آگاه
کد خبر: ۵۶۱

دنیای رسانه ای القاعده

گروه تروريستي القاعده که از آغاز شکل گيري با توسل واهي به آموزه هاي ديني سعي در جلب نظر مردم جهان اسلام داشت از همان آغاز کارش دشمني شديدي با رسانه ها، فعالان رسانه يي و ابزارهاي آن نشان مي داد. اما فعاليت حدوداً 10ساله القاعده و شاخه هاي آن در دنيايي که بر ابزارهاي رسانه يي تکيه عظيمي دارد منجر به توجه اين گروه به اهميت و ضرورت کنار نهادن تعصبات بي مورد نسبت به رسانه ها شده است. گزارش حاضر که در نوع خود منحصر به فرد است گواه بارز اين تحول فکري القاعده بوده و اصول عقايد و فعاليت هاي رسانه يي القاعده را تشريح مي کند. اين گزارش حاکي است که القاعده امروز وسايل ارتباط جمعي را در زمره يکي از بزرگ ترين و موثرترين سلاح ها در زرادخانه خود به شمار مي آورد.

سال ها پيش گروه هاي شورشي در افغانستان مخصوصاً گروه «حزب اسلامي» گلبدين حکمتيار و گروه «جماعت اسلامي» احمدشاه مسعود تلاش هاي رسانه يي هرچند ناقص ولي گسترده يي در جريان جهاد عليه اتحاد جماهير شوروي انجام دادند. اين گروه ها از مجلات کم خرج، راديوهاي محلي، روزنامه ها، پوسترها و نوارهاي ويدئويي ضبط شده براي افزايش روحيه مبارزان در افغانستان و پاکستان استفاده مي کردند. اعرابي که براي حمايت از مبارزان افغاني به اين کشور مي آمدند اين مجلات و روزنامه هاي محلي را به زبان عربي ترجمه کردند و آنها را در دنياي عرب توزيع کردند. بعدها اعراب و سازمان هاي غيردولتي عربي آن مطالب را به ساير زبان هاي دنيا ترجمه کردند و آن را در دسترس مسلمانان ساکن در اروپا، خاور دور، آفريقا، آسياي ميانه و امريکاي شمالي قرار دادند. در جريان جنگ شوروي و افغانستان سازمان هاي غيردولتي به عنوان شبکه يي براي توزيع مطالب ترجمه شده روزنامه ها و مجلات محلي افغانستان عمل کردند. حتي شيخ عبدالله عظام استاد اسامه بن لادن و مکتب الخدمت او از پيشگامان اين تلاش بودند و احتمالاً بيش از هر گروه غيردولتي ديگري از طريق دفاتري که اين گروه در قاره امريکا داشت آن مطالب را به امريکاي لاتين منتقل کردند.انتشار اين قبيل موضوعات و مطالب رسانه يي باعث شد که جهان اسلام به کمک هاي مادي و انساني خود به مجاهدين تا زمان شکست ارتش سرخ در 1989 ادامه بدهد. همان رسانه ها در عين حال سبب جاري شدن سيل کمک هاي امريکا و متحدان اروپايي آن به سوي افغانستان شد. گروه تروريستي القاعده در سال 1988 تشکيل شد و اسامه بن لادن در آن زمان در کنار ساختار سازماني گروه يک واحد رسانه يي را نيز بر پايه تلاش هاي اوليه مکتب الخدمت تاسيس کرد. خط مشي رسانه يي القاعده در ابتدا روي موضوعات داودي و جالوتي متمرکز بود اما بعد از جنگ مردم افغانستان و شوروي به نبردهاي مسلمانان و کفار در جهان گسترش يافت. بعد از روس ها که همچنان اشغالگران قلمرو آسياي ميانه مسلمان محسوب مي شدند اين گروه به شناساندن کشورهاي هند ، چين، رژيم اسرائيل و مخصوصاً ايالات متحده امريکا به عنوان دشمنان دنياي اسلام پرداخت.

دستگاه رسانه يي القاعده در اين مرحله همچنان ساده بود. تلاش آن حول محور جلب توجه مسلمين و تحريک آنها به حمايت از مجاهدين در مناطق مختلف مي چرخيد.

