آگاه
کد خبر: ۵۳۴۲۷

ترور در روز رأي اعتماد


شهيد سيد حسن آيت را زماني كه در قيد حيات دنيايي بود، بيش از آنكه به عنوان دبير سياسي حزب جمهوري اسلامي و يا حتي نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي بشناسند، به مخالفت‌هايش با جبهه ملي و نهضت آزادي و علي‌الخصوص رئيس‌جمهور وقت، بني‌صدر مي‌شناختند.

اما آنها كه همواره او را عنصري افراطي معرفي مي‌كردند، با اثبات حقانيت ديدگاه‌هاي آيت درباره بني‌صدر به جاي بزرگداشت او و عقب نشيني از سخنان خود،‌ همواره او را بايكوت كردند.

شايد اين موضوع از آن جهت بود كه آيت يك نقطه مقابل ديگر نيز داشت و آن فردي بود كه تا 8 سال پس از شهادت آيت نخست وزير كشور بود و محبوبيتي كسب نمود كه سرپوشي بر افشاگري‌هاي آيت عليه وي گشت. در اين ميان، اگر هم به ندرت از شهيد آيت ياد شده، اغلب از سوي مخالفان او بوده است كه با تخريب شخصيت آيت و ادعاي سرسپردگي او به شخصيت مشكوكي همچون مظفر بقايي، غير مستقيم قصد تطهير ليبرال‌ها را داشته‌اند.

همين طور از آنجا كه شهيد آيت به عنوان عضو مجلس خبرگان قانون اساسي، نقش ويژه‌اي در گنجاندن اصل ولايت فقيه در قانون اساسي جمهوري اسلامي داشته است، نتيجه مخدوش شدن چهره او، به‌زعم اين گروه، خدشه در اصل ولايت فقيه خواهد بود.

اما سرانجام، با رخ نموده شدن انحراف ميرحسين موسوي در سال گذشته، نام آيت پس از 28 سال بايكوت كامل، بار ديگر بر سر زبانها افتاد. اما به راستي مخالفت آيت با موسوي بر چه اصولي استوار بود و از چه نقطه‌اي آغاز گشت؟

شهيد آيت بارها در جلسات حزب، ميرحسين موسوي و زهرا رهنورد را التقاطي معرفي مي‌كرد و مخالف حضور او در بدنه ارشد حزب بود. شهيد آيت تشكل‌هايي همچون جبهه ملي،‌ نهضت آزادي و سازمان مجاهدين خلق را حلقه‌هاي پي در پي يك زنجير مي‌دانست و تشكيلاتي مثل جاما و جنبش مسلمانان مبارز را هم كه حبيب‌الله پيمان رئيس آن بود، در چارچوب اين جريان ارزيابي مي‌كرد.

از آنجا كه ميرحسين موسوي و همسرش قبل از پيروزي انقلاب اسلامي عضو جنبش مسلمانان مبارز بودند، شهيد آيت اين دو نفر را كماكان شيفته اين جريان و سلسله مي‌دانست. شهيد آيت معتقد بود که استعمار در برابر مبارزان اصيل، مبارزان قلابي و بدلي به وجود مي‌آورد و از اين رو ميرحسين را يک انقلابي قلابي مي‌دانست كه براي انحراف جريان اصيل در ميان آن قرار گرفته است.

بادامچيان در خصوص علت دعوت موسوي به حزب جمهوري اسلامي چنين مي‌گويد: «منظور از حزب جمهوري اسلامي، تشكيل حزبي فراگير بود تا همه كساني را كه مدعي‌اند و اگر تنها باشند تشكيل يك جرگه و گروه را مي‌دهند و همگي اظهار مي‌دارند كه در خط‌امام هستيم، يكجا جمع شوند تا در ايران جنگ احزاب در نگيرد. فلذا به آن حزب حتي قطب‌زاده، بني‌صدر و آقاي فروهر هم دعوت شدند. پيمان هم دعوت شد. اقتضاي آن زمان جمع كردن همه اينها ذيل مراقبت پنج روحاني مورد نظر امام بود. بنابراين او هم به حزب دعوت شد. اما از وقتي وارد آنجا شد، رفتارش، نوع برخوردها و گرفتن سرپل روزنامه كه محل درج افكار حزب و ارتباط با افكار عمومي است و بعد هم راه ندادن هيچ كس به نشريه برايمان غيرطبيعي بود. چون آن روزنامه، روزنامه حزب بود و حزب 5 نفر، شهيد دكتر آيت، شهيد صادق اسلامي، مرحوم آقاي زواره‌اي، دكتر محمود كاشاني و يك نفر ديگر را به‌عنوان هيأت امنا تعيين كرد. آنها را آنجا گذاشتند تا هيأت امنا با نشريه همراهي كند. اما ميرحسين موسوي اصلاً آنها را راه نداد. چون محمود كاشاني و شهيد آيت با مصدق مخالف بودند، ولي او مصدقي بود.»

