افزایش سوالات کارشناسان درباره اجرای هدفمندسازی
آغاز نگرانی
فرارو- نگرانیهای کارشناسان به صورت روزافزونی در حال بروز است. نه تنها نگرانی از این که طرح هدفمندسازی بدون برنده خواهد بود و بازنده اصلی آن طبقه متوسط است، بلکه نگرانی از این که آیا این دولت قادر به اجرای طرح هدفمندسازی یارانهها خواهد بود؟
به گزارش فرارو ؛ الیاس نادران، اقتصاددان شاخص مجلس شورای اسلامی نسبت به نحوه اجرای هدفمندسازی یارانهها ابراز نگرانی کرده است. این نخستین بار نیست که نادران دغدغههای خود نسبت به نحوه اجرای هدفمندسازی را عنوان میکند و هر بار نیز هشدارهایی جدیتر از دفعات قبل میدهد. نادران از دولت خواسته است تا گامهای ابتدایی خود را «مطمئن و حسابشده» بردارد. مراد نماینده تهران قابل تحمل بودن هدفمندسازی برای جامعه است.
وی با اشاره به اجماعی که در میان مسئولان و کارشناسان برای هدفمندسازی به وجود آمده است از نسنجیدگی دولت در اجرای هدفمندی ابراز نگرانی میکند. چرا که به اعتقاد نادران «اگر خدای نکرده اینبار دولت عقبنشینی کند، امکان اجرای آن برای سالهای متمادی از حکومت گرفته خواهد شد و ممکن است سرنوشتی که برای یکسانسازی نرخ ارز پیش آمد، یک بار دیگر تکرار شود».
این اصولگرای منتقد دولت با یادآوری تجربه مالیات بر ارزش افزوده در سال 87 و مالیات بازاریها در اوایل تابستان سال جاری، «ایستادگی دولت» را مورد تردید قرار میدهد و اضافه میکند دولت اصرار دارد نقدی کردن یارانهها را نه به صورت تدریجی که برای همه کالاها انجام دهد. نگرانی نادران به همین جا ختم نمیشود، چرا که از نظر وی دولت توانایی مدیریت بحران را نیز ندارد.
به گفته نادران «مهمتر از اثرات تورمی اجرای این قانون و آنچه برخی از اقتصاددانان را بیش از همه نگران میکند، این است که مجریان این قانون، سوابق اجرایی چندانی بهخصوص برای مدیریت بحران ندارند». عضو کمیسیون اقتصادی مجلس برای اثبات ادعای خود به واردات نسنجیده گوشت، شکر، برنج، روغن و گندم اشاره میکند و به صراحت میگوید: «این که دولت در کوتاهمدت و بهخصوص بلافاصله پس از کلید خوردن اجرا بتواند بحران پیشرو را اداره کند، محل تردید است».
ابراز نگرانیهای نادران در حالی صورت میگیرد که مرکز پژوهشهای مجلس در جدیدترین گزارش خود برخی از انگیزههای طرح هدفمندسازی یارانهها را زیر سوال برده است. دفتر مطالعات انرژي اين مركز اين گفته را كه 70 درصد يارانهها توسط سه دهك بالاي درآمدي و30 درصد بقيه توسط هفت دهك پايين مصرف مي شود را فاقد استدلال لازم دانسته است.
بر اساس پژوهشی که دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشهای مجلس به انجام رسانده است از سال 86 به بعد با اعمال تعرفههاي پلكاني براي برق و گاز و سهميهبندي بنزين اين سه حامل انرژي تا حدود زيادي (نه مطلق) به نفع طبقات پايينتر (اقتصادي) هدفمند شده است.
این گزارش تصریح میکند که «سه دهك بالا حتي 30 درصد يارانهها را نيز مصرف نميكنند و دهكهاي مياني بيشتر از آن بهرهمند ميشوند». به این ترتیب با اجرای هدفمندی در حوزه انرژی تغییری در وضعیت دهکهای درآمدی بالای جامعه ایجاد نخواهد شد، بلکه طبقات متوسط جامعه از این گذار لطمههای جدی خواهند دید.
پیش از این «حسن سبحانی» در بهار سال جاری به روزنامه پول گفته بود: «این اتفاقی که میافتد باعث ایجاد سرخوردگی در اقشار متوسط خواهد شد و حرکتهای اصلاحی این طبقه را متوقف خواهد کرد و اشتیاق آنها را به تحصیل تحقیق و پژوهش کاهش خواهد داد».
با وجود این همچنان نگرانی اصلی نسبت به هدفمندی نه تبعات آن، که نحوه اجرای اصل آن است. جمشید انصاری، از دیگر نمایندگان مجلس در خصوص تاثیر گزارش جدید مرکز پژوهشهای مجلس بر هدفمندسازی، بعید دانست که این گزارش مبنای تصمیم جدیدی شود، اما این هشدار را داد که «اگر پیشبینیهای کافی صورت نگیرد، فشارهای اجتماعی و سیاسی که از این رهگذر به وجود میآید، دولت را به این سمت خواهد برد که از اجرای طرح ولو در نیمه کار منصرف شود. یعنی دولت طرح را آغاز کند و باز به شرایط سابق بازگردد».
نیمه دوم سال 89 به عنوان موعد اجرای هدفمندسازی یارانهها مطرح شده است و زمان زیادی تا این موعد باقی نمانده است. آنگونه که وزیر اقتصاد میگوید حتی مبلغ یارانه مستقیمی که بناست به مردم پرداخت شود، مشخص شده است. امّا نگرانیهای کارشناسان به صورت روزافزونی در حال بروز است. نه تنها نگرانی از این که طرح هدفمندسازی بدون برنده خواهد بود و بازنده اصلی آن طبقه متوسط است، بلکه نگرانی از این که آیا این دولت قادر به اجرای طرح هدفمندسازی یارانهها خواهد بود؟