ازدواج هویدا
از تاریخ
امير عباس هويدا نخست وزير وقت، روز ۲۹ تير ۱۳۴۵ در مراسمى با حضور شاه، ملكه و پنج تن ديگر، با ليلا امامى ازدواج كرد. اين مراسم بسيار ساده، در ويلاى كوچك نخست وزير در شمال برگزار شد و سادگى آن مورد استقبال مطبوعات قرار گرفت. اما مخالفان هويدا انگيزه هاى مختلفى براى ازدواج او برشمردند، از جمله گفتند او به قصد خنثى كردن شايعات موجود در مورد همجنس باز بودنش ازدواج مى كند يا قصدش، وصلت با خانواده اى است كه پنج نخست وزير از آن برخاسته است.
ليلا امامى نوه دخترى وثوق الدوله و فرزند نظام الدين امامى (پسر يك روحانى سرشناس) بود. او در انگلستان و آمريكا تحصيل كرده و معمار شده بود. خواهرش فريده با حسنعلى منصور ازدواج كرد و ليلا در جشن عروسى آنها با دوست صميمى منصور، اميرعباس هويدا آشنا شد. هويدا همان شب به ليلا دل بست و مدتى بعد به او پيشنهاد ازدواج كرد اما ليلا كه دل در گرو مردى ديگر داشت، پيشنهاد او را رد كرد. مرد مورد نظر ليلا، جوانى آمريكايى بود كه در دوران دانشجويى در لس آنجلس با او آشنا شده بود. عشق ليلا به اين مرد سرانجامى نيافت. هويدا و ليلا به واسطه منصور و همسرش مدام يكديگر را مى ديدند و هويدا در اين ديدارها معمولاً به ليلا توجه و احترام نشان مى داد، هرچند ليلا علاقه ويژه اى به او پيدا نكرد.
• دوستى و ازدواج
منصور اواسط اسفند ۱۳۴۲ از سوى شاه مأمور تشكيل كابينه شد و هويدا را به وزارت دارايى منصوب كرد. هويدا در «كانون مترقى» و حزب ايران نوين كه رهبرى آن را منصور به عهده داشت، نقش نظريه پرداز را ايفا مى كرد و شخص دوم محسوب مى شد. او بلندپروازى منصور را نداشت و محتاط تر بود. در اين دوران نيز روابط دوستانه هويدا و ليلا ادامه داشت. يك بار در تابستان ۱۳۴۳ اتومبيل حامل هويدا، منصور، ليلا و فريده كه ليلا آن را مى راند در جاده شمال تصادف كرد. پاى هويدا در اين حادثه آسيب ديد و او مدتى در بيمارستان بسترى شد.
ليلا (كه لابد خود را مقصر مى دانست) در مدت بسترى او در بيمارستان و دوران نقاهت در منزل مدام به هويدا سر مى زد و اين فرصتى براى وزير پركار دارايى فراهم آورد تا ساعت هاى طولانى را با ليلا بگذراند. ليلا در اين دوره براى نخستين بار «آقاى هويدا» را «امير» صدا زد. منصور، روز اول بهمن همان سال در مقابل مجلس هدف تيراندازى محمد بخارايى قرار گرفت و به شدت مجروح شد. او تا روز ششم بهمن در بيمارستان، بين مرگ و زندگى دست وپا زد. همسرش فريده به شدت عصبى و پرخاشگر شده بود و عقيده داشت شاه در ترور منصور دست داشته است. آرام كردن فريده از دشوارترين وظايفى بود كه هويدا در آن چند روز به عهده گرفت.
او عملاً به بيمارستان نقل مكان كرد و تمام مدت آنجا بود. هويدا در مدتى كه منصور در بيمارستان بسترى بود و پس از مرگ او، با آرامش و مهربانى بدخلقى هاى همسر دوستش را (كه گاهى رفتارى توهين آميز با او داشت) تحمل كرد. چندى بعد خانواده امامى تصميم گرفت فريده را براى مدتى از ايران دور كند، بنابراين ليلا به همراه فريده و بچه هايش راهى اروپا شد و مدت زيادى آنجا ماند. هويدا كه ديگر نخست وزير شده بود، ترتيبى داد كه دولت با تصويب مجلس براى خانواده نخست وزير پيشين مقررى قابل توجهى در نظر بگيرد.
