بازي برزيلي در پرونده هستهاي ايران
بازي برزيلي در پرونده هسته اي ايران آغاز شد. به نظر مي رسد كه برازيليا قصد دارد نقش ويژهاي در يكي از چالش برانگيز ترين اختلاف هاي ايران و غرب ايفا كند. رئيسجمهور برزيل كه از اعضاي غيردايم شوراي امنيت است در مقاطع مختلف مخالفت خود را با اعمال تحريمهاي جديد عليه كشورمان ابراز كرده است اما به نظر ميرسد كه اين بار قصد دارد با همكاري قدرت هاي نوظهورمانند هند و آفريقاي جنوبي و با استفاده از ترديد هاي چين و روسيه در تشديد تحريم ها عليه كشورمان خود را به عنوان يكي از طرف هاي فعال در پرونده هسته اي ايران معرفي كند.
زماني كه هيلاري كلينتون در تور آمريكاي لاتين خود با پاسخ منفي داسيلوا براي پيوستن به كشورهاي حامي تحريم ايران مواجه شد به خوبي متوجه شد كه براي قانع كردن برزيل در پرونده هستهاي ايران مسير طاقت فرسايي دارد. اما برزيل روز پنج شنبه نشان داد كه نه تنها مخالف است بلكه قصد ايجاد جبهه مشترك در برابر تلاشهاي غرب براي تحريم ايران را نيز دارد.
جبهه اي كه محور اتحاد آن منافع اقتصادي است و اعضاي ان چندان به متشنج شدن اوضاع در مناطق حساس جهان به خصوص خاورميانه ندارند. بر همين مبنا قرار بود پنج شنبه ابتدا سران گروههاي ايباس (برزيل،آفريقاي جنوبي و هند ) و سپس روز جمعه سران كشور هاي بريك(برزيل ،روسيه ،چين و هند) چالش هسته اي اخير ايران و بحث تحريم هاي جديد را عليه كشورمان بررسي كنند اما به دليل زلزله اي كه اواخر هفته گذشته در چين رخ داد رئيس جمهور هوجين تائو مجبور شد سفر خود را به آمريكاي لاتين خاتمه دهد و بلافاصله به كشور خود بازگردد. وي قرار بود علاوه بر شركت در نشست روز جمعه بريك از ونزوئلا و شيلي هم ديدار كند.
اما زلزله باعث شد هر دو نشست روز پنج شنبه برگزار شود و داسيلوا اين فرصت را پيدا كرد تا در آستانه سفر خود به تهران به ايران اعلام كند كشورش در رد تشديد تحريم ها تنها نيست . ايباس و بريك گروه هايي هستند كه اعضاي آن را قدرت هاي نوظهوري تشكيل ميدهند كه چند سالي است مسير توسعه را با شتاب فراواني طي مي كنند.
خبرگزاري فرانسه گزارش داد كه سلسو اموريم وزير امور خارجه برزيل روز پنج شنبه در كنفرانس مطبوعاتي با ابراز رضايت از برگزاري دو نشست اعلام كرد كه ديدار هاي دو جانبه اي كه ميان داسيلوا با هوجين تائو همتاي چيني و مانموهان سينگ نخست وزير هند برگزار شدند نشان داد كه اين كشورها ديدگاه هاي مشتركي در مورد تحريم ايران دارند.
اين ديدگاه هاي مشترك در پرونده هستهاي ايران از نظر آموريم ترديد در مورد كارآمدي تحريم ها عليه ايران است. وي با اشاره به تاثير منفي تحريم ها خاطرنشان كرد كه در صورت اعمال مجازات هاي جديد اين مردم ايران هستند كه بايد پيامدهاي تحريم را تحمل كنند. » وزير امور خارجه برزيل دستيابي به يك راهحل ديپلماتيك را ممكن دانست .
در همين راستا خبرگزاري ريانووستي نيز به ديدار ديميتري مدودف رئيس جمهور روسيه و لوئيز داسيلوا رئيسجمهور برزيل اشاره كرد.«ناتالیا تیماکووا» دبیر مطبوعاتی رئیس جمهور روسیه با اعلام این خبر اظهار داشت: «گفتگوي دو رئيس جمهور بیشتر در مورد مسائل بین المللی، از جمله بررسی برنامه هستهای ایران بود». وي به جزئيات اين ديدار اشارهاي نكرد اما همزمان آندره نسترنكو سخنگوي وزارت امور خارجه روسيه از به تعويق افتادن تحريمها در شوراي امنيت سازمان ملل متحد خبر داد.
