موافقان و مخالفان وقف دانشگاه آزاد چه میگویند
مناقشهای فقهی یا سیاسی؟
فرارو- با موضع گیری دو روزنامه اصولگرای کیهان و جمهوری اسلامی در مورد اظهارات هاشمی رفسنجانی و صادق لاریجانی مناقشه دانشگاه آزاد وارد فاز جدیدی شد. حسین شریعتمداری در روزنامه کیهان به هاشمی رفسنجانی انتقاد کرد و روزنامه جمهوری اسلامی به سخنان صادق لاریجانی در مورد اظهارت هاشمی.
پس از آنکه هاشمی رفسنجانی در بازگشایی واحد دانشگاه آزاد بابل از جاری شدن صیغه وقف دانشگاه آزاد خبر داد و گفت که هیچ کسی نمیتواند آن را بر هم زند، سیل انتقادها به سوی او جاری شد.
هاشمی همچنین گفت که نظر فقهی مقام معظم رهبری درباره وقف اخذ شده و بر طبق نظر 4 مجتهدی که در هیات موسس دانشگاه آزاد حضور دارند صیغه جاری گشته است.
پولشویی
غلامحسین الهام مشاور حقوقی محمود احمدینژاد دلیل وقف دانشگاه آزاد را پولشویی توسط مسئولان دانشگاه آزاد دانست و عنوان کرد برای اینکه از آنها پرسیده نشود که اموال مردم را در فتنه سبز کجا خرج کردهاند، به وقف دانشگاه آزاد مبادرت ورزیدند.
در واکنشی دیگر رئیس دستگاه قضا، آیت الله لاریجانی با بیان اینکه احترام ویژهای برای آیت الله هاشمی قائل است، سخنان او درباره وقف دانشگاه آزاد را عوامانه ارزیابی کرد.
لاریجانی وقف دانشگاه آزاد را از ابتدا عملی "منطبل" تلقی کرده و گفت: «پس از آنكه از سوي رهبر انقلاب مؤظف شدم تا در مورد اين موضوع رسيدگی و بررسی انجام دهم كار كارشناسی خود را در مورد صحت اين وقف انجام دادم اما به اين نتيجه رسيدم كه اين وقف از ابتدا باطل بوده و نظر خود را نيز به صورت مكتوب در اختيار مقام معظم رهبری قرار دادم كه ايشان قطعاً با توجه به اين نظر، نظر خودشان را اعلام خواهند كرد.»
دانشگاه آزاد اموال بیت المال است
حسین شریعتمداری در یادداشتی در کیهان صریحا اعلام کرد نظر فقهی رهبر انقلاب بر خلاف آن چیزی است که رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام گفته است. او همچنین با اشاره به اینکه مجتهدانی که هاشمی از آنها نام برده همگی عضو هیات موسس هستند و در یک سوی دعوا قرار دارند گفت که شایسته و بایسته است که نظر فقهای دیگری در این باره اخذ شود.
وی ادامه داد که دانشگاه آزاد و سرمایه 250 میلیارد تومانی آن جز اموال بیت المال و کسی حق ندارد آن را به نفع خود مصادره کند.
اجرای قانون نیاز به جرات ندارد بلکه پشتوانه مردمی میخواهد
حمید رسایی از جدیترین مخالفان وقف دانشگاه آزاد سخنان رئیس مجلس خبرگان درباره وقف دانشگاه آزاد را نشانگر آن دانست که نظر شواری فقهی که از سوی رهبر انقلاب برای بررسی موضوع انتخاب شدهاند با نظر هاشمی مطابق نیست.
وی افزود بنابر اخباری که دارد شورای فقهی، وقف دانشگاه آزاد را درست ندانسته ولی تاکنون این موضوع اعلام عمومی نشده است.
رسایی با اشاره به گفته هاشمی درباره نظارت 4 مجتهد بر وقف به صراحت تاکید کرد که حتی اگر 40 فقیه هم با آقای هاشمی هم نظر باشند باز هم تعيين تكليف اين موضوع از شئون آنها نيست بلكه از شئونات ولی فقيه است.
