آيا در پاي سي و سه پل گنجي خفته است؟
«ميدان نقش جهان» يكي از آثار ثبت شده ايران درفهرست ميراث جهاني يونسكو، درست در آخرين روزهاي تصميمگيري كميته ميراث جهاني درباره وضعيتش در اين فهرست، خبرنگاران را از تهران به كاخ استانداري اصفهان كشاند.
تا «عليرضا ذاكر اصفهاني» در مقابل دلنگرانيهاي تهرانامروز براي آثار تاريخي،خيال اصحاب رسانه را درباره نجات ميدان نقشجهان از قرارگرفتن در فهرست ميراث در خطر يونسكو راحت كند.
ذاكر كه كمتر از يك سال است در كاخ استانداري اصفهان ساكن شده در اين ديدار از بازديد كارشناسان كميته ميراث جهاني از وضعيت نقش جهان و پروسه كوتاه شدن برج جهان نما خبرداد و اظهار اميدواري كرد كه سي و چهارمين اجلاس كميته ميراثجهاني براي هميشه ميدان نقش جهان را از خطر قرار گرفتن در ميراث درخطر يونسكو نجات ميدهد.
اسفندماه سال 88 بود كه هياتي متشکل از جونکو تانيگوچي، مسئول امور فرهنگي يونسکو در تهران، فينگ جين، از مقرر مرکز ميراث جهاني در پاريس و پروفسور ايوا ساکي از ايکوموس جهاني از وضعيت تعديل برج جهانما كه بالاخره رضايت داده بود كه در مقابل ارزش تاريخي نقش جهان كوتاه بيايد بازديد كردند. اين بازديد ذاكر اصفهاني را اميدوار كرد در نخستين سال مديريتش در اصفهان، بتواند پرونده ثبت جهاني ميدان نقش جهان را به سامان برساند. او در حضور خبرنگاران حتي از برنامههاي ثبت پلهاي سي و سه پل و خواجو سخن به ميان آورد.
به هرحال اين روزها نه تنها ميدان نقش جهان اميدوار است كه مديريت ذاكر بتواند وضعيت آن در فهرست يونسكو تثبيت كند بلكه تمامي آثار تاريخي اين شهر به مديريت او دلبسته اند. او در روزهاي نخستين مديريت خويش آب پاكي را روي دست شهرداري ريخت و اعلام كرد كه هيچ چيزي نميتواند باعث شود تا ميدان نقش جهان از فهرست يونسكو خط بخورد.
ذاكر به پشتوانه افكارعمومي، انجمنها و روزنامهها به تعديل برج جهاننما برخاست، هرچند اقدامات ذاكر براي نجات شهري كه نگين تاريخ اسلامي را در خود جاداده به كدورت مديران شهري اصفهان انجاميد. او حتي سه ميليارد تومان اعتبار را براي جبران تعديل برج جهان به شهرداري قول داد اما اين رقم هم نتوانست شهرداري پايتخت فرهنگي ايران را با آثار تاريخي اصفهان آشتي دهد. بنابراين ذاكر مجبور شد تا با حضور خبرنگاران و انجمنهاي محلي اصفهان، خود به برج جهان نما برود و قفل آن را براي انجام تعديل مورد نظر يونسكو بشكند.
ذاكر بيش ازهرچيزي ميخواست تا هزينههاي سياسي در مبادلات فرهنگي بين ايران و يونسكو بيشتر از آنچه رقم خورده بود، نشود. البته اين مسئله به دوري بيشتر شهرداري واستانداري منجر شد.
چرا دستگاه حفر تونل مترو انحراف پيدا كرد؟
در سال گذشته و پس از يك ماه سكوت، معلوم شد كه دستگاهي با قطر چهار متر به سمت پايههاي سي و سه پل هدايت شده است.آنطور كه ذاكر اصفهاني ميگويد بعد از گذشت ماهها هنوز مشخص نشده كه چرا دستگاه حفر كانال انحراف مييابد و به سمت سي و سه پل ميرود.
او درمقابل شايعهاي كه از اصفهان به پايتخت رسيده بود مبني بر وجود گنجينهاي در نزديكي يكي از پايههاي پل سيوسه پل ميگويد: كميتهاي براي پيدا كردن چرايي اين انحراف عمدي تشكيل داده شد اما هنوز به پاسخي دست نيافتهاند.
ذاكر البته با استناد به گفتههاي كارشناسان يونسكو حفر تونل مترو را تهديدي براي آثار تاريخي اصفهان بهويژه چهار باغ و سي و سه پل نميداند. اين درحالي است كه حفر تونل مترو در سوي ديگر پل سي و سه پل آغاز شده است. اما مسئولان هنوز راهي براي برون رفت بن بست كانالي كه به پايه سي و سه پل رسيده، نيفتهاند. به هرحال قطر چهار متري دستگاه حفر اجازه نميدهد دستگاه مسيري كه آمده را برگردد.
به نظر ميرسد سي و سه پل تنها در صورتي از مرگ آني نجات مييابد كه دستگاه حفر تونل در جاي خود ثابت شود. دستگاه نميتواند مسيري كه آمده است را برگردد. از سوي ديگر به ادامه انحراف خود هم نميتواند ادامه دهد. تنها راه كندن گودالي بزرگ تر از قطر دستگاه است كه بيشك به تخريب سي و سه پل منجر ميشود. همين مسئله باعث شده تا ذاكر اصفهاني در مقابل سوال تهرانامروز جواب مشخصي درباره آنچه بهوقوع ميپيوندد، ندهد. اما به گفته او سازمان ميراث فرهنگي براي حل اين مسئله برنامههايي در دست اجرا دارد.
خشك شدن يك شهر
اما هزينهاي كه مترو اصفهان روي شانههاي خسته و زخم خورده اصفهان مينهد تنها تهديد سي و سه پل نيست. اصفهان باغ شهري دست ساز است. معماران دوره صفوي با ايجاد يك لايه شني در دل خاك اصفهان نمك را از خاك سطحي آن گرفتند وتوانستند در دل كوير، باغ شهري چون اصفهان را به دنيا تقديم كنند اما حفر كانال در دل زمين اين اكوسيستم را به هم زد و به خشك شدن بخشي از درختان چهارباغ انجاميد.
مسئلهاي كه دغدغه ذاكر اصفهاني هم هست.اما مشكل آنجاست كه او با پيشنهاد سه ميلياردي هم نتوانسته است كه دلسوزي شهرداري را براي حفظ ميراث تاريخي اصفهان بخرد. يك سوال ديگر هم البته از اصفهان بيپاسخ برگشت. آيا استانداري كه سه ميليارد تومان را براي رضايت شهرداري با هدف نجات ميدان نقش جهان پيشنهاد ميدهد هرگز جريمه مرگ درختان چهارباغ و طبيعت اصفهان را از شهرداري خواسته است؟
