معمای نرخ رشد صنعتی
«صنعت چقدر رشد کرد؟» این سوالی است که هنوز مسئولان نتوانستهاند برای آن پاسخ روشنی ارائه دهند. اختلافهای آماری میان مسئولان اقتصادی کشور موضوع جدیدی نیست، حتی میان بانک مرکزی و وزارت صنایع و معادن نیز دیگر این اختلافها تازگی ندارد اما اینکه عدم اعلام رشد اقتصادی سال 88 بهدلیل بهتوافق نرسیدن این دو نهاد اعلام نمیشود و اینکه علامت «oo» یعنی «رقم مورد نظر در دسترس نیست»از سه ماهه دوم 87، هر جا که نشان و آدرسی از نرخ ارزش افزوده بخش صنعت وجود دارد بهصورت یک مشخصه ثابت در برابر آن ایستاده است، موضوعی است که جای تامل بیشتر دارد. این یعنی اینکه بانک مرکزی هم آمار ارزش افزوده بخش صنعت در تولید ناخالص داخلی را ندارد و «oo» یعنی سهم صنعت از اقتصاد ایران در دو سال پیاپی اعلام نشده است!
بهمنی، رئیس کل بانک مرکزی چندی پیش درباره اعلام نکردن نرخ رشد اقتصادی سال 1387 با اشاره به اختلاف بین بانک مرکزی و وزارت صنایع و معادن بر سر نرخ رشد اقتصادی بخش صنعت گفت: «قول میدهم در آینده نزدیک نرخ رشد اقتصادی سالهای 1387 و 1388 را با هم و بهطور دقیق اعلام کنیم.» به گزارش تهرانامروز،بهمنی بهطور کلی از رشد هفت درصدی بخش صنعت در سال 1387 خبر داد که با در نظر گرفتن نرخ رشد سایر بخشهای اقتصادی پیشبینی میشود نرخ رشد اقتصادی ایران در سال 1387 بین 1.5 تا دو درصد باشد.
حال محرابیان،وزیر صنایع و معادن روز گذشته در حالی رشد بخش صنعت در سال 87 را معادل هشت درصد عنوان میکند که این آمار بار دیگر از تناقضی یک درصدی با آمار رئیس کل بانک مرکزی حکایت میکند! ظاهرا اختلاف میان وزارت صنایع و معادن و بانک مرکزی از آنجا شکل گرفته که این دو نهاد پولی و صنعتی بر سر تعیین جامعه آماری به توافق نرسیدهاند. از یک طرف وزارت صنایع معتقد است که جامعه آماری مورد استفاده در تعیین نرخ ارزش افزوده بخش صنعت باید سهمی معادل 80درصد ایجاد ارزش افزوده این بخش را دارا باشد اما ظاهرا این موضوع مورد موافقت بانک مرکزی قرار نگرفته است.
محسن حاتم، معاون وزیر صنایع، چندی پیش در یک نشست خبری اعلام کرد که مشکل اختلاف نظر با بانک مرکزی در حال حل شدن است و به زودی نرخ رشد ارزش افزوده از سوی این نهاد اعلام میشود. از سوی دیگر، در همایش روز صنعت و معدن (12تیرماه) بود که وزیر صنایع هم قول داد: بهزودی رئیس کل بانک مرکزی آمار مربوط به رشد ارزش افزوده صنعت را در اختیار رسانهها قرار خواهد داد. این بهزودی هم رسید، اما خبری از نرخ رشد ارزش افزوده صنعت نشد چراکه بانک مرکزی به فاصله 16روز بعد از قول وزیر صنایع نماگرهای اقتصادی سه ماهه سوم سال 88 را منتشر کرد، اما باز هم از نیمه دوم سال87 به بعد، هرجا «نرخ ارزش افزوده صنعت و معدن» هست، همان «oo» هم هست. یعنی هنوز اختلافها ادامه دارد!
