خاطرات رهبرانقلاب از حاج احمد خميني
در آستانه سالگرد رحلت یادگار حضرت امام (ره)، پايگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای (مدظلهالعالی)، بیانات مقام معظم رهبری درباره حجتالاسلام حاج احمد خمینی را منتشر کرده است.
حضرت آیت الله خامنه ای در قسمتهایی از این گفتوگو که در تاریخ 11/ 3/ 1374 صورت پذیرفته است درباره سابقه آشنايى خودشان با حاج احمد آقا می فرمایند: ابتدا كه من ايشان را ديدم، حدود سال چهل و يك بود كه ما به منزل امام در قم زياد رفت و آمد مىكرديم.
ايشان ظاهراً در آن ايام به دبيرستان مىرفتند. در جريانات سال چهل و دو، من هيچ از ايشان يادم نيست و خبر ندارم كه چه مىكردند و كجا بودند. تا اينكه گمان مىكنم در سال چهل و چهار يا چهل و پنج شنيدم ايشان طلبه خوبى شدهاند و بسيار جدى مشغول تحصيلند.
گفته مىشد كه امام در آن ايام به ايشان فرمودهاند كه اگر شما مىخواهى به دانشگاه بروى، هزينههايت بر عهده خودت است؛ اما اگر طلبه بشوى من شهريهاى به تو مىدهم. يعنى امام به اين وسيله تشويق مىكردند كه ايشان به سمت طلبگى بروند. بعدها كمكم آشنايى ما با ايشان بيشتر و از نزديك شد. زمانىكه ايشان تازه ازدواج كرده بودند، من در سفرى از مشهد به قم آمده بودم و گفتم بروم فرزند امام را ببينم. به ديدار ايشان رفتم و از نزديك با هم آشنا شديم. اين، اوايل آشنايى ماست.
مقام معظم رهبری در ادامه این گفت و گو درباره جمعبندى و برداشت كلى خود از شخصيت و خصوصيات ايشان می فرمایند: حاج احمدآقا عنصر قابل و لايقى بودند. اولا ايشان خيلى باهوش بودند. به نظر من در بين خصوصيات ذاتى و صفاتى كه در يك انسان، برجسته است، اگر بخواهيم يكى را براى حاج احمد آقا از همه برجستهتر حساب كنيم، آن هوش ايشان بود. ايشان مرد عاقلى محسوب مىشدند. به شدت به امام عشق مىورزيدند و علاقهمند ايشان بودند.
علاوه بر اين، از بُن دندان به اين انقلاب اعتقاد داشتند و براى همين هم بود كه آن هوش سرشار در خدمت انقلاب و امام به كار مىرفت. اصل براى ايشان، همينها بود. من بعدا ديدم در وصيتنامهشان هم همين را تصريح كردهاند. اين راست است. اين را من خودم ديدم كه براى ايشان در درجه اول، امام و انقلاب مطرح بود. رفاقتها، دوستيها، جبههها، باندها و گروهها، هيچ مطرح نبود. اين، جهات بسيار خوبى بود كه ايشان داشتند. علاوه بر اين، ايشان هم در قم و هم در نجف درس خوانده بودند. ايشان، هم در انتقال خبرها و هم در انتقال نظرات امام به بيرون - چه به بنده و دو، سه نفر ديگر كه مسئولان سطح بالاى نظام بوديم و چه به مردم يا بعضى ديگر از مسئولان - تبحر خاصى داشتند و نظرات امام را خوب منعكس مىكردند. همچنين در موارد متعددى به امام مشورت مىدادند. امام هم آدمى نبودند كه تحت تأثير عواطف قرار گيرند و مساله پدر و فرزندى تأثير ناروايى در ايشان داشته باشد. از مشورت حاج احمد آقا استفاده بهينه را مىكردند. يعنى چنين نبود كه هر چه حاج احمد آقا مىگويند، گوش كنند؛ بلكه مواردى اتفاق افتاد كه امام نظرى داشتند و شايد خود ما هم خيال مىكرديم اين نظر را
حاج احمد آقا به ايشان منعكس كردهاند. بعد خداى متعال مسائل را طورى پيش مىآورد كه مىفهميديم نظر امام در اين مورد چيزى ديگر است و نظر حاج احمد آقا بجز اين بوده است. حتى در يك مورد، نظرى از قول امام براى من نقل شد. من، هم تعجب كردم كه چطور امام اين نظر را بايد بدهند و هم آن را قبول نداشتم؛ ولى هم حاج احمد آقا و هم آقاى هاشمى بر آن نظر مُصر بودند و چون به عنوان نظر امام نقل شده بود، جلسهاى برگزار كرديم كه تصميمگيرى كنيم. امر بسيار مهمى بود. من گفتم بايد خدمت امام برويم و ببينيم ايشان چه مىگويند. چون احتمال دادم شايد بعضى از حواشى و واقعيات را امام درست ندانند. خدمت امام رفتيم و آنجا بعد از آنكه حرفها مطرح شد، من ديدم امام به همان نظرى كه بنده داشتم گرايش پيدا كردند. در آن لحظه فورى اين مطلب به ذهن رسيد كه پس چگونه حاج احمد آقا از امام چيز ديگرى نقل كردند؟
