آگاه
کد خبر: ۴۹۷۷۹

کریستوفر گانس سخنگوی آژانس امداد و کاریابی

"غزه اکنون بسیار غمگین است"


امید ملکی- در سال 2005 وفتی ارتش اسراییل نیروهای خود را از نوار غزه خارج کرد عده ای بر این تصور بودند و بسیاری بر این امید که دوران جدیدی از حیات یک و نیم میلیون فلسطینی ساکن در نوار 400 کیلومتر مربعی غزه آغاز شده باشد!

اما اسراییل از کنترل مرزهای زمینی، دریایی و هوایی باریکه دست برنداشت و کار را به جایی رساند که همزمان با به قدرت رسیدن دولت حماس در سال 2007 علاوه برتحریم ها، محاصره اقتصادی شدیدی را علیه مردم غزه به اجرا گذاشت، محاصره ای که حالا دیگر با گذشت بیش از سی ماه از آغاز آن ، افزایش مضیقه دارو، سوخت و مایحتاج ساختمانی وضعیت زندگی انسانی در غزه را هر روز وخیم تر می کند. اما هنوز این تمام ماجرا نیست.

روزهای ابتدایی سال 2009 را مردم غزه با جنگی خانمان سوز آغاز کردند. جنگی که رژیم اسراییل علیه دولت اسماعیل هنیه در باریکه به راه انداخته بود. جنگی که هرچند بیش از بیست روز به طول نیانجامید اما بیش از هزار نفر کشته برجای گذاشت، پنج هزار نفر زخمی، پنجاه هزار نفر بی خانمان وچهار هزار خانه ویران شده! جنگی که ارمغانش برای مردم غزه نه فقط هزینه هایی اینچنین که افزایش روزافزون بیکاری، فقر و محرومیت بود.

این روزها طولانی شدن محاصره نوار غزه با گذشتن از رکورد محاصره سارایوو در یوگوسلاوی سابق رکورد جدیدی از محاصره یک ملت را در بی تفاوتی جامعه جهانی به ثبت رسانده است! محاصره ای که سازمان ملل متحد آن را «بی معنی، ناپسند و تراژیک» می خواند و نه فقط رژیم اسراییل که جامعه جهانی را مسئول رنجهای روزافزون فلسطینیان غزه نشین می داند.

با این همه سخنگویان رژیم اسراییل هر روز تاکید می کنند «هیچ بحران انسانی در غزه وجود ندارد» و ادامه حَصر برای «تضمین امنیت اسراییل» انجام می شود، تضمین امنیتی که امروز بهای آن ساخته شدن «بزرکترین زندان جهان» در غزه است. اما اینهمه تنها یک روی سکه است که بیشتر مورد توجه فرار می گیرد. اما این سکه روی دیگری نیز دارد.

اسراییل در دو هفته گذشته کمک های موجود در دو کشتی که راهی غزه بودند را توقیف و کشتی نشینانی را که نکشت، بازداشت کرد، رفتاری که به ظاهر خشم جامعه جهانی را برانگیخته است.

اتحادیه عرب بیانیه صادر می کند، سازمان کنفرانس اسلامی در پی برگزاری نشست است، شورای امنیت سازمان ملل متحد موضع گیری می کند اما از اینکه نام آن را قطع نامه بگذارد طفره می رود و ... اما به نظر می رسد بر همه این رفتارها، روشی یکسان حاکم است: نهادهای سیاسی ناچار از موضع گیری اند اما چون در ارایه راه حلی عملی دربرابر «قدرت هژمونیک» در مانده اند تنها یک راه دارند و آن اینکه «توصیف های قرین به صحت» را جایگزین «تجویزهایی قرین به توفیق» کنند و از این رو است که همه ما دایما برمان اثبات می شود که در غزه جنایت علیه بشریت در حال رخ دادن است، رژیم اسراییل فاجعه می آفریند، شرایط هر روز غیر انسانی تر می شود و جملاتی از این دست که کم هم نیستند اما هیهات که بتوانند گرهی از کار فرو بسته ای بگشایند.

به نظر می رسد در چنین شرایطی تنها گذاری «روشی» از الگوهای توصیفی به الگوهای تجویزی است که راهگشا است و از این رو چاره ای از پذیرش این نکته نیست که «نتیجه تجویز» هر چه باشد مسئولیت ساز است و نوشین بودن «خواب خوش توصیف» را ندارد. تغییر روشی که دولت ترکیه اولین گام را در راه ان برداشته است و می رود تا نام خود را از دولت اسلام گرای ترکیه به دولت اسلام گرای عملگرای ترکیه بدل کند، عملگرایی استراتژیک.