وي گفت:«در حال حاضر در مورد مفاد تحريم جديد گفتگوهايي صورت ميگيرد اما امكان دارد تصويب قطعنامه جديد هفته ها و حتي ماهها طول بكشد. اين در حالي است كه رئيسجمهور روسيه در كنفرانس مشترك مطبوعاتي با همتاي آرژانتيني خود در بوينس آيرس اعلام كرد كه تصويب تحريم هاي جديد عليه ايران در شوراي امنيت غير ممكن نيست اما در عين حال ابراز اميدواري كرد كه راه حلي ديپلماتيك براي اين موضوع يافت شود.
وي در انستيتو بوركينگز واشنگتن نيز مدعي شده بود كه ايران به پرسش هاي آژانس و جامعه بين الملل بي توجه است اما همزمان براي حل ديپلماتيك اين مسئله ابراز اميدوراي كرده بود. از طرفي پيراژيبه تاراگو معاون سياسي وزارت امور خارجه برزيل نيز در كنفرانس مطبوعاتي مشترك با فرستاده ويژه جاكوب زوما رئيس جمهور آفريقاي جنوبي اعلام كرد كه ميان برزيل و آفريقاي جنوبي در مورد تداوم گفتگو براي يافتن راه حلي در پرونده هسته اي ايران تفاهم كامل وجود دارد.»
از سوي ديگر مقامات برزيل خواستههايي نيز از كشورمان دارند. آموريم وزير امور خارجه خواستار انعطاف بيشتر از سوي ايران شد و تاراگو نيز از تهران خواست شفافيت بيشتري از خودنشان دهد و به همه به خصوص آژانس بين المللي انرژي اتمي ثابت كند كه در برنامه هسته اي خود اهداف مسالمت آميزي را دنبال مي كند.
پيش از اين نيز داسيلوا اعلام كرده بود كه در سفر خود به تهران قصد دارد به مقامات كشورمان اعلام كند كه از تلاش براي توليد تسليحات اتمي دست بردارد». ادعايي كه بارها از سوي غرب بدون ارائه مدرك معتبر مطرح شده و بارها نيز كشورمان آن را رد كرده است. انگيزه هاي زيادي در تلاش هاي برزيل براي ايفاي نقش بيشتر در پرونده هسته اي وجود دارد.
برزيل قدرت نوظهوري است كه در باشگاه اتمي جهان حضور دارد. سالهاي طولاني است كه اين كشور در مسير توسعه قرار گرفته و مدت هاست از رشد اقتصادي 5 درصدي ثابت با كمترين تورم ممكن برخوردار است. برزيل حتي خواهان كسب حق وتو در شوراي امنيت است و بر همين اساس تلاش مي كند مساعي ديپلماتيك خود را در روابط بين الملل افزايش دهد.
داسيلوا در عرصه سياست خارجي مدت هاست تلاش كرده ضمن ايجاد روابط نزديك اقتصادي با قدرت هاي بزرگ در برخي مسائل بين المللي نيز استقلال نسبي خود را در عين حفظ همكاري هاي گسترده حفظ كند. داسيلوا انگيزه اي براي دفاع از تحريم هاي ايران ندارد زيرا به اعتقاد وي برزيل نزديك به يك ميليارد دلار صادرات سالانه به تهران دارد در حالي كه هيچ وارداتي ندارد.
اين واقعيتي است كه نه تنها برزيل بلكه ساير قدرت هاي نوظهور مانند چين و تركيه و تا حدود كمتري هند را با ترديدهاي جدي در تشديد تحريم ها عليه كشورمان مواجه مي كند. اين كشورها از سويي قصد دارند روابط خود را با قدرت هاي برتر در سطح مناسبي نگه دارند و از سوي ديگر خواهان برقراري روابط گسترده اقتصادي با قدرت هاي منطقه اي مانند ايران هستند.
كشورهايي مانند برزيل به خوبي دريافته اند كه مخالفت آنها با تحريم كشورهايي مانند ايران در برابر چشم پوشي از منافع ناشي از اين روابط هزينه كمتري دارد و بر همين اسا س تعويق تحريم ها را به عنوان راهبرد خود انتخاب مي كنند. به همين دليل است كه علاوه بر برزيل كشورهايي مانند تركيه نيز نسبت به تحريم ايران منتقد هستند و داود اوغلو وزير امور خارجه اين كشور در آستانه سفر خود به تهران از مذاكرات انحصاري 1+5 و بازي ندادن ساير اعضاي غير دايم شوراي امنيت شكايت دارد.
