شاعرانههاي سياستزده
«شاعري و سياستورزي» اين دو در ظاهر هيچ نسبتي با هم ندارد. از قديمالايام چهره سياستمداران در نظر مردم عادي، چهرهاي خشك و عبوس ترسيم شده بود كه هيچ رابطه خوبي با هنر و شاعري ندارند اما طي سالهاي اخير سياستورزي در ايران راه ديگري را طي كرد و ديگر خبري از آن ابروان در هم گره شده نبود و جالبتر اينكه پيوندي ميان سياست و شاعري پديد آمد.
مجلس شوراي اسلامي از جمله نهادهايي است كه در هر دوره پذيراي تعدادي از شاعران بوده است، شاعراني كه شايد در ابتدا هنر خود را نشان ندهند اما در بررسي يك طرح يا لايحه چنان با شعرخواني مخالفت يا موافقت خود را اعلام ميكنند كه هيچ كسي در طبع شعرگويي آنان ترديد به خود راه نميدهد. گو اينكه در روزهاي اخير هم چالشهاي لفظي جوانفكر در حمايت از دولت و دلخوش در انتقاد از دولت، با سرودن چند شعر به مصاف هم رفتند.
مشاعره دلخوش و جوانفكر
كاظم دلخوش هم از جمله نمايندگان مجلس است كه انتقادات خود را در قالب شعر بيان ميكند. او در 26 مردادماه يعني يك روز پس از آنكه علي اكبر جوانفكر در «برنامه ديروز امروز و فردا» حضور يافت، با خواندن شعري در مجلس كه سروده خود او بود، به بيان انتقاداتي پرداخت.
او گفت: تشكر ميكنم اول ز مسئول صدا سيما، ز نيروهاي خوب و مخلص و بينا، از آن برنامههاي پرمخاطب، خوب، ولي اما از آن برنامه ديروز، امروز هم فردا، تلاشتان اگرچه قابل تقدير و تمجيد است، ولي در كارتان گاه ضعفي ميشود پيدا، چه زيبا ميشود، هم ديروز، امروز هم فردا، اگر باشد سخنور، فاضل و آگاه و هم باتقوا.
در ادامه جوانفكر، مشاور مطبوعاتي رئيسجمهور پاسخ دلخوش را با شعر ديگري كه سروده خودش بود، داد: بشنو از دل چون حكايت ميكند، نايب سيصد، زسيما، خوش شكايت ميكند، شاكي كه خود يك شاعر اين محفل است، او به احسنتهاي ياران خوش دل است، گويند، از دي كه گذشت، يادش مكن، ليكن امروز و فردا هم بر او بس مشكل است، هرسه حال، شاعر ما را به تنگ آورده است، گويد كه «ديروز، امروز، فردا» غافل است، آسمان را ريسمان ميكند تا كه گويد اين سخن، هركه با ما نيست، بيسبب او جاهل است، آن مدعو كه زين محفل بپرسد يك سوال، پس، بيخبر، بيتقوا و بيترديد هم باطل است، پاسخش گويم كهاي زاهد روشن ضمير «ديروز، امروز، فردا»، يك ساحل است،اي شاعر خوش آهنگ اين محفل اندكي آهستهتر در سيماي يامين پور، فضل و حكمت حاصل است، گرچه ميدانيم از چه رو، بر آشفتهاي با يك «سلام و والسلام»، پاسخ من كامل است. اين مشاعره با پاسخ دلخوش ادامه يافت كه سرود: جز تيرگي جنون در آثار تو نيست، يك ذره از اين شور در افكار تو نيست، در شعر تو پيشوندها بسيار بود، بگذار و برو كه شاعري كار تو نيست.
جوانفكر هنوز پاسخي به شعر آخر دلخوش نداده است. ترابی نماینده مردم شهرکرد در مجلس هم در 27مردادماه با تغييراتي اندك كه در شعر مرحوم قيصر امينپور داد، اينگونه به انتقاد از شرايط فرهنگي و اقتصادي كشور پرداخت: شعاع درد مرا ضربدر هزار کنید، مگر مساحت رنج مرا حساب کنید، بلاغت شعر من می شود پیدا،اگر که متن سکوت مرا کتاب کنید. برخي ديگر از نمايندگان مجلس هشتم هم شاعر هستند كه تاكنون اين مسئله را علني ننمودهاند كه از آن جمله ميتوان به عفت شريعتي اشاره كرد.
شاعرانههاي نمايندگان اصلاحطلب
در مجالس قبلي هم افرادي بودند كه به شاعري شهرت داشتند. از جمله آنها ميتوان به فاطمه راكعي در مجلس ششم اشاره كرد. او خود را در عرصه شاعري شاگرد مرحوم صفارزاده ميداند و معتقد است در رژيم گذشته به شاعري زنان اهميت داده نميشد. بخش اعظم اشعار راكعي از سال 60 به مسائل خانواده و زنان باز ميگردد. او كه عضو يكي از احزاب اصلاحطلب است، در ماههاي اخير فعاليت سياسي را كنار گذاشته و در هيچ جمع سياسي حضور ندارد لذا به نظر ميرسد او وقت خود را معطوف به شاعري كرده است.