دولت مردان ترکیه نشان دادند که به درستی دریافته اند که «مرغ سیاست» اگرچه با «توصیفات ایدئولوژیک» جان می گیرد اما با «تجویزات استراتژیک» به پرواز در می آید و با «رفتارهای پراتیک» خود دانه می چیند و ترکیه برای اینکه بتواند نقشی در رهبری منطقه ای داشته باشد به آنچنان توانی رسیده است که هر سه این کارویژه ها را همزمان با هم مدیریت کند و این در انتخاب «ارسال کمک های بشردوستانه» به نوار غزه و مدیریت فضای بوجود آمده پس از آن به خوبی مشهود است.

به نظر ساده اندیشانه می رسد که اقدام دولت اردوغان در ارسال مایحتاج مردم غزه را صرفا در چارچوبهای بشردوستانه تحلیل کنیم چرا که در این صورت راههای بسیار مطمئن تری برای ارسال کمک ها و نظارت بر حسن توزیع انها از طریق سازمان های بین المللی وجود داشت که ترکیه هیچکدام از آنها را برنگزید.

و این نشان می دهد که ترکیه با این کار درپی ارتقا منزلت استراتژیک خود برآمد و این بازی را آنچنان برنده - برنده طراحی کرد که در صورت ورود کاروانش مصداقی سیاسی برای «شکستن حصر غزه» بسازد و در صورت مواجهه با هرگونه جلوگیری از ورود کاروان، رهبری «اجماع اقدامی» علیه رژیم اسرائیل را در دست بگیرد چنان که اینکار را نیز به خوبی مدیریت کرد: با ارسال کمک به غزه رفتاری پراتیک نشان داد، با طراحی بازی برد - برد کنشی استراتژیک انجام داد و آنجا که «شهدا»یش را تشییع کرد سویه های ایدئولوژیکش را به نمایش گذاشت و این یعنی گذار از سیاست خارجی توصیف گرای ایدئولوژیک به سیاست خارجی عملگرای استراتژیک.

اینهمه نوشته شد تا نتیجه بازی ترکیه با فرستادن توپ به زمین جامعه جهانی روشن شود و از این رو به بهانه اقدامات اخیر رژیم اسراییل با سخنگوی سازمان ملل در غزه به گفتگو بنشینیم. گفتگویی که بیش از همه نشان می دهد ساختارهای بی کارکرد فقط بلای جان ملت ها نیست، جامعه جهانی نیز از آن در رنج است. کریستوفر گانس سخنگوی آژانس امداد و کاریابی پناهندگان فلسطینی موسوم به UNRWA در این گفتگو از این ناکارآمدی ها می گوید.

- به عنوان اولین سوال می خواستم واکنش شما به عنوان سخنگوی سازمان ملل در توار غزه را نسبت به حمله های اخیر انجام شده توسط رژیم اسرائیل به کشتی های حامل مواد مورد نیاز مردم غزه را بدانم؟
به نظر ما نه تنها این اقدام اقدامی صلح امیر نبوده بلکه اقدامی کاملا غبرقانونی و خلاف تمامی موازین حقوق بین الملل مورد توافق جامعه جهانی بوده است و ما امیدواریم که جامعه جهانی نسبت به تراژدی که اسرائیلیان در آبهای آزاد خلق نمودند واکنش مناسب را نشان دهد.

این اقدامات شرایط انسانی درون غزه را سخت و سخت تر می کند و جمعیت یک و نیم میلیونی آن را هر روز با شرایط بهبود نیافتنی برای ادامه بقا مواجه می کند. ما در حالی شاهد این فشارها هستیم که 60 درصد مردم غزه بی کار هستندو زنده ماندن 80 درصد این مردم فقط وابسته به رسیدن کمک های بشردوستانه بین المللی است و یک سوم از ساختمان هایی که در اثر حمله نیروهای اسرائیلی در سال گذشته ویران شده است هنوز به دلیل فقدان مصالح ساختمانی بازسازی نشده اند.