يكي از نقاط اختلاف شهيد آيت و مهندس موسوي، طرفداري جدي او از دكتر مصدق بود، به‎گونه‎اي كه تا قبل از فاجعه هفتم‎تير كه مهندس موسوي سردبيري روزنامه جمهوري اسلامي ارگان حزب جمهوري اسلامي را برعهده داشت، بسياري از صفحات اين روزنامه به‎طرفداري از دكتر مصدق اختصاص مي‎يافت. چنين مشي و رفتاري سبب تشديد اختلاف ميان آيت و موسوي شد. تا آنجا كه زماني‌كه موسوي كه ناگزير به درج مقاله آيت عليه مصدق شد نيز بر آن مقدمه‌اي افزود و تذكر داد كه اين ديدگاه شخصي نگارنده است.

عليرضا نادعلي، از اعضاي حزب جمهوري اسلامي مي‌گويد: «شهيد آيت مدتي معاونت سياسي حزب بود... يادم هست که شهيد آيت سر درگيري با مهندس موسوي، از حزب قهر کرده بود و جلسه شوراي مرکزي را هم حتي نمي‌آمد... شهيد آيت خيلي قاطع و محکم به ملي‌گراها و سلطنتي‌ها و منافق‌ها حمله مي‌کرد. خب ما هم واقعاً با همه ضعف معلوماتي که داشتيم، مي‌دانستيم حالا «بازرگان» يا «سنجابي» يا بعضي ديگر خب انقلابي نيستند.

با «امام» صددرصد نيستند. ولي شهيد آيت علناً مطرح مي‌کرد که خيلي از اين ملي‌ها اصلاً دين ندارند و ضدانقلابند و منتظر فرصتند که به جمهوري اسلامي ضربه بزنند. اين طرف، خوب ميرحسين و بعضي دور و بري‌هايش سمپاتي داشتند به اين ملي‌ها. اختلاف شهيد آيت با ميرحسين موسوي، ادعايي نيست كه تنها يكي دو نفر از اعضاي حزب جمهوري اسلامي گواه آن باشد.

‌هاشمي رفسنجاني، رئيس وقت مجلس شوراي اسلامي و عضو هيأت مؤسس حزب در خاطرات خود از 6 ارديبهشت 1360چنين مي‌نويسد: «شب در جلسه مشترك مسئولان اجرايي و نمايندگان مجلس حزب شركت كردم. مقداري از وقت در انتقاد از حزب و روزنامه [جمهوري اسلامي] گذشت. آقاي آيت به خط روزنامه اعتراض داشت، آقاي [ميرحسين] موسوي دفاع كرد.»

اين انتقادات اما زماني اوج گرفت كه فراتر از حزب جمهوري اسلامي، اعطاي پست‌هاي كليدي كشوري به ميرحسين موسوي مطرح گرديد. بادامچيان عضو وقت شوراي مركزي حزب جمهوري اسلامي، در اين خصوص مي‌گويد: « شهيد آيت در جلسه شب هفتم تير، جلسه قبل از غروب شوراي مركزي حزب و ساعاتي قبل از انفجار، وقتي حرف وزارت خارجه آقاي موسوي مطرح شد، گفت: من حتماً مخالفت مي‌كنم و حتماً در مجلس عليه او صحبت خواهم كرد. طبعاً دوستان آقاي موسوي برآشفتند و با تندي با او برخورد كردند.

دوستان دكتر آيت هم به پشتيباني از آقاي آيت مطالب مختلفي را بيان كردند. بالاخره مرحوم شهيد بهشتي قصد كردند در اين زمينه نظر و رأي شوراي مركزي را بگيرند. چون مطرح شده بود بايد مخالف و موافق صحبت مي‌كردند. شهيد آيت گفت: اگر شوراي مركزي هم به وزير خارجه شدن ايشان رأي بدهد،‌ من قطعاً مخالفت خواهم كرد. آنها هياهو كردند كه اين رأي تشكيلاتي است و بايد آقاي آيت كه عضو شوراي مركزي است اين تبعيت تشكيلاتي را داشته باشد.

آقاي آيت به صراحت گفت: من آقاي مهندس موسوي را شاگرد پيمان مي‌دانم و خط پيمان خط امريكاست و آقاي موسوي در نهايت به خط امريكا مي‌رسد. فلذا من وظيفه شرعي و الهي مي‌دانم كه به هر نحوي شده است با ايشان مخالفت كنم. ولو اينكه ايشان رأي بياورد. من بايد وظيفه‌ام را انجام بدهم تا در تاريخ بماند.