این نماینده حامی دولت در جواب این گفته رئیس مجلس خبرنگان که کسی جرات بر هم زدن وقف را ندارد گفت که در نظام اسلامی اجرای قانون نیاز به جرات ندارد بلکه به پشتوانه مردمی دارد.
وی در پایان گفت: «آقاي هاشمي روزگاري ميگفت كه كسي جرات برخورد با سياستها و جهت گيريهاي او را ندارد، حتي برخي از فرزندان وي نيز ابراز ميكردند كه كسي جرات مقابله با آنها را ندارد اما آن دورهها گذشته و بايد قانون در مورد همه يكسان اجرا شود.»
مناقشه دانشگاه آزادسیاسی است
صادق زیباکلام در این باره اما نظری متفاوت دارد، او بر خصوصی بودند دانشگاه آزاد تاکید میکند و میگوید: «اگر بجای ایران، دانشگاه آزاد در هر کشور دیگری میبود یا در یک جامعه ای بود که در آن جامعه نهاد مالکیت محترم شمرده میشد، نه هیج یک از این مشکلات برایش بوجود میامد و نه قانون در آن جوامع به دولت هایشان اجازه میداد تا داشگاه آزاد را تصرف نمایند. چون دانشگاه آزاد حکم یک موسسه خصوصی را پیدا میکرد و هیچ دولتی یا قدرتی نمی توانست آن را ضبط یا تصرف کند.»
وی با بیان این که هیات موسس دانشگاه آزاد برای مصون ماندن از تعرض دولت سعی کرد دانشگاه را وقف کند تا دولتها در آینده نتوانند آن را صاحب شوند، گفت: «آنان نمی دانستند که دولت جلوی این کار را هم خواهد گرفت تا بتواند نهایتا دانشگاه آزاد را ضبط کند.»
زیبا کلام گفت: «برای لحظهای فرض کنیم که به جای آقای هاشمی رفسنجانی، سید حسن خمینی یا آیت الله موسوی اردبیلی، آقایان آقا تهرانی، آیت الله مصباح، آیت الله جنتی و آیت الله خزعلی و ... در هیات موسس دانشگاه آزاد عضو بودند، آیا بازهم بر سر این موضوع دعوا به وجود میآمد؟ آیا اساسا فکر گرفتن دانشگاه آزاد از جانب دولت آقای احمدی نژاد یا شورایعالی انقلاب فرهنگی مطرح میشد؟ آیا باز هم جمعی از روحانیون و فقها میگفتند وقف درست بوده و جمع دیگری میگفتند که خیر نبوده؟ »
این استاد دانشگاه با رد این نظر که دعوای دانشگاه آزاد یک دعوای فقهی و حقوقی است، گفت: «مسئله سادهتر و ابتداییتر از این است که اشخاص بزرگی در دو طرف این ماجرا که وقف صحیح است یا نه صف آرایی کردهاند. بحث بر سر موقوفه بودن نیست.»
زیباکلام با اشاره به جایگاه مالکیت خصوصی در جامعه گفت: «بحث در این است که آیا در ایران مالکیت خصوصی به رسمیت شناخته میشود یا خیر. متاسفانه در ایران دولت میتواند به هر نهاد خصوصی دست اندازی کند. اگر مالکیت محترم شمرده میشد این بحثها پیش نمیآمد.»
وی افزود: «دانشگاه آزاد از زمانی که در سال 1362 توسط عدهای از مسئولین شکل گرفت در اساس یک نهاد خصوصی است و مالکیت خصوصی را هر طور که تعریف کنیم دانشگاه آزاد یک نهاد خصوصی محسوب میشود و دولت نمیتواند آن را تصرف و مصادره کند.»