- به عنوان آژانس مسئول سازمان ملل متحد در امور بشردوستانه در سرزمین های اشغالی آیا شما هیچ نیازی به کمک های سایر دولت ها دارید یا منابعی که در اختیار دارید برای کمک رسانی کفایت می کنند؟
این سوال مهمی است. باید باطلاع خوانندگان شما برسانم که کل بودجه UNERWA برای سال جاری تنها 90 میلیون دلار تعیین شده است و این بدان معنا است که اگر در چند ماه آتی ما نتوانیم کمک های بشردوستانه ای از سایر کشورها دریافت کنیم امکان ادامه کمک رسانی به فلسطینیان سرزمین های اشغالی و آوارگان مستقر در کمپ ها را نخواهیم داشت و در این میان غزه به دلیل محدودیت های ایجاد شده توسط نیروهای اسرائیلی، شرایطی به مراتب سخت تر و اسف بار تر از سایر نقاط دارد.

- شما بیشترین کمک ها را از کدام کشورها دریافت می کنید؟
بیشترین کمک ها از جانب ایالات متحده و اتحادیه اروپایی می رسد این در حالی است که کشورهای عربی کمترین میزان کمک های لازم را دراختیار آوارگان فلسطینی قرار می دهند انها ترجیح می دهند که بیشترین سرمایه گزاری را در پروژه های سیاسی بکنند این در حالی است که فلسطینیان در برآوردن نیازهای اولیه زندگی خود در مضیقه هستند.

بنابراین اگر بخواهم کوتاه به سوال شما پاسخ بدهم باید بگویم ما به طور مشخص از دنیای عرب می خواهیم، چنان که بارها نیز خواسته ایم، که پول خود را در جاهایی صرف کنند که به آن نیاز مبرم وجود دارد. برای کشورهای نفت خیز خاورمیانه این به هیچ وجه کار سختی نیست که به اندازه کل بودجه یک ساله ما به آوارگان فلسطینی کمک کنند و ارسال وجه نقد از سوی انان به نهادی مانند unerwa مکانیزمی کاملا روشن و شدنی دارد.

- شاید این گونه تقسیم کردن انتظارات از دولت ها خیلی قرین به تحلیل های کل محور از جامعه جهانی نباشد. به نظرتان بهتر نیست تا شما نیازهایتان را از جامعه جهانی به عنوان یک کل درخواست کنید؟
بله همینطور است. ما از جامعه جهانی مصرانه خواسته ایم که مسئولیت بشردوستانه خود را در رها نمودن مردم غزه از این شرایط جدی بگیرد و اقدامات عاجل خود را در این زمینه متمرکز کند.

- شما می دانید کشورهای اسلامی با محاصره غزه کاملا مخالف اند و آنچه ترکیه در ارسال کمک های بشردوستانه خود انجام داد گامی مهم برای شکستن این محاصره نامشروع بود اما آنچه جامعه جهانی با چشمانی حیرت زده ناظر آن بود ، تصویر کشتار کشتی نشینان و مصادره کمک های بشردوستانه ای بود که در این کشتی ها جا داشت. سوال من این است که به نظر شما و به عنوان یک ناظر آگاه مه در منطقه حضور دارید آیا ادامه این انتقال مایحتاج اولیه مردم غزه توسط عمدتا کشورهای اسلامی امیدی به بازشدن حلقه تنگ محاصره ایجاد خواهد کرد؟
برای من بسیار مشکل است که بگویم استراتژی اسرائیل در این باره چه خواهد بود برای اینکه قبل از این دو مورد اخیر، کشتی های کمک رسان دیگری هم بودند که توانستند در کرانه غزه پهلو بگیرند اما در حال حاضر چرخشی آشکار در رفتارها مشاهده می شود و نمی توان گفت که واکنش آتی انها نسبت به ورود کشتی های حامل کمک های بشردوستانه چه خواهد بود.

اما آنچه که من می توانم بگویم این است که محموله ای که این دو کشتی حمل می کردند از مایحتاج بسیار حیاتی و مورد نیاز مردم غزه است و هرگونه تاخیر در ارسال آنها مشکلات این مردم را به طور روزافزون مضاعف خواهدکرد و رفته رفته ما را مواجه با یک بحران انسانی خواهد نمود.

