به خاطر یک فیلم سیاسی لعنتی!
سینمای ایران لحظه به لحظه سیاسی تر می شود. این نه یک ادعا بلکه گزارهای است که مصادیق فراوانی برای اثبات آن وجود دارد. حدودا یک سال از انتخابات ریاست جمهوری ایران می گذرد و حواشی این انتخابات دستمایه فیلمسازان و فیلمنامه نویسان شده است هرچند که هنوز فیلمی از این اتفاق سیاسی در سینماهای ایران به نمایش در نیامده است اما خبر میرسد که فیلمهای متعددی در دست تولید است که به این موضوع میپردازد. رخشان بنی اعتماد سال گذشته قبل از انتخابات خبر از ساخت اولین مستند انتخاباتی در آستانه دهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری داد.
هر چند که با گذشت یک سال هیچ خبری از مستند او نیست. ابولقاسم طالبی یکی دیگر از این کارگردانان است که با فیلمی با نام « اینجا غبار روشن است » به انتخابات می پردازد. سناریوی این فیلم با موضوع حوادث انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری نوشته شده است.
البته در کنار این نامها کارگردانان جوان و در عین حال معروفی دیده می شوند که مشغول فعالیت روی این موضوع داغ هستند. مسئولان سینمایی وزارت ارشاد هم پیش از این اعلام کردند که به فیلمی با موضوع انتخابات مجوز ساخت ندادهاند. « فیلم های سیاسی» ژانری بود که جواد شمقدری در جشنواره اخیر فیلم فجر با رفع توقیف «به رنگ ارغوان» حاتمی کیا از آن سخن گفت: « ما باید شرایط را مهیا کنیم که این ژانر مغفول در سینمای ایران حیات پیدا کند و استمرار یابد. فکر میکنم «به رنگ ارغوان» را میتوان به عنوان یکی از سیاسیترین فیلمهای سینمای ایران قلمداد کرد.الان شرایط برای سینمای سیاسی مناسب است.
البته افراد ممکن است برای سینمای سیاسی تعاریف مختلفی داشته باشند که میتوانیم همه آنها را بپذیریم اما به طور خاص سینمای سیاسی سینمایی است که جایگاه تحولات انقلاب اسلامی در عرصه داخلی و بینالمللی را دستمایه کار خودش قرار دهد.» علی معلم منتقد سینما درباره انتخابات اخیر و میل فیلمسازان نسبت به پرداختن به این موضوع می گوید: « جریان انتخابات معنای صریح اجتماعی داشت. به گونه ایی شفاف سازی سیاسی صورت گرفت که باعث موضع گیریهای صریح شد. طبیعی است که تحول سیاسی تحول اجتماعی به بار میآورد و این تحولات سینما را وادار میکند وارد مسائل کلان شود. اینکه حالا به چه میزان آزادی در این باره فراهم می شود و سینما چه استفاده ایی از این فرصت میکند مسائل بعدی است. »
این منتقد سینما درباره ژانر سیاسی در ایران میگوید: « در ایران به فیلمهایی سیاسی گفته میشود که شعارگونه هستند و بیشتر به جای اینکه به مسائل سیاسی بپردازند و نقد آنها به مسائل اجتماعی میپردازند. در حوزه مستند هم ممکن است جانبدارانه ساخته شوند که ماهیت و تحلیل سیاسی ندارند. »
البته نباید از تاثیر فیلم های مستندی که درباره انتخابات در خارج از ایران به نمایش گذاشته شد بر سینمای ایران گذشت. هرچند در سینمای ایران از موارد بسیاری به عنوان فیلم های سیاسی می توان نام برد. آژانس شیشه ای ابراهیم حاتمی کیا، آرامش در حضور دیگران ناصر تقوایی، نیمه پنهان تهمینه میلانی و...نمونه هایی از مصادیق سینمای سیاسی ایران هستند.
به هر حال آنچه به عنوان سینمای سیاسی در دنیا تعریف می شود فیلم هایی هستند که به ارزشهای سیاسی، اجتماعی و... میپردازند که زمینه نقد و دگرگونی در آنها را پدید می آورد. آنچه بر پردههای سینمای ایران دیده می شود بیشتر انتقاداتی با نگاه اجتماعی به حوزه سیاسی است که با تعریف سینمای سیاسی در دنیا کاملا متفاوت است.