ليلا در اروپا نامه هاى عاشقانه اى از هويدا دريافت مى كرد كه به زبان انگليسى و با لحن رمانتيك نوشته شده بود. او لحن و شيوه نامه نگارى هويدا را نمى پسنديد اما دو سه روز پس از بازگشت به ايران به ديدار او رفت و بى مقدمه به او پيشنهاد ازدواج كرد! هويدا حيرت زده شد ولى فوراً پذيرفت. قرار عروسى را براى هفته بعد در شمال گذاشتند. نخست وزير ۴۷ ساله ازدواج مى كرد.
• سقوط
ليلا انگيزه خود را براى ازدواج با هويدا، قدرشناسى مى دانست. او و خانواده امامى احساس مى كردند تا حدودى مديون مهربانى و بردبارى هويدا نسبت به فريده هستند و ليلا كه به تلخى و صراحت شهره بود، پذيرش عشق هويدا را نوعى اداى دين به او مى دانست. اما هويدا براى ازدواج انگيزه هاى متفاوتى داشت. پيش از هر چيز او عاشق ليلا بود. عشق او اگر چه شور و حرارت عشق جوانى را نداشت، دوام و عمق فراوان داشت و اين خاصيت، آن را به «دوستى» نزديك مى كرد. هويدا علاوه بر اين، به دلايل روشنى براى ازدواج تحت فشار بود. مدت ها از آغاز دوران ميانسالى او مى گذشت.
به ياد مى آورد هنگامى كه منصور در مراسم معرفى كابينه اش به شاه، او را به عنوان وزير دارايى معرفى كرد، شاه به شوخى گفته بود «بايد ازدواج كنيد». بعد هم كه نخست وزير شد، به خاطر مجرد بودنش زياد متلك مى شنيد. سناتور متين دفترى يك بار در مجلس سنا گفته بود نخست وزير بايد زن بگيرد تا با چند و چون مخارج يك خانواده ايرانى آشنا شود. مخالفانش نيز از شايعات مربوط به ناتوانى جنسى يا انحراف او به عنوان ابزارى قدرتمند استفاده مى كردند.
زندگى زناشويى هويدا حدود ۵ سال ادامه يافت. در اين مدت هويدا از يك سياستمدار اصلاح گرا و اميدوار به يك نخست وزير مأيوس و تلخكام كه كاملاً تحت فرمان شاه بود بدل شد. او چنانكه خود نيز تلويحاً مى پذيرفت به قدرت معتاد شده بود، به رغم سلامت مالى كم نظير و منش منحصر به فردش، براى حفظ قدرت تن به شرايطى مى داد كه ليلا را عصبانى مى كرد. ليلا كج خلق تر شد و حتى گاهى در حضور ديگران با هويدا بدرفتارى مى كرد.
او كم كم به اين نتيجه رسيد كه براى حفظ دوستى اش با هويدا، بايد از او طلاق بگيرد. بار ديگر بدون مقدمه اين پيشنهاد را مطرح كرد و باز هويدا حيرت زده شد. مدتى بعد او هم نظر ليلا را پذيرفت و اوايل سال ۱۳۵۰ تشريفات طلاق انجام شد. دوستى هويدا و ليلا البته، ادامه يافت و گل اركيده معروف روى يقه نخست وزير، هديه اى بود كه هر روز ليلا برايش مى فرستاد. هويدا هميشه مى گفت: ليلا از من جدا نشد، نخست وزير را طلاق داد.
(اطلاعات اين مقاله از كتاب «معماى هويدا» عباس ميلانى اخذ شده است.)