در حال حاضر بیش از دویست هزار کودک در غزه زندگی می کنند که 69 هزار نفر از آنها نمی توانند از مدارس ایجاد شده توسط سازمان ملل متحد استفاده کنند و کودکان 5 تا 6 ساله ای هستند که امکان ورود به مدارس را نمی یابند، دلیل این فاجعه ای که برای نسل آینده فلسطینیان غزه نشین ایجاد می شود این است که به دلیل محاصره اسرائیلیان حتی سازمان ملل هم نمی تواند مصالح ساختمانی لازم را حتی برای تعمیر ویرانی های مدارس خود به منطقه بیاورد و این یعنی نیاز به رسیدن ضروری کمک های بازسازی ، ضرورت هر ساعت و هر روز افزایش می یابد. سازمان ملل متحد خواستار آن است که کمک های موجود در این دوکشتی بدون فوت وقت از هر طریقی به دست نیروهایش در غزه برسد.

- اسراییل در نهایت معلوم نکرده است که به فرض فرستادن این کمک ها به غزه آنها را به دست چه گروهی و چگونه در غزه توزیع خواهد کرد؟
بله اسراییل امروز با یک مشکل عملی دست به گریبان است چرا که نمی تواند این کمک ها را در غزه توزیع کند. این مهم است که شما کمک ها را در اختیار داشته باشید اما مهم تر از آن نحوه توزیع این کمک ها است که اسراییل در روند آن اخلال جدی به وجود آورده است چرا که هم با مشکلاتی عملی مواجه است هم مشکلات قانونی و بروکراتیک برای توزیع کمک ها دارد.

از اینها که بگذریم کنترل غزه در اختیار دولت حماس است و اسرائیل اساسا توان ورود به این منطقه برای توزیع کمک ها را ندارد و این گونه عملکرد انها صرفا کشتن وقت و بحرانی تر نمودن شرایط انسانی غزه است.

- رژیم اسراییل به هر حال نخواهد توانست به باریکه وارد شود ولی فرضا اگر بخواهد این کمک ها را به غزه بفرستد پیش بینی شما این است که این کمک ها از طریق کدام نهاد یا نهادها به دست مردم غزه می رسد؟
این سوال بسیار جالبی است. باید به اطلاع شما برسانم که از نظر اسراییل unerwa ، به هیچ وجه نمی تواند مسئولیت این توزیع را داشته باشد! اسرائیل ترجیح می دهد با دفتر سیاسی سازمان ملل متحد مستقر در منطقه به طور مستقیم در این باره به رایزنی بپردازد و این کمک ها را به این شرط واگذار می کند که از طریق این دفتر مستقیما توزیع شود. این در حالی است که این دفتر به لحاظ موقعیت سیاسی که دارد از توان عملیاتی لازم برای توزیع کمک ها برخوردار نیست اما مسئولان اسرائیلی تاکید دارند که تنها از طریق این دفتر است که اجازه ورود کمک ها را می دهند!

- به هر حال این دفتر شانیت سیاسی دارد و نمی تواند از چینش نیازها، نحوه پاسخ گویی به نیازها و مسایلی از این دست پاسخ بدهد.
بله و در کنار این موضوع چینش نیازها اصلا مساله ورود این کالاها از طریق مرزهای غزه همچنان در هاله ای از ابهات قرار دارد و اینها همه و همه سوال هایی است که اسراییل باید به آنها پاسخ گوید.

- خوب با این شرایط اگر دولت هایی که می خواهند کمک های خود را به مردم غزه برسانند در هماهنگی با دفتر سیاسی ملل متحد اقدام کنند قاعدتا باید بتوانند کاروان های خود را به سلامت به ساحل غزه برسانند.آیا تضمینی از جانب سازمان ملل متحد در این باره داده می شود؟
بله من فکر می کنم در این صورت بهتر می توان به رسیدن کمک ها امیدوار بود. به هر حال از نظر شورای امنیت سازمان ملل متحد دفتر سیاسی ملل متحد نهاد هماهنگ کننده است اما رفتارهای اسراییل هیچگونه تضمین قطعی برای راه حلهایی غیر خشونت بار و صلح آمیز از این دست باقی نمی گذارد و نتیجه این عدم اطمینان به راه حلهای عملی مجازاتهایی است که ملت فلسطین تاوان ان را می دهند.

