آگاه
کد خبر: ۴۷۹۷۵

معناي حضور نظامي ايران در اقيانوس هند

معناي حضور نظامي ايران در اقيانوس هند

سيد نعمت الله عبدالرحيم زاده


رزمایش نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی تحت عنوان ولایت 89 درست چند روز پس از رزمایش پیامبر اعظم 5 نیروی دریایی سپاه، برگزار شد.

با نگاهی گذرا به این دو مانور معلوم می شود که تقسیم کار مشخصی بین نیروهای دریایی ارتش و سپاه به وجود آمده، به گونه ای که نیروی دریایی سپاه مامور حفاظت از منافع ایران در منطقه غربی تنگه هرمز شده و حفاظت از منافع ایران در شرق تنگه هرمز، شامل دریای عمان و منطقه شمالی اقیانوس هند، به نیروی دریایی ارتش سپرده شده است.

هر چند که خبر تقسیم وظایف این دو نیرو پیش از این نیز شنیده می شد، اما برگزاری این دو مانور با چند روز فاصله در دو منطقه غرب و شرق تنگه هرمز نشان داد که تقسیم وظایف مذکور به مرحله عملیاتی خود دست یافته است.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در رزمایش های قبلی دو نیرو چنین تقسیم وظایفی چندان به چشم نمی خورد و همین امر نیز تا اندازه ای به تداخل کاری دو نیرو منجر می شد که به لحاظ بهره وری بیشتر از نیروهای نظامی اهمیت فوق العاده ای دارد.

اکنون با برگزاری این دو رزمایش، هر دو نیرو حوزه عملیاتی مشخص تر و روشن تری دارند که برای برنامه ریزی های آینده و بالا بردن توان دفاعی ایران در حوزه دریایی جنوب نقش تعیین کننده ای خواهند داشت.

گذشته از تقسیم وظایف دو نیروی دریایی سپاه و ارتش، رزمایش ولایت 89 ابعاد گسترده دیگری نیز در بر داشت که از دو جهت کوتاه مدت و بلند مدت قابل توجه است.

جهت نخست به منافعی مربوط می شود که ایران در حال حاضر در آبهای آزاد دارد و لازم است تا برای حفظ این منافع، نیروی دریایی ارتش از آمادگی کامل برخوردار بوده و بتواند در مقابل تهدیدات از خود واکنش سریع و موثر انجام دهد. تامین امنیت برای تردد کشتی های ایرانی در این آبها یکی از مهمترین مسائلی است که به واسطه معضل دزدی های دریایی در منطقه خلیج عدن مورد تهدید قرار گرفته است.

این معضل موجب شد تا نیروی دریایی ارتش از نیمه دوم سال 87 ناوگروه خود را به منطقه اعزام کند تا به گفته امیر دریادار حبیب الله سیاری، فرمانده نیروی دریایی ارتش، کریدور امنیتی به طول 1300 کیلومتر و در حد فاصل سواحل عمان- یمن، سواحل شمالی سومالی تا تنگه باب المندب را تشکیل دهد و به این وسیله امنیت تردد شناورهای ایرانی و همچنین هر شناور متقاضی کمک از ناوگروه ارتش را تامین کند.

یکی از عملیات موفق ناوگروه نیروی دریای ارتش در نیمه فروردین سال جاری انجام شد که توانست از ربوده شدن نفتکش ایرانی توسط دزدان دریایی جلوگیری کند و مورد دیگر در زمان برگزاری رزمایش ولایت 89 به وقوع پیوست که در جریان آن دزدان دریایی دو بار سعی کردند تا یکی از کشتی های تجاری ایران را بربایند اما به علت مداخله سریع و به موقع ناوگروه نیروی دریایی ارتش ايران، مجبور به فرار شدند.

امیر دريادار سیاری به دنبال وقوع این حادثه گفت؛ «یکی از اهداف ما در رزمایش ولایت 89، تمرین تامین امنیت کشتی‌های تجاری و نفت‌کش ایرانی در خلیج عدن است و با رخ دادن حادثه دیشب نیروهای ما عملا این تمرین را به صورت واقعی انجام دادند».

روشن است که انجام درست و کامل ماموریت ناوگروه دریایی برای تامین امنیت شناورهای ایرانی در چنین مسیر طولانی احتیاج به پشتیبانی گسترده و بیش از این، نیازمند حضور نیروی دریایی ارتش در آبهای آزاد است که رزمایش ولایت 89 برای تامین این اهداف انجام شد.

نکته قابل توجه در این است که منطقه خلیج عدن از مناطقی است که نیروی دریایی آمریکا در آن حضور پررنگی دارد و همین امر بیش از پیش مستلزم حضور نیروی دریای ارتش در آبهای آزاد است تا به عنوان نیرویی مستقل بتواند از ناوگروه خود در خلیج عدن و تامین امنیت برای تردد شناورهای ایرانی دفاع کند.

جهت دوم رزمایش ولایت 89 به ابعاد بلند مدت و منافع ایران در دریایی عمان و اقیانوس هند مربوط می شود و نیروی دریایی ارتش با این رزمایش توانست برای نخستین بار حوزه عملیاتی خود را گسترش داده و در عمل به اقیانوس هند وارد شود.

امیر سیاری پیش از برگزاری رزمایش در مصاحبه مطبوعاتی حضور یافت و در پاسخ به پرسشی در مورد اهداف رزمایش گفت؛ «نشان دادن اقتدار نظام در آب های آزاد به خصوص دریاهای جنوب، توسعه و ارتقای حضور نیروی دریایی در دریاهای آزاد و همچنین کنترل کامل دریایی در منطقه رزمایش از مهمترین اهداف این رزمایش است».