دو جلسه در 24 ساعت
اما همزمان با تلاش برزيل و قدرت هاي نوظهور كشورهاي گروه 1+5 نيز تلاش هاي خود را براي تصويب تحريم ها عليه كشورمان شدت بخشيده اند. روزهاي چهارشنبه و پنج شنبه دومين و سومين جلسه اعضاي اين گروه در مورد پرونده هسته اي ايران برگزار شد.
نخستين جلسه كه در روز پنجشنبه نوزدهم فروردين برگزار شد از سوي نمايندگان اين شش قدرت جهان سازنده توصيف شد. دومين جلسه چهارشنبه هفته پيش برگزار شد كه به مدت سه ساعت ادامه داشت و اين نمايندگان چين و روسيه بودند كه روند اين مذاكرات را مثبت ارزيابي كردند. صبح پنج شنبه بلافاصله جلسه سوم نيز برگزار شد كه پس از آن مارك لايال گرانت، نماينده بريتانيا ،ژرژ آرو نماينده فرانسه از روند مذاكرات اظهار رضايت كردند.
به گزارش بي بي سي گرانت اعلام كرد كه در جلسه پنج شنبه نظرات كشورهاي چين روسيه و فرانسه در نشست چهارشنبه شب مورد بررسي قرار گرفت. ويتالي چوركين و لي بائودونگ نمايندگان دايم روسيه و چين در سازمان ملل متحد نيز جلسه برگزار شده را مفيد و سازنده ارزيابي كردند. از سوي ديگر خبرگزاري رويترز با اشاره به بر گزاري جلسات گروه 1+5 از شدت گرفتن روند مذاكرات در مورد پرونده هسته اي ايران خبر داده است. كشورهاي اروپايي به همراه نماينده امريكا بعداز ظهر پنج شنبه نيز با يكديگر ديدار داشتهاند. اين خبرگزاري به نقل از ديپلمات هاي غربي آورده است كه احتمال دارد جلسات شش قدرت جهاني براي تسريع در روند گفتگوها روزانه انجام شود.
دیپلمات ها به خبرگزاری رویترز گفته اند که نمایندگان چهار کشور غربی این گروه بعد از ظهر پنجشنبه با يكدیگر دیدار کردند. آمريكا به همراه متحدان غربي خود فرانسه، بريتانيا و آلمان علاقه مند است حداكثر تا ماه آينده تحريمهاي جديد عليه ايران تصويب شود.
محور مذاكرات اين كشورها با چين و روسيه نيز پيش نويس قطعنامه اي است كه در ماه ژانويه عليه ايران تنظيم شد و در آن مجازاتهاي تازهاي عليه كشورمان در 5 محور تقويت تحريمهاي تسليحاتي موجود ،تحريم تجاري و انسداد داراييهاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران ،تحريم سرمايه گذاري هاي تازه در صنايع انرژي،بانكداري و كشتيراني پيش بيني شده است.
اما سير گفتگو ها نشان مي دهد كه چين مانع اصلي براي اتخاذ تحريم هاي شديد عليه ايران است. روسيه نيز از تحريم هاي هوشمند استقبال مي كند هر چند كه در اين مسير همراهي بيشتري از خود نشا ن داده است. مخالفت چين و بازي دوپهلوي روس ها به احتمال فراوان مانع از اتخاذ تحريم هاي تازه عليه كشورمان خواهد شد.
به همين دليل است كه رابرت گيتس وزير دفاع آمريكا روز چهارشنبه تلويحا اعلام كرد ه واشنگتن براي پذيرش قطعنامه معتدل تر آمادگي دارد. گيتس اصل تصويب تحريمها را مهمتر از تدابير به كار رفته در قطعنامه ها دانست و مدعي شد كه منزوي كردن ايران بسيار مهم تر از محتوا و بندهاي قطعنامه است.» در نظر وزير دفاع امريكا قطعنامه جديد سازمان ملل متحد سكوي پرتاب كشورهايي است كه قصد دارند به اقدامات شديدتري عليه ايران دست بزنند.
به عبارتي آمريكايي ها قصد دارند از قطعنامه چهارم عليه كشورمان به عنوان دستاويزي حقوقي استفاده كنند. در همين راستا چهارشنبه شب ويليام برنز معاون وزير امور خارجه آمريكا در سنا اذعان كرد كه اعمال تحريم هاي تازه عليه كشورمان چالش برانگيز است.