اما این آمار رشد صنعت طی یک ساله اخیر از زبان هر کس رقمی داشته است، محرابیان خود سال گذشته نرخ رشد صنعت را دو رقمی اعلام کرد واعلام رشد 10 درصدی بخش صنعت از سوی کارشناسان واکنشهای بسیاری داشت چراکه آنها معتقدند رشد صنعت به پنج درصد هم نمیرسد. حال اینکه رئیسجمهوری در اظهارنظری رشد صنعت را شش درصد اعلام کرده بود. این تناقضهای آماری ادامه دارد تا اینکه باز هم بانک مرکزی و وزارت صنایع با اختلافی یک درصدی رشد صنعت را اعلام کردند که البته اگر بخواهیم گفته کارشناسان را مد نظر قرار دهیم، امار بانک مرکزی هم درست نبوده و این رقم خیلی بیش از رشد واقعی صنعت اعلام شده است! واقعیت این است که نتیجه دقت در وجود این همه تناقض آماری این است که هیچکس پاسخگوی مناسبی برای اختلافهای آماری نیست! در این میان سازمان آمار هم که بهتازگی مسئول محاسبه و اعلان نرخ آمار شده هم سکوت کرده و آمار رسمی را در اینباره اعلام نکرده است. اگر به اینترنت دسترسی دارید،
بد نیست سری به پایگاه اینترنتی بانک مرکزی یا مرکز آمار ایران بزنید. در هر دو سایت، آمار و اطلاعات صنعتی از سال 58 تا سال 86 یا 87 مشخص است. در سایت بانک مرکزی که وقتی سراغ نماگرهای اقتصادی میرویم تا نیمه اول 87 همه چیز هست؛ اما از این تاریخ به بعد، از نرخ رشد صنعت خبری نیست.اوضاع در مرکز آمار ایران همینطور است؛ چراکه وقتی به پایگاه اینترنتی این مرکز مراجعه میکنیم، همه اطلاعات صنعتی از شاخص مزد در کارگاههای بزرگ و کوچک گرفته تا شاخص بهرهوری و...از سال 58 تا سال 85 و 86 هست؛ اما از این سال به بعد هیچ خبری از آمار صنعتی نیست.
شواهد که نشان میدهد، موضوع انتخاب مرجع برای انتشار آمار و اطلاعات رسمی، این روزها به یکی از موضوعات اساسی در میان سیاستگذاران این حوزه مبدل شده، اما معلوم نیست آیا اعضای شورای عالی آمار در این زمینه به توافق رسیدهاند یا نه. اسناد مربوط به دعوتنامه جلسه شورای عالی آمار حاکی از آن است که این شورای طی سه ماه اخیر حداقل سه جلسه رسمی برگزار کرده که در هر سه جلسه آن موضوع اعلام و بررسی نظرات کارگروه منتخب شورای عالی آمار درخصوص مرجعیت تهیه و انتشار آمارهای رسمی، یکی از موضوعات اصلی جلسه شورای عالی آمار بوده است. آیا اختلاف نظر بر سر مرجع انتشار آمار رسمی، دلیل تاخیر در اعلام نرخ ارزش افزوده صنعت بوده است؟
شورایعالی آمار به تازگی، مرکز آمار ایران را بهعنوان نهاد رسمی اعلام آمار معین کرده است. در این شرایط که سازمانهای مسئول، از انتشار گزارشهای رسمی استنکاف میکنند، وزیر صنایع بهطور شفاهی میگوید: «صنعت هشتدرصد رشد کرده.» حالا باید دید سازمان آمار که به تازگی مرجعیت اعلام آمار را از بانک مرکزی، تصاحب کرده است، آیا گزارش شفاهی وزیر را کتبا تایید میکند؟ یا اینکه بر موضع مستقل خود در خصوص تعیین جامعه آماری نرخ ارزش افزوده بخش صنعت پافشاری میکند؟