آگاه
کد خبر: ۴۸۳۱۰

ضرورت، امکان و وقوع گروه سوم

صالح نیک‌پور


با نگاهی گذرا به دو ماه اخیر سال جاری و مقایسه آن با دو ماه اول سال گذشته یک تفاوت آشکار و بسیار عمده در فضای سیاسی کشور خود نمایی می کند و آن کم تحرکی و نوعی رخوت در آن است.

به عبارتی مختصر و روشن، هر چه که فضای سیاسی در ماههای نخست سال گذشته حال و هوای گرم و با نشاط و پویا داشت، در این یکی دو ماه گذشته از کم تحرکی و یک نوع رخوت مشهودی برخوردار است. البته باید اعتراف کرد که شروع سال 88 تحت تاثیر فعالیتهای شخصیتها و احزاب و گروههای سیاسی برای انتخابات دهم ریاست جمهوری بود و طبیعی بود که مسئله انتخابات اردوگاههای سیاسی را به تکاپوی شدید بیاندازد، اما این مقایسه را می توان با سالهای قبل از آن نیز کرد و بعید به نظر می رسد که در سالهای قبل بتوان سالی را بتوان پیدا کرد که ماههای اولیه آن با چنین وضعیتی طی شده باشد.

شاید برخی گمان کنند که چنین وضعیتی به معنای استقرار آرامش در فضای سیاسی است و آن را به فال نیک بگیرند، اما باید توجه داشت که آرامش در فضای سیاسی با رخوت و رکود در آن تفاوت اساسی دارد و نباید بین این دو خلط کرد.

آرامش در فضای سیاسی هنگامی محقق می شود که جریانهای سیاسی با قدرت و توان متعارف خود حضور دارند، اختلاف نظرها و دیدگاهها مطرح است و به این خاطر پویایی و نشاط در فضای سیاسی جریان دارد، اما در تعاملی با یکدیگر که موجب می شود مشکلات به دست این جریانها حل و فصل شوند.

بر خلاف چنین وضعیتی، رخوت و رکود درست به معنای فقدان یا ضعف پویایی در فضای سیاسی است که باعث می شود جریانهای سیاسی نه تعاملی با یکدیگر داشته باشند و نه آن که گره ای به دست آنان گشوده شود. اختلاف این دو را می توان به تفاوت حرکت آب در مسیر رودخانه و سکون آب در برکه مثال زد. شاید کسی فکر کند که سکون آب در برکه به معنای آرامش است، اما باید گفت که این سکون فقط رخوتی است که در نهایت موجب گنداب می شود، اما آرامش موقعی به ایجاد می شود که آب جریان داشته و در این جریان توانسته با شستن موانع از پس مشکلات برآید.

یقینی است که فضای سیاسی فعلی را نمی توان با سکون آب در برکه یکی گرفت، اما حداقل می توان گفت که کم تحرکی در این مدت سپری شده از سال جاری زنگ خطری است برای آینده، زنگ خطری که باید آن را جدی گرفت.

به نظر می رسد که این زنگ خطر به گوش بسیاری رسیده و به همین دلیل از هم اکنون در مورد چگونگی انتخابات حدود دو سال آینده مجلس نهم و بیش از سه سال آینده انتخابات یازدهم نگرانی هایی را به وجود آورده است. این نگرانی ها باعث شده تا پرسشهایی جدی از آرایش سیاسی آینده به وجود بیاید و هر کس بنابه دیدگاه و ذوق خود در این باب پیش گویی و آینده نگری کند و در این میان برخی نیز از هم اکنون به فکر چاره افتاده اند تا راه حلی برای خروج از رخوت و سکون بیابند. در واقع، سکون فعلی و لزوم تحرک چنان وضعیتی را به وجود آورده که فعالان سیاسی از پیشنهاد آقای علی مطهری نیز نگذشتند و سخنانی که بیشتر در یک پرسش و پاسخ مطرح شد را مورد توجه قرار دادند.