روزي براي شاعرها
در روز راي اعتماد نمايندگان مجلس به وزراي پيشنهادي كابينه دهم، بيش از هر زمان ديگري طبع شعرگويي و شاعري نمايندگان مجلس هويدا شد حتي وزراي پيشنهادي هم از جو شاعري نمايندگان الهام گرفتند و تعدادي از آنها به اين وادي وارد شدند. محمدحسيني، وزير پيشنهادي فرهنگ و ارشاد اسلامي شعرخواني را آغاز كرد: فلك را سقف بشكافيم و طرحي نو دراندازيم. اين شعر به شدت از سوي لاريجاني مورد استقبال قرار گرفت. «برده دل و جان من دلبر جانان من» شعري بود كه هادي قوامي نماينده اسفراين در ابتداي سخنان خود در موافقت با وزير كار خواند.
سيدرضا اكرمي مخالف وزير پيشنهادي كشور هم اين ادبيات را خواند: آنكس كه بداند و بداند كه بداند،/ اسب طرب از گنبد مينا بجهاند، آنكس كه نداند و بداند كه نداند، لنگان، خرك خويش به مقصد برساند، آنكس كه نداند و نداند كه نداند، بيدار نماييدش كه در خواب نماند.
نماينده كنگاور در مخالفت با فاطمه آجرلو وزير پيشنهادي رفاه و تامين اجتماعي اين بيت شعر را قرائت كرد «درخت گردكان به اين بزرگي درخت خربزه الله اكبر». محمد قسيم عثماني نماينده بوكان هم در مخالفت با كامران دانشجو وزير پيشنهادي علوم اين شعر را قرائت كرد «ياد دارم در غروب سرد سرد، ميگذشت از كوچه ما دورگرد، داد ميزد كهنه قالي ميخرم، دسته دوم جنس عالي ميخرم، كاسه ظرف سفالي ميخرم، گر نداري كوزه خالي ميخرم، اشك در چشمهاي بابا حلقه زد، عاقبت آهي كشيد بغضش شكست اول ماه است و نان در سفره نيست،اي خدا شكرت ولي اين زندگيست، بوي نان تازه هوشش برده بود، اتفاقا مادرم هم روزه بود، خواهرم بيروسري بيرون دويد، گفت آقا كوزه خالي سفره خالي ميخري؟»
شمسالدين حسيني به عنوان وزير پيشنهادي اقتصاد هم از قافله عقب نماند و گفت: آمدهام كه سرنهم، عشق تو را به سربرم، ور تو بگوييام كه ني، ني شكنم شكر برم، اوست نشسته برنظر، من به كجا نظر كنم، اوست گرفته شهر دل، من به كجا سفر كنم.
مشاعره مرحوم كردان با يكي از نمايندگان
البته به غير از جلسه راي اعتماد نمايندگان به وزراي پيشنهادي دولت دهم هم مورادي بوده است كه وزرا و نمايندگان در مجلس به مشاعره با يكديگر پرداختند كه از آن نمونه ميتوان به جلسه استيضاح مرحوم كردان اشاره كرد كه كردان عنوان داشت: سرا پا اگر زرد و پژمرده ايم، ولي دل به پاييز نسپردهايم، چو گلدان خالي لب پنجره، پر از خاطرات ترک خورده ايم.... و بيژن نوباوه در پاسخ به او خواند: نشنیده ای که زیر چناری کدوبنی، بر رست و ببالید بر او بر به روز بیست؟، پرسید از آن چنار که «تو چند سالهای؟» گفتا «دویست باشد و اکنون زیادتی است»
گسترش حوزههاي شعر و شاعري
مشاعرههاي سياسي اما محدود به مجلس نيست، همچنانكه آيت الله علياكبر هاشمي رفسنجاني از جمله مسئولان نظام است كه در برخي مقاطع طبع شعرگويي خود را نمايان كرده است.
در سال 1363، استاد شهريار شعري با عنوان «در پای خطبههای حجت الاسلام رفسنجانی» سرود كه هاشمي بلافاصله پاسخ او را با همان آهنگ و وزن داد و از هنر شهريار در شعرسرايي با اهداي يك جلد كتاب « امیرکبیر، قهرمان مبارزه با استعمار» تقدير كرد. غلامعلي حدادعادل، رئيس فراكسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي هم داراي طبع شاعري است.
او علاوه بر شاعري علاقه زيادي به جمع آوري اشعار و عباراتي كه در پشت كاميونها نقش بسته شده است، دارد.چنين شيوهاي، چه به سبب موثربودن زبان شاعرانه در بيان مقاصد سياسي باشد و چه براي متنوع و لطيفكردن دنياي پر از چالش سياست باشد، اين روزها بيشتر از هر زمان ديگر هواخواه يافته است و هر روز شاعرانههاي بيشتري شنيده ميشود، شاعرانههاي سياستزده.