آشفته بازار شير خام و سرگيجه قيمتها
با وجود آنکه نوک فلش نمودارهای قیمت در تمام کالاها به ویژه مواد غذایی همواره صعودی است اما نوبت به شیر خام دامدار که میرسد قضیه برعکس میشود. چنانکه با بررسی قیمت شیر خام در سه سال گذشته روندی که در غالب مواقع نزولی شده است؛ کاملا محسوس خواهد بود.
بر اساس آمارهای موجود نرخ شیر خام خریداری شده از دامدار در سال 87، تا سقف 500 تومان افزایش یافت. این قیمت در سال پس از آن بین 300 تا 500 تومان در نوسان بود و اکنون شیر خام با قیمت 300 تومان به کارخانهدار فروخته میشود.
دلیل آن هم روشن است؛ کارخانهها ظرفیت جذب شیر دامدار را ندارند. از آنجا که شیر خشک موجود در بازار و شیر خشک وارداتی با قیمت به مراتب کمتر از شیر خام تولیدی مشکل کارخانهدار را حل میکند؛ چرا شیر دامدار با قیمت بالا وارد چرخه تولید شود و سود صنعت کاهش یابد؟
و اما دامدار که با افزایش حتی تا 100 درصدی قیمت علوفه کنار آمده و دام خود را برای شیردهی پرورش داده است حال با محصولی بسیار فسادپذیر مواجه است که خریدار ندارد.
در چنین شرایطی عقل حکم میکند محصول فاسد شدنی را هرچه زودتر ولو با قیمت بسیار کمتر به فروش رساند و این حکایت به آنجا میرسد که به رغم بالا بودن قیمت تمام شده شیر خام، این محصول با قیمتی حتی کمتر از سال 87 فروخته میشود واین به آن معناست که با وجود تورم فزاینده در تمام کالاها، محصولات کشاورزی و نهادههای دامی اما تورم به شیر خام که میرسد روند نزولی را در پیش میگیرد. این نکته مورد تایید طلوعی یکی از دامداران شیر قرار گرفت.
او میگوید: اختلاف بین دامدار و صنعت لبنیات بر سر قیمت شیر، اختلافی همیشگی است و این باعث شده است که دامدار برای این که شیر روی دستش نماند مطابق میل صاحبان صنعت رفتار کند.
او اظهار میکند: یک زمان کارخانهدار 20 تا 21 تن شیر را 400 تومان، 12 تن را 500 تومان و بقیه را 300 تومان میخریدند. به گفته طلوعی شیری که در سال 87، 500 تومان از دامدار خریداری میشد؛ امسال 300 تومان فروخته شده است.
او واردات بیرویه شیر خشک را یکی از عوامل مهم در این نابسامانی قیمتی میداند و میافزاید: علاوه بر حجم بالای شیر خشک وارداتی، دولت سال قبل برای از بین بردن بحران شیر، بخشی از شیرهای تولید شده را خشک کرد و این تولیدات را نزدیک عید روانه بازار کرد.
طلوعی ادامه داد: پر شدن ظرفیت کارخانهها با شیرهای خشک، پایین آمدن یا روی دست ماندن شیر خام را نتیجه میدهد.
او که مدیرعامل یک شرکت سهامی زراعی است خاطرنشان میکند: این شرایط باعث شد، ما برای جلوگیری از هدر رفتن شیر تولیدی خود اقدام به احداث کارخانه لبنیات کنیم.
طلوعی عنوان میکند: دامدارانی که خودشان کارخانه دارند مشکل فروش نخواهند داشت اما این مشکل برای باقی تولیدکنندگان، کماکان پابرجاست.
او تصریح میکند: این وضعیت در شرایطی که تب برفکی دامها را تهدید میکند و در برخی واحدها تلفات سنگینی نیز ایجاد کرده است؛ توجیه اقتصادی شغل دامداری را بسیار پایین میآورد.
او اذعان میکند که تاکنون واحد دامداریش تلفاتی از این بیماری نداشته ولی همچنان بیمناک است؛ تب برفکی دامنگیر دامهای او نیز بشود.
او یادآور می شود: این قیمت در سال 87، 410 تومان بوده ولی طی این مدت با وجود افزایش هزینه های پرورش دام، قیمت محصول نهایی با کاهش همراه بوده است.
وکیل گیلانی نیز وجود واردات شیر خ0شک با حجم بالا را دلیل عدم تمایل به خرید دامدار عنوان کرده و توضیح می دهد: با وجود این که تعرفه واردات در نیمه دوم سال گذشته افزایش یافت اما حجم واردات صورت گرفته در ابتدای سال به حدی بود که هنوز هم انبارها کفاف تولید کارخانجات را می دهد.
اما در این بین دولت که تجربه نا موفقی در تنظیم قیمت شیر خام و تامین مابه التفاوت پرداختی به کارخانه ها را داشت تعیین قیمت شیر خام را بر عهده نظام عرضه و تقاضا گذاشته و خود از دخالت در این جریان خودداری میکند.