پیشنهاد آقای مطهری بیشتر از هر چیز یک اظهار نظر شخصی و نه بیان یک نظریه و راهکار سیاسی از سوی جریان خاصی بود. او در پاسخ به مسئله قرار گرفتن اصولگرایان معتدل به جای اصلاح طلبان گفت؛ «نظر من اين است كه بين اصول‌گرايان معتدل و اصلاح‌طلبان معتدل فاصله‌ زيادي نيست و اين‌ها ديدگاه‌هايشان را به هم نزديك كنند تا گروه سومي پيدا شود و دو طرف افراطي را نقد كند. جامعه از تندروي دو طرف زده شده و تشنه يك گروه سوم است. اين گروه سوم مي‌تواند اصول‌گرا يا اصلاح‌طلب و يا تلفيقي از اينها باشد منتها با اصول فكري و آرمان‌هاي روشن و مشخص».

از سخنرانی او قبل از پرسش و پاسخ معلوم بود که منظورش از اصول فکری و آرمانهای روشن و مشخص دیدگاههای پدرش بود و نه اصول فکری سیاسی که چنین گروهی از آن برآمده و بتواند با تکیه بر آن فضای سیاسی را به تحرک بیاندازد. این اظهار نظر مطهری در فضای فعلی غنیمتی شد تا فعالان سیاسی در رد یا قبول آن مصاحبه و اظهار نظر کنند یا همانند آقای عبدی یادداشت تحلیلی بنویسند. با توجه به نظرات فعالان سیاسی می توان این پیشنهاد را از سه زاویه امکان، ضرورت و وقوع یا تحقق چنین گروهی مورد بررسی قرار داد.

ضرورت گروه سوم- ضرورت شکل گیری گروه سوم در واکنش اميرمحبيان، عضو شوراي سردبيري روزنامه رسالت، دیده می شود که این موضوع را از منظر لزوم وجود انتخابات پرشور و گرم مورد توجه قرار داده است.

به عقیده محبیان، پرشور و گرم شدن انتخابات در سیستم اجتماعی ایران منوط به به تقابل بین جریانهای سیاسی است که او برای بیان منظور خود از اصطلاح سرخ-آبی استفاده کرده و دلیل نیاز به چنین فضایی را در طرح نیازها و مطالبات اجتماعی می داند که جریانهای متقابل سیاسی قادر به طرح آنها هستند. محبیان با این دیدگاه ظهور گروه سومی را ضروری دانسته که می تواند از طریق اصلاح طلبان نرمتر یا بخشی از اصولگرایان به وجود بیاید.

قبل از هر چیز باید گفت که نظر محبیان برخاسته از دیدگاهی واقع بینانه نسبت به شرایط سیاسی است. در واقع، مسکوت ماندن و یا کنار کشیدن یک طرف سیاسی و تفوق مسلط طرف دیگر خود به خود در جامعه نیز تاثیر گذاشته و باعث رواج بی طرفی در جامعه نسبت به وقایع سیاسی در کشور خواهد شد که این امر می تواند بیشتر از هر چیز خود را در جریان انتخابات نشان دهد. از همین رو بود که سال 88 با تکاپو و تحرک بالای سیاسی شروع شد و عکس چنین امری در این مدت کوتاه از سال جاری دیده می شود.

از سوی دیگر، تندباد حوادث سال 88 و عواقب انتخابات دهم خود به خود باعث شده تا بخش وسیعی از اردوگاه اصلاح طلبان تا مدت زمان مدیدی مجال حضور رسمی و مقبول در فعالیتهای سیاسی نداشته باشند. دلیل چنین وضعیتی هر چه که باشد حداقل باید این امر را به عنوان یک امر واقعی در نظر گرفت و واقع بینی حکم می کند که برای وضعیت فعلی و با شرایط موجود چاره ای اندیشید. از این رو است که ظهور گروه سوم از اصلاح طلبان معتدل یا اصولگرایانی با ایده هایی نوین یک امر ضروری برای فضای سیاسی است تا شرایط تقابل بین جریانهای سیاسی را به وجود آورد و باعث شود تا مردم ترغیب به مشارکت در سرنوشت سیاسی خود شوند.

ارسال نظرات
خط داغ