زیباکلام در پاسخ به این سوال که استدلال منتقدان دانشگاه آزاد در گفتن اینکه اموال دانشگاه آزاد جز اموال بیت المال محسوب میشود چیست، گفت: «اشکالی که آقایان کردند این است که بعضا اموال دولتی در دانشگاه آزاد وجود دارد و این دانشگاه طی این سالها از کمکهای دولت برخوردار بوده است. فی المثل سازمان منابع طبیعی فلان استان یا شهرستان، زمینی را به قیمت ارزان یا بعضا رایگان در اختیار این دانشگاه قرار داده است. اما این کمکها به هیج وجه وضعیت و جایگاه حقوقی دانشگاه آزاد را به عنوان یک نهاد خصوصی تغییر نمی دهد. »
وی با تاکید براین نکته که نه اموال دولتی در دانشگاه آزاد وجود دارد، و نه ظرف 27 سال گذشته این دانشگاه دیناری از بیت المال و بودجه عمومی کشور دریافتی نداشته است، گفت: «آنچه وجود دارد بخششها و کمکهایی است که دولتها در گذشته حداقل تا سال 84 به این دانشگاه کردهاند و این کمکها در چارچوب اختیارات و مقرراتی بوده که قانونا آن مسئولان از آنها برخوردار بوده اند.»
وی در ادامه افزود: «من فکر میکنم یک طلبه جوانی که تازه به قم رفته و جامع المقدمات میخواند هم خواهد گفت که کمک دولت به یک موسسه خصوصی نه دولت را شریک در آن میسازد و نه بطریق اولی آن موسسه را در تملک دولت درمیآورد.»
این تحلیلگر مسایل سیاسی با بیان اینکه قانون کلی کمکهای دولتی به موسسات خصوصی شامل دانشگاه آزاد هم میشود، اظهار کرد: «ظرف سه دهه گذشته دولت ایران به بسیاری از نهادهای خصوصی کمک کرده است؛ از جمله به تعاونی کارکنان دولت یا بازنشستگان دولتی. حال آیا معنی این سخن این است که دولت مثلا در مجتمعی که برای کارکنان و بازنشستگان با کمکهای دولتی ساخته میشود، شریک است؟»
وی با اشاره به کمکهای صورت گرفته به دانشگاه آزاد گفت: «بعلاوه دانشگاه آزاد یک موسسه غیرانتفاعی بوده است نه برای کار و کسب تولید و تجارت. کمکهای دولتی به نهادی تعلق گرفته که اهداف عمومی و عام المنفعه داشته است. به عبارت دیگر دانشگاه آزاد یک بنگاه خصوصی تجاری یا تولیدی که نیست بلکه هدف این دانشگاه توسعه آموزش عالی است.»
وی در توضیخ بیشتر "توسعه آموزش عالی" اظهار داشت: « فی الواقع دانشگاه آزاد به تعبیری از دولت طلبکار هم هست. ظرف قریب به سه دهه گذشته دانشگاه آزاد نزدیک 3 میلیون فارغ التحصیل برای کشور تربیت کرده است، از جمله هزاران پزشک. گفته میشود هزینه تربیت یک پزشک قریب به 100 میلیون تومان میباشد. اگر تا به امروز حد اقل 30000 پزشک از دانشگاه آزاد فارغ التحصیل شده باشند، در آن صورت این دانشگاه 3000 میلیارد تومان فقط از طریق تربیت پزشک به دولت کمک کرده است. اگر دانشگاه آزاد نمیبود، این 30000 پزشک یا امروزه نبودند و یا دولت مجبور بود خود آنها را تربیت نموده و در نتیجه 3000 میلیارد را هم از بودجه عمومی بپردازد. ایضا صدها هزار مهندس ، حقوق دان ، شیمیست و...»
نویسنده کتاب "ما چگونه ما شدیم" ادامه داد: «طی 27 سال گذشته قریب به 3 میلیون نفر از دانشگاه آزاد فارغ التحصیل شدهاند، بسیاری از اینها پزشک و مهندس بودهاند. اگر قرار بود آموزش عالی این افراد را فارغ التحصیل کند باید دولت هزینه هنگفتی را بر بودجه عمومی تحمیل میکرد. در صورتیکه ما میدانیم دانشگاه آزاد در ازای این خدمات حتی یک ریال از محل بودجه عمومی کشور دریافت نکرده است.»