حاج احمد آقا ملتفت شدند كه اينجا، جاى توجه به چنين گمانى است. فورى جلوي همه ما با امام روبهرو كردند و گفتند: آقا! من صبح پيش شما آمدم، شما اينگونه نگفتيد؟ آنوقت جزئيات را گفتند. امام تأملى كردند و گفتند: بله؛ همينگونه است. يعنى معلوم شد كه حاج احمد آقا در معرض اين بودند كه گاهى در تبدل نظر با رأى امام متبدل شوند. مىخواهم اين را عرض كنم كه حرفهاى امام، مشورتهاى حاج احمد آقا نبود. اما از حاج احمد آقا هم استفاده مىكردند. حاج احمد آقا در موارد متعددى، نظرات پخته خوبى را به امام منعكس كرده بودند. البته گاهى چيزهايى هم مىگفتند كه امام قبول نمىكردند. ما خودمان اين را در قضيه جنگ، در قضاياى سياست خارجى و در موارد متعدد ديگر ديده بوديم كه نظر امام يك چيز بود، نظر حاج احمد آقا بهكلى چيز ديگرى بود. همانطور كه گفتم، ايشان مشاورى امين براى امام بودند. امام هم زمانى جملهاى با اين مضمون گفتند كه احمد هيچ چيزى را به من نسبت نمىدهد كه من نگفته باشم. اين گواهى ِامام بسيار با ارزش و مهم است. همينگونه هم بود. ما هم تا آن مقدارى كه ديديم، همين را حس كرديم.
رهبر معظم انقلاب درباره نقش مشورتی حاج احمد آقا با مسئولان هم توضيح می دهند: آن هم يك مقوله است. شايد مىدانيد كه ايشان در چند جلسه شركت مىكردند. يكى در جلسه شوراى مصلحت بود كه به نظرم خود امام فرمودند يا ما از امام خواستيم و ايشان اجابت كردند كه حاج احمد آقا در جلسه باشند؛ چون مسأله تشخيص مصلحت است، بسيار مهم است. يك وقت لازم بود كه مثلا خبرهايى خدمت امام داده شود يا بالعكس. اما مهمتر از همه اين جلسات، جلسه روساى سه قوه بود كه ايشان مرتب در آن شركت مىكردند. جلسه روساى سه قوه، اوايل، هفتهاى دو بار و بعد هفتهاى يك بار تشكيل مىشد. بعد در مقطعى من گفتم كارمان زياد است، دفعات جلسه را زياد كنيم؛ مجددا هفتهاى دو بار برگزار مىشد. در آنجا حاج احمد آقا به عنوان يك عنصر خوشفكر و باهوش و باتجربه، انصافا خيلى به درد ما مىخوردند. وقتى در مسائل مختلف، به خصوص مسائل جهانى بحث مىشد، ذهنشان باز بود و نظرشان در بين نظرها خوب و پخته مىنمود و در پيش بردن جلسه ما تأثير داشت.
حضرت آیت الله خامنه ای درباره نقش و جایگاه حاج احمد آقا پس از رحلت امام (ره) نیز می گویند:
حاج احمد آقا بعد از رحلت امام، در رابطه با مسائل رهبرى و بعد هم در درجه دوم در رابطه با مسائل دولت، موضعى اتخاذ كردند كه بسيار تحسين برانگيز بود. ايشان انتقادهايى هم به بعضى از امور داشتند؛ اما اين انتقادها در مورد مسائل دولت منعكس نمىشد يا بسيار كم منعكس مىشد. در مورد مسائل رهبرى هم، نظر ايشان با آنچه كه از طرف رهبرى ابراز مىشد، كاملا موافق اعلام مىشد و موافق هم بودند. حاج احمد آقا در برهه بعد از رحلت امام، يكى از بهترين مواضعى را كه ممكن است كسى مثل ايشان داشته باشد، در دفاع از اصول و موازين انقلاب و آن چهره حقيقى خط امام اتخاذ كرده بودند. ايشان واقعا از جان و دل از آن مواضع و از جمله از رهبرى، دفاع مىكردند. دفاع بسيار جانانهاى كه ايشان چه از اساس و اصل رهبرى و چه از شخص حقير مىكردند، در بعضى از روحيههايى كه ممكن بود به گونه ديگرى فكر كنند يا احساس ديگرى داشته باشند، تأثيرات زيادى داشت.