روشهای مقابله با گرمازدگی
بيماريهاي مـربوط به گرما هنگامي روي ميدهند که دمــاي بـدن فرد از حد طبيعي خود افزايش مييابـد.
بدن انسان بهطور عمده توسط منبسط ساختن عروق سـطـــحي پوست و تعريق دماي افزايش يافته بدن را کاسته و سبب تنظيم و کنترل گرماي بدن ميگــردد.
اما در آب و هواي مرطوب عملکرد تعريق مختل و کنـدشده و بدن ديگر قادر به خنک ساختن خود نميباشد. دو عـــامل فعاليت بدني شديد و طولاني مدت و آب و هواي گرم مسبب بيماريهاي مربوط به گرما هستنـد.
همچنين زماني که فرد دچار کم آبي در بدن خود ميگردد در معرض عوارض گرماي زياد قرار خواهد داشت زيرا در اين حالت غلظت خون بدن افزايش يافته و جريان خون کند ميگردد که سبب اختلال در عملکرد ارگانهاي بدن ميشود.
از عوارض ناشي از گرما ميتوان به گرمازدگي خفيف اشاره كرد كه در اين حالت بدن بهشدت عرق کرده و حجم خون کاهش مييابد. تعريق شديد، ضعف، سرگيجه، سردرد، حالت تهوع، استفراغ، افزايش ضربان قلب، کاهش فشار خون، پوست مرطوب، سرد و رنگ پريده، افزايش درجه حرات مرکزي بدن تا 39 - 38 درجه سلسيوس از جمله نشانههاي آن است. اما براي اينكه بتوان از دست آن رها يافت بايد دست به اقداماتي زد.
نخستين فعاليت انتقال بيمار به يک مکان خنک و سايه و دادن مايعات به بيمار براي جبران کم آبي بدن است. همچنين براي جبران نمک بدن نيز بايد اندکي نمک (به نسبت يک قاشق چايخوري نمک در يک ليتر آب) به آب اضافه کرد، لباسهاي فرد گرمازده را در آورده و يک ملحفه مرطوب دور بدن وي بپيچيد يا توسط باد بزن مصدوم را باد بزنيد.
گرمازدگي شديد
اما اگر گرما زدگي شديد باشد بايد چه كار كرد؟
اين حالت بسيار خطرناک بوده و خطر مرگ را نيز ميتواند در پي داشته باشد. در اين حالت حرارت مرکزي بدن از 40.5درجه سلسيوس فراتر ميرود.
در اين وضعيت اغلب ارگانهاي بدن در معرض آسيب بافتي قرار ميگيرند. گرمازدگي شديد يک وضعيت اورژانس بوده و دماي بدن فرد گرمازده بايد سريعا کاهش يابد. عدم درمان گرمازدگي شديد به تشنج، کما و مرگ منجر خواهد شد.
گرمازدگي شديد علاوه بر اثرات سوء آن بروي سيستم عصبي همچنين کبد، کليه ها، قلب و عضلات را نيز در معرض آسيب قرار ميدهد. براي آنكه بتوان گرمازدگي شديد را تشخيص داد علايمي وجود دارد. پوست قرمز رنگ، داغ، رنگ پريده و خشک، ضربان تند و قوي، سردرد ضرباني، پريشاني و سرگيجه، تنفس کم عمق، مردمک چشم ممکن است متسع شده و به نور واکنش نشان ندهد.
قرار گرفتن در زير آفتاب به مدت طولاني،فعاليت شديد بدن، کم آب شدن بدن از دلايل ايجاد كننده گرما زدگي شديد است. اما در درمان آن بايد توجه داشت كه تلاش براي کاهش حرارت بدن بايد بهسرعت انجام گيرد. بيمار را به مکان خنک و سايه انتقال داده و لباسهايش را از تن جدا کنيد.
روي دستها و پاها آب خنک ريخته يا يک ملحفه خيس را دور بدن مصدوم بپيچيد، بيمار را در معرض باد قرار داده يا توسط پنکه يا باد بزن اقدام به خنک کردن وي کنيد. هنگامي که روي دستها و پاها آب ميريزيد حتما دستها و پاها را شديدا ماساژ دهيد تا خون خنک شده به سمت نواحي مرکزي بدن رانده شود.
گرفتگي عضلات
گرفتگي هم به دليل گرما اتفاق ميافتاد. اين حالت پس از فعاليت شديد بدني ايجاد ميشود. درمان آن خوراندن مايعات کافي همراه با اندکي نمک (به نسبت 4. 1 قاشق چايخوري نمک در يک ليوان آب) به مصدوم و انجام حرکات کششي پس از آن است.