان.جي به 1800 و تا سال 1390 به دو هزار جايگاه افزايش يابد.
اين در حاليست که اگر در سال 1390 تعداد خودروهاي دوگانه سوز به سه ميليون دستگاه افزايش يابد، تعداد جايگاه هاي سي.ان.جي مورد نياز در اين سال سه هزار جايگاه خواهد بود.
پس کمبود جايگاه سي.ان.جي در مقابل افزايش خودروهاي دوگانه سوز، صفهاي کيلومتري را ايجاد خواهد کرد که نه تنها گاز ارزان سي.ان.جي به بهاي هدر رفتن ساعتهاي طلايي عمر عرضه ميشود، بلکه در اين شرايط بايد پذيراي آسيبهاي روحي مصرف كنندگان اين گاز نيز بود.
كاهش قيمت يعني مشاركت نكردن بخش خصوصي
از سوي ديگر با وجود آن كه شركت پخش فراوردههاي نفتي ايران براي جذب بخش خصوصي در ساخت جايگاههاي سي.ان.جي، متقبل ارائه تسهيلات و تجهيزات رايگان شده است، اما به دليل ارزان بودن قيمت اين گاز، بخش خصوصي براي ورود به اين بخش چندان تمايلي از خود نشان نداده است.
قيمت پايين گاز سي.ان.جي در ابتدا براي كاهش مصرف بنزين در كشور توجيه پذير بود، اما اکنون با عرضه 80 ريالي هر متر مکعب گاز سي.ان.جي به جايگاهداران و فروش آن با قيمت 400 ريال به خودروهاي گازسوز به نظر ميرسد كه جذابيتي براي ورود بخش خصوصي به اين صنعت نداشته باشد.
ضمن اينکه علي ربيعي ـ معاون ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت، معتقد است كه ورود بخش خصوصي براي توسعه صنعت سي.ان.جي به علت قيمت پايين اين فراورده، از توجيه اقتصادي برخوردار نيست. در اين باره، دادرس ميزان مشاركت بخش خصوصي در ساخت جايگاههاي سي.ان.جي را تنها 8 درصد اعلام كرد.
آيا تعيين قيمت مناسب براي گاز سي.ان.جي سخت است؟
شهريار خاشع - دبير انجمن صنفي كارفرمايان سازندگان تجهيزات سي.ان.جي، تعيين قيمت مناسب براي اين گاز را به طوري که هم موجب رشد اين صنعت و هم مانع هدر رفت منابع ملي شود، کاري سخت عنوان کرد.
او تصريح كرد: «قيمت پايين گاز علاوه براينكه منابع ملي را هدر ميدهد، افراد فعال در اين صنعت را نيز مايوس كرده و موجب عدم جذب سرمايهگذار در اين بخش ميشود. از سوي ديگر اگر قيمت اين گاز بيشتر از اين مقدار باشد، نه تنها مصرفكننده انگيزهاي براي مصرف چنين سوختي نخواهد داشت، بلكه فعالان در اين بخش نيز به دليل استقبال نكردن مردم از اين سوخت باز هم صدمه خواهند ديد.»
با وجود اين دادرس، براي گاز سي.ان.جي در سبد سوختي دو قيمت تعريف كرد؛ يكي براي ناوگان حمل و نقل عمومي و ديگري براي خودروهاي شخصي.
با اين اوصاف اکثر کارشناسان، مسوولان و صنعتگران حوزه سي.ان.جي معتقدند كه تعيين قيمت سي.ان.جي براساس قيمت بنزين بهترين گزينه است.
بر همين اساس اگر چه رويانيان از اعلام قيمت گاز سي.ان.جي در صورت افزايش خوداري کرد، اما از رسيدن آن حداقل تا 60 درصد قيمت بنزين خبر داد.
حال با توجه به تجربه ثابت نگه داشتن قيمت، عرضه يارانهاي، مصرف بي رويه، قاچاق و در نهايت پرداخت هزينه هنگفت براي يارانه فراوردههاي نفتي از جمله بنزين در ايران، نبايد ديگر به گونهاي تصميم سازي كرد كه دوباره شاهد تكرار سرنوشت بنزين براي سي.ان.جي باشيم.