او طی برگزاری رزمایش و در مصاحبه ای با شبکه خبر در مورد رزمایشهای قبلی نیروی دریایی گفت که نیروی دریایی تا کنون رزمایشها متعددی در حوزه خلیج فارس و دریای عمان انجام داده اما این رزمایشها در آبهای ساحلی انجام شده و از این رو، نیروی دریایی ارتش بیشتر همانند نیروی دریایی ساحلی عمل کرده و با انجام رزمایش ولایت 89 است که نیروی دریایی توانست به معنای واقعی یک نیروی دریایی عمل کند و به آبهای آزاد و به خصوص آبهای اقیانوسی وارد شود.

وسعت عملیاتی رزمایش ولایت 89 درستي سخنان فرمانده نیروی دریایی را ثابت می کند چرا که این رزمایش در منطقه ای به وسعت 250 هزار کیلومتر مربع تا مدار 22 درجه انجام شد که به معنای نخستین عملیات نیروی ایرانی در اقیانوس هند می باشد.

روشن است که عملیات دریایی در حوزه خلیج فارس و دریای عمان با عملیات در حوزه اقیانوس هند تفاوت عمده ای دارد چرا که شرایط جوی و دریایی این دو حوزه تفاوت زیادی با یکدیگر دارند. سخنان امیر سیاری متوجه این تفاوتها است چرا که رزمایشها سابق در حوزه نخست به معنای توانمندی نیروهای ایران در آبهای آزاد و به خصوص اقیانوسی نیست و به قول معروف نمی تواند سنگ محک مناسبی برای حضور در آبهای اقیانوسی باشد. از این جهت، رزمایش ولایت 89 را می توان نخستین گام و البته مهمترین گام ایران برای حضور در آبهای اقیانوسی دانست فارغ از این مسئله که با چه میزان استعداد نظامی آن را انجام داده است.

البته پرواضح است که برای حضور مقتدرانه نیروی دریایی در آبهای اقیانوسی تجهیزات و امکانات گسترده تری لازم است، اما باید توجه داشت که اصل کسب تجربه و مهارت در این آبها ضرورتی اولیه و اساسی تری است که این رزمایش به دنبال آن بود.

نکته دیگر این بعد قضیه به پیامی مربوط می شود که رزمایش ولایت 89 به کشورهای منطقه و نیروهای نظامی حاضر در آن داده است.

امیر دریادار قاسم رستم آبادی پيام اين رزمايش را براي كشور هاي دوست و همسايه، پيام دوستي آرامش و صلح عنوان كرد و گفت؛ «ما مي‌توانيم در كنار كشورهاي منطقه امنيت را در آبهاي اين منطقه برقرار كنيم و هيچ نيازي به حضور بيگانگان نيست» و به همین علت از کشورها منطقه دعوت شده بود تا هیئتهای خود را برای نظارت بر اجرای رزمایش اعزام کنند.

سه کشور عراق، قطر و عمان از جمله کشورهای منطقه بودند که هیئتهای نظامی خود را برای نظارت بر انجام رزمایش اعزام کردند و همین امر نشان داد که این پیام مورد توجه آنان قرار گرفته است. هر چند که کشورهایی نظیر امارات، بحرین، کویت و عربستان سعودی پاسخی به این پیام ندادند و همین امر نیز تا اندازه ای بیانگر ناخشنودی آنان از توان نظامی ایران است اما نکته مهم در حضور هیئت نظامی عمان است چرا که در بین کشورهای عربی مذکور، تنها عمان است که از سواحل اقیانوسی برخوردار بوده و این رزمایش به سواحل آن کشور مربوط می شود.

در برابر این پیام دوستی، رزمایش ولایت 89 پیامی به نیروهای نظامی حاضر در منطقه و به خصوص نیروهای آمریکایی داشت. امیر سیاری در این زمینه گفت؛ «پیام بعدی ما نیز نشان دادن آمادگی کامل نیروهای دریایی جمهوری اسلامی ایران برای دفاع از منافع نظام در مقابل هر گونه حمله از سوی بیگانگان است».

این پیام با توجه به حضور گسترده نیروهای بیگانه و از جمله نظامیان آمریکایی در منطقه و همچنین خلیج عدن و اقیانوس هند اهمیت قابل توجهی دارد و نیروی دریایی ایران با حضور در اقیانوس هند برای نخستین بار به نیروی های بیگانه نشان داد که خواهان تقبل مسئولیت خود در منطقه ای وسیع تر از سابق بوده و از این پس باید نیروی ایرانی را در حوزه ای تحمل کنند که خاص خود می پنداشتند.

شاید پرسیده شود که این حضور با امکانات فعلی نیروی دریایی چه تاثیری می تواند داشته باشد، اما نباید فراموش کرد که پایه و بنیاد چنین حضوری بیش از هر چیز بر کسب تجربه در آبهای اقیانوسی استوار است و نیروی دریایی با این رزمایش توانست با ورود به اقیانوس هند گام نخست خود را برای تحقق گسترش حضور نظامي در اقیانوس هند بردارد. از این جهت، رزمایش ولایت 89 را باید نقطه عطفی در توان نظامی ایران دانست که بر اساس آن ایران خواهد توانست علاوه بر قدرت منطقه ای، توان خود را در عرصه بین المللی نیز محک بزند.

ارسال نظرات
خط داغ