در دوران اختفاي بن لادن در سودان در خلال سال هاي 1996-1991 ترغيب رژيم حاکم در عربستان به اصلاحات در صدر برنامه هاي رسانه يي القاعده قرار داشت. بن لادن گروه انذار و اصلاح را در لندن پايه گذاري کرد که خبرنامه الکترونيکي در حمايت از روحانيون، محققان وحقوقدانان مسلماني منتشر مي کرد. اين خبرنامه به آل سعود توصيه مي کرد روش هاي حکومتي خود را بيشتر با شرع اسلام منطبق سازند تا از ناآرامي اجتماعي و خشونت جلوگيري شود. در اواخر اقامت بن لادن در سودان و بعد از اينکه دفتر گروه انذار و اصلاح در لندن بسته شد و رژيم سودان نيز بن لادن را براي کم کردن بدگويي هاي علني خود از خانواده سعودي تحت فشار گذاشت خط مشي رسانه يي القاعده نيز به سوي سکوت پيش رفت.

بازگشت بن لادن و اطرافيان ارشد وي به افغانستان در ماه مه سال 1996 با تشديد عمليات رسانه يي القاعده همراه شد. بن لادن در اواخر آگوست همان سال به ايالات متحده امريکا اعلان جنگ کرد که منجر به شکل گيري اهداف و موضوعات جديد رسانه يي شد. جلب توجهات جهاني، تقاضاي صريح براي پول و تاکيد بر اينکه تن دادن به اصلاحات مطابق با موازين اسلام در دنياي عرب همچنان مي تواند مانع بروز خشونت شود در صدر اين اهداف قرار داشت. از همه مهمتر اينکه توليدات رسانه يي القاعده کم کم به سوي توليد مطالبي با محتواي قيام به عنوان تنها راه باقي مانده براي مسلمانان پيش رفت تا يأس موجود بعد از سه بار شکست ارتش هاي عربي از اسرائيل و سه شکست پاکستان از هند را از بين ببرد. از سال 1996 به بعد عمليات رسانه يي القاعده نه تنها پيشرفته تر شد بلکه فراگيرتر و موثرتر نيز شد. از درون دنياي رسانه يي القاعده نشريات الکترونيکي مانند «النصر»، «الندا» و «صوت الجهاد» سر بيرون آورد. اين در حالي است که القاعده اقدام به راه اندازي دانشگاه هاي آنلاين اينترنتي در زمينه استراتژي، تاکتيک و آموزش براي جنگجويان و گروه هاي تروريستي کرده است که در آن سايت ها استراتژيست ها و تحليلگران القاعده اقدام به پايه گذاري نوعي جهان بيني کرده اند که مبارزه را به قالب روابط معاصر بين الملل درآورده و دلايل وجودي مسائل ژئوپولتيک از قبيل سياست جاري ايالات متحده در دنياي اسلام، وابستگي غرب به نفت کشورهاي عرب و ضرورت تدوام دستيابي غرب به آن را توضيح مي دهد. رسانه هاي القاعده و هم پيمانان آن درخصوص مسائل مربوط به جنگ، آموزش هاي تفصيلي درباره همه چيز از ساخت بمب هاي هدايت شونده تا شگردهاي دفاعي پياده نظام و عمليات اطلاعاتي از جمله شيوه هاي نفوذ در دستگاه هاي اطلاعاتي دولت ها، آدم ربايي و شنود ارائه مي دهند.

«السحاب» جديدترين نشريه القاعده با اين هدف منتشر مي شود که پوشش خبري جامعي از جبهه هاي جنگ با کفر جهاني عرضه کند. خود از طريق اينترنت براي مردم طريقه يي را فراهم کند تا به اخبار مناطق جنگي از ديدگاه القاعده دسترسي داشته و ستون اصلي پيشرفت هاي نظامي غرب را که بر تبليغات رسانه يي استوار است فرو بپاشد. اکنون اين ارتش هاي ايالات متحده و دول هم پيمان هستند که بايد در پي کسب ابزارهايي برآيند که به واسطه آن بتوانند بر سلطه اطلاعاتي القاعده بر ميدان هاي نبرد مقابله کنند.

ارسال نظرات
خط داغ