- شورای امنیت سازمان ملل متحد بر غیرقانونی بودن اقدام رژیم اسراییل در حمله به کاروانهای کمک به مردم غزه تاکید کرده است اما تجربه نشان داده که اینگونه موضع گیری ها از سطح بیانیه هایی دیپلماتیک فراتر نمی روند. می خواستم با یک نگاه عملگرایانه تحلیل شما را راجع به اینگونه اقدامات ملل متحد جویا شوم؟
برای من بسیاز دشوار است که درباره اقدام شورای امنیت در اینباره اظهارنظری داشته باشم، به یاد داشته یاشید ما نیروهای بشردوستانه ملل متحد هستیم که در نواحی عملیاتی فعالیت می کنیم و مسئولیت سیاسی در شورای امنیت نداریم اما امیدواریم که جامعه جهانی بتواند به این تراژدی هر چه یرسع تر پایان دهد و اسراییل احساس کند که فشارهای بین المللی علیه اش در حال شکل گیری است و آنها مجبور به پاسخگویی و پذیرش مسئولیت هستند در غیر این صورت من فکر می کنم هرگونه اقدامی توسط جامعه جهانی و شورای امنیت سودمند نخواهد بود.

- در خبرها آمده بود که مرز رفح توسط نیروهای مصری بازگشایی شده است. به یاد می آورم زمانی سخنگویان سازمان ملل متحد تاکید داشتند با اینکه مرز رفح را دولت مصر مسدود کرده بود نهادهای بین المللی می توانستند از طریق مرز دیگری که آنهم در کنترل ارتش اسراییل بود کمک های خود را وارد باریکه غزه کنند. حالا و بعد از این بازگشایی آیا فکر می کنید که راه انتقال زمینی کمک ها هموارتر شده است؟
از نظر عملی باید بگویم که مرز رفح مرزی بسیار کم عرض و محدود است بنابراین کاملا غیرممکن است که بتوان اقلام مورد نیاز یک و نیم میلیون ساکن غزه را از طریق این مرز تامین نمود بنابراین همچنان همان مرز قبلی که شما به درستی اشاره کردید در کنترل شدید نیروهای اسراییلی است اما از امکانات زیادتری برای عبور کاروانهای کمک رسانی برخوردار است مهم ترین ورودی به باریکه برای انتقال کمک ها به شمار می آید. اما به هر حال بازگشایی مرز رفح برای ما هم بسیار ارزشمند است چرا که بویژه محموله های دارویی را از این مرز می توانیم وارد منطقه کنیم.

- اگر قرار باشد اسراییل به این اقدامات غیرقانونی و ضدبشری خود علیه مردم بی گناه غزه ادامه دهد و از رسیدن کاروانهای کمک رسانی جلوگیری کند، شما به عنوان نیروهای مسئول بین المللی مستقر در منطقه چه چشم اندازی را برای آینده فعالیت خود و زندگی مردم غزه ترسیم می کنید؟
اسراییل متاسفانه قوانین بین المللی که ناظر بر عملکرد دولت اشغالگر در زمان جنگ هست را نیز رعایت نمی کند یعنی بر روی اولیه ترین حقوق انسانها نیز خط بطلان می کشد و این از نحوه کنترل مرزهای دریایی و زمینی برای رساندن کمک های بشردوستانه حتی توسط نیروهای بین المللی نیز کاملا مشخص است و من فکر می کنم این عملکرد هر روز زیست انسانی یک و نیم میلیون انسانی که قرار است در منطقه ای به نام غزه «زندگی» کنند را بیشتر به خطر انداخته و می رود که آن را به زودی ناممکن کند.

- آیا شما با دولت حماس هم در منطقه همکاری هایی دارید؟
بله ما در زمینه های بشردوستانه همکاری های قابل توجهی با دولت اسماعیل هنیه حتی تا سطح وزرای کابینه داریم اما از نظر سیاسی ارتباط ما با حماس صرفا از طریق دبیرکل ملل متحد است. این واضح است که بدون کمک های دستگاه دولتی درون غزه ما نمی توانیم مطمئن شویم که نحوه توزیع کمک های بین المللی به مردم چگونه است.

- به عنوان آخرین جمله می خواستم تصویری که خودت از غزه امروز داری را تصویر کنی.
غزه اکنون بسیار غمگین است و جامعه ای است که اندوه زده به زندگی خیره شده است. جامعه ای که هویت اش مورد تجاوز قرار گرفته و یکپارچگی اش را از دست رفته می بیند و نسل آینده اش را نسلی بیمار با آینده ای مبهم می بیند. غزه امروز یکی از به ندرت سرزمینهای باقی مانده در جامعه جهانی است که با این رویکردهای صدانسانی هر روز دست و پنجه نرم می کند.

ارسال نظرات
خط داغ