پیش بینی بهمنی درست از آب درنیامد
نرخ تورم صعودی میشود
فرارو- گزارش بانک مرکزی نشان میدهد روند کاهشی نرخ تورم در سالجاری برای نخستین بار در شهریورماه متوقف شد. این در حالی است که «فرارو» پیشتر آن زمان که بانک مرکزی هنوز درصدد بود تا تشکیککنندگان در تکرقمی شدن نرخ تورم را متقاعد کند، با تاکید بر این که کاهش تورم در شرایط رکود هنر نیست؛ اعلام کرد برخی علایم حکایتگر بازگشت تورم دورقمی در نیمه دوم سال جاری هستند.
گزارش بانک مرکزی از خلاصه نتایج به دست آمده از شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران براساس سال پایه 100=1383 ( 359 قلم کالا و خدمت ) در شهریورماه 1389 نشان می دهد: «شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در شهریور ماه 1389 نسبت به ماه قبل 8/0 درصد افزایش یافت. در مقایسه با ماه مشابه سال قبل ، شاخص مذکور 0/10 درصد رشد داشته است.»
همچنین نرخ تورم در دوازده ماه منتهی به شهریور1389 نسبت به دوازده ماه منتهی به شهریور 1388 معادل 8.9 درصد است، این درحالی است که نرخ تورم در دوازده ماه منتهی به تیر و مردادماه امسال به ترتیب 9.1 و 8.8 درصد بوده است. در عین حال، نرخ تورم در دوازده ماهه منتهی به فروردین ماه 10.4 درصد، در اردیبهشت ماه 9.9 و در خردادماه 9.4 گزارش شده است.
به عبارت دیگر، روند کاهشی نرخ تورم در سالجاری برای نخستین بار در شهریورماه متوقف و این نرخ از 8.8 درصد به 8.9 درصد افزایش یافته است. برهمین اساس، پیش بینی محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی مبنی بر نرخ تورم 7 درصد در پایان شهریورماه - در صورت عدم اجرای هدفمندی یارانه ها تا مهرماه - نیز درست از آب درنیامده است.
البته به نظر می رسد با آغاز اجرای هدفمندی یارانه ها در کشور نرخ تورم حداقل بیش از 11 درصد افزایش یابد.
شاخصها چه میگویند؟
شاخصها نشان میدهند حتی بدون اجرای هدفمندسازی احتمال بازگشت تورم دو رقمی بسیار جدی است. چرا که از یک طرف به نظر میرسد نرخ رشد اقتصادی کشور اگر صفر نشده باشد، کند شده است. بخش ساختمان هنوز فعال نیست و چشمانداز روشنی ندارد، بخش خدمات که نیمی از تولید ناخالص داخلی ایران را شامل میشود، هنوز از خودش رونق جدی را نشان نمیدهد، از بخش نفت نمیتوان رشد چندانی را انتظار داشت، بخش صنعت درگیر مشکلات بسیار مهمی است و تنها در بخش کشاورزی شاهد رونق هستیم.
اما به رونق بخش کشاورزی نیز نمیتوان امیدی داشت. کشاورزی تنها 10 تا 15 درصد تولید ناخالص داخلی ایران را در برمیگیرد و سهم مهمی در نرخ رشد اقتصادی کشور ندارد. یعنی هر یک درصد رشد ارزش افزوده دربخش کشاورزی، تنها 0.15 درصد در رشد اقتصادی ایران تاثیر میگذارد.
به عقیده کارشناسان در شرایطی که نرخ رشد اقتصادی بین صفر تا 2 درصد است، برای کنترل تورم نرخ رشد نقدینگی باید بین 6 تا 8 درصد باشد. با توجه به این که به نظر میرسد نرخ رشد نقدینگی در حال حاضر بین 20 تا 25 درصد باشد؛ با در کنار هم گذاشتن این دو شاخص به این نتیجه میرسیم که از نیمه دوم امسال شاهد دو رقمی شدن نرخ تورم خواهیم بود.
افزون بر اینها باید توجه داشت که اگرچه متوسط 12 ماهه نرخ تورم کاهش یافته اما تورم در مردادماه سال جاری به نسبت مدت مشابه سال گذشته در قیاس با تیرماه افزایش یافته است. ثانیا با وجودی که در تیر و مرداد محصولات کشاورزی تازه وارد بازار میشوند و به عبارتی ماههای کاهش تورم در اقتصاد ایران هستند، قیمتها 1.2 درصد افزایش پیدا کرده است.
افزایش تورم مردادماه یک علامت هشداردهنده برای بانک مرکزی است و با این اوصاف از اواخر پاییز احتمالاً مجددا نرخ تورم دو رقمی میشود. طرح این احتمال را بدون در نظر گرفتن آثار ناشی از کاهش احتمالی واردات، آثار روانی تحریم و هدفمندسازی است.
سیاستهای انبساطی و معضل تورم
تمام این تحلیلها مبتنی بر فرض ثابت ماندن گردش پول است، و سرعت گردش پول کمتر از این نمیتواند باشد و به عباره اخری دولت دیگر قادر نیست از طریق کاهش نرخ گردش پول، تورم را ثابت نگه دارد. رئیس بانک مرکزی اخیرا گفته است صرف نظر از آزادسازی، قادر به کنترل نرخ تورم با ابزارهای پولی و مالی خواهیم بود؛ اما هم سیاستهای مالی دولت انبساطی است و هم سیاستهای پولی آن. به همین خاطر بهترین راه کنترل تورم، ایجاد تناسب میان نرخ نقدینگی و نرخ رشد اقتصادی است.
تاثیر ناگزیر مدیریت واردات بر تورم
گذشته از تمام موارد پیش گفته؛ طرح مدیریت واردات نیز موجب افزایش تورم خواهد شد. اولین تاثیر این طرح در ارزش افزوده بخش خدمات است، چرا که بخش عمدهای از خدمات به واردات بازمیگردد. همچنین با اجرای این طرح عرضه کل کشور کاهش پیدا خواهد کرد.
مسئله بر سر این نیست که کالای وارداتی لوکس هست یا نیست، به هر حال پولی صرف این کالا میشود که وقتی عرضه آن از بین برود، این پول صرف کالاهایی که در داخل موجودند خواهد شد و بالا رفتن تقاضای کالاهای بازار داخلی طبیعتاً بر تورم تاثیر میگذارد.
ادامه این تحلیل را میتوانید در اینجا بخوانید: بازگشت "تورم دو رقمی" در نیمه دوم سال