در اينجا وظيفه من گفتن است. بعضي از دوستان مي‌گفتند بايد تصميم بگيريم تا ايشان را به دليل اين موضع اخراج كنيم. قرار شد فعلاً اين بحث بگذرد تا بعد با آقاي آيت صحبت شود. حتي من كه خود نيز در آن جلسه به آقاي موسوي رأي ندادم، به او گفتم آقاي دكتر آيت وقتي كه شورا و حزب نظر مي‌دهد، شما حداقل مي‌توانيد به احترام نظر جمع سكوت كنيد و چيزي نگوييد.

ايشان گفت: نه. من قطعاً معتقدم كه اينجا جاي سكوت نيست و وظيفه من اظهار حقايق است.»شهيد آيت همچنين در جاي ديگري گفته بود: «درست است كه اين آقا [موسوي] عضو حزب [جمهوري اسلامي] است اما در عين‎حال افكارش، ‌افكاري كه در خط ولايت باشد، نيست بلكه به عمل‌گرايي فردي تمايل دارد و هوادار مصدق و جزو حلقه حبيب‌الله پيمان است و در چنين مواردي خودش و همسرش مقابل مجلس خبرگان قانون اساسي مي‌ايستند. بنابراين، اين دو نفر به‎احتمال قوي در مسيري خواهند رفت كه در آينده اگر خودشان را اصلاح نكنند، جلوي نظام هم مي‌ايستند.»

سرانجام او به اين وظيفه نيز عمل نمود و در جلسه رأي گيري موسوي در مجلس شوراي اسلامي در تاريخ 14 تير 1360، يعني يک هفته بعد از انفجار هفت تير به مخالفت با موسوي پرداخت. اما به واسطه شرايط خاص كشور، سخنانش را بسيار كوتاه بيان نمود.

سرانجام سخن او شنيده نشد و موسوي از مجلس رأي آورد. هاشمي در بيان خاطرات روز 14 تير 1360 مي‌نويسد: «جلسه علني داشتيم. معرفي وزير خارجه مطرح بود كه تصويب شد. آقاي مهندس ميرحسين موسوي سردبير روزنامه جمهوري اسلامي، وزير خارجه شد. از اول كار، آقاي رجايي ايشان را معرفي كرده بود. بني صدر قبول نمي‌كرد.

آقايان (دكتر حسن) آيت و احمد كاشاني مخالفت كردند و عكس‌العمل بدي داشت؛ مخصوصاً از آقاي آيت كه عضو شوراي مركزي حزب است.»پس از مخالفت اوليه شهيد آيت با وزارت امورخارجه موسوي، هاشمي رفسنجاني بشدت به آيت اعتراض مي‌کند که اين مسئله سبب قهر شهيد آيت از جلسات شوراي مرکزي حزب مي‌شود. اما پيش از آنكه موسوي فرصت يابد تا در كابينه رجايي حضور يابد، نخست وزير جديد انتخاب گرديد و لازم شد بار ديگر و اين بار در كابينه شهيد باهنر از مجلس كسب رأي نمايد كه اين امر در روز 14 مرداد 1360 رخ مي‌داد.

اسرافيليان كه از نزديكان و دوستان پرسابقه شهيد آيت بوده است، در مصاحبه‌اي در سال گذشته در اين خصوص گفت: « شهيد آيت سخت بيمار بود و چند روز [در مجلس] غيبت داشت اما تمام اسناد خودش را جمع و جور کرده و در پوشه گذاشته بود تا به مجلس بيايد، همسرش نقل مي‌کند و مي‌گويد: من از آيت خواستم به مجلس نرود و استراحت کند اما او گفت: امروز (چهارشنبه 14 مرداد 1360) بايد تکليف جمهوري اسلامي مشخص شود و من بايد بروم تا اين اسناد و حقيقت‌ها را براي مردم روشن کنم.»

شهيد حسن آيت يك ماه بعد از نطق قبليش در مجلس شوراي اسلامي و در حالي كه براي نطق جديدي عليه موسوي حاضر گشته بود و قصد حركت به سوي مجلس را داشت، صبح روز 14 مرداد 1360 در برابر منزل خود هدف رگبار قرار گرفت و به شهادت رسيد و سرانجام ميرحسين موسوي25 مرداد 1360،‌ منصب وزارت خارجه را از شهيد رجايي كه به طور همزمان سرپرست وزارت امور خارجه نيز بود، تحويل گرفت.

اينكه آن اسناد چه بود، آيا به راستي سند فرماسونر بودن موسوي بوده است؟ و آيا تقارن ترور وي و روز كسب رأي موسوي اتفاقي بوده است يا برنامه ريزي شده؟ موضوعي است كه به رغم جنجال مطبوعاتي بسيار در سال گذشته بر روي آن، نياز به پژوهش بيشتر تاريخ پژوهان دارد اما آنچه مسلم است پس از شهادت آيت که قدرت در دست ياران موسوي افتاد، سالگرد شهادت آيت از تقويم‌هايي كه شهادت همه چهره‌هاي شاخص انقلاب را ثبت نموده بود، حذف گرديد!

ارسال نظرات
خط داغ