فرارو | سه اقدام برای حل بحران هسته ای ایران
کد خبر: ۴۱۴۵۱۸
من از اولین روزهای ریاست­ جمهوری ترامپ، مکرر تأکید کردم که این توهمی بیش نیست و خروج ترامپ از برجام عواقب ناگواری فراتر از روابط دوجانبه ایران و آمریکا در سطح منطقه­ای و جهانی خواهد داشت.
تاریخ انتشار: ۱۸:۵۶ - ۲۰ مهر ۱۳۹۸

سیدحسین موسویان*، پژوهشگر در دانشگاه پرینستون در دو ماهنامه فرهنگ دیپلماسی نوشت:  تصور بانیان خروج ترامپ از برجام بر این بود که:

۱. با اعمال فشار حداکثری و به صفر رساندن روابط بانکی و مالی و صادرات نفت ایران، اقتصاد ایران از هم خواهد پاشید،

۲. شورش­های مردمی سراسر ایران را فرا خواهد گرفت، 

۳. ایران قدرت و نفوذ منطقه­ای خود را از دست خواهد داد؛

۴. در نتیجه، حاکمیت فعلی ایران فرو خواهد پاشید و یا حداقل ایران از موضع ضعف پای میز مذاکره خواهد آمد.

من از اولین روزهای ریاست­ جمهوری ترامپ، مکرر تأکید کردم که این توهمی بیش نیست و خروج ترامپ از برجام عواقب ناگواری فراتر از روابط دوجانبه ایران و آمریکا در سطح منطقه­ای و جهانی خواهد داشت. دو سال و نیم از ریاست­ جمهوری ترامپ و سیاست اعمال تحریم‌های حداکثری گذشته است. نه تنها اقتصاد ایران از هم نپاشیده و قدرت و نفوذ منطقه‌­ای ایران کاهش نیافته، بلکه ایران پیشرفته­‌‌ترین پهپاد آمریکا را برفراز آب­های خلیج فارس ساقط کرد، نفتکش انگلیس را توقیف کرد، پهپاد­های حوثی­ها لوله‌­های نفت عربستان را مورد حمله قرار دادند، امارات تصمیم به عقب‌­نشینی از یمن گرفت و سایر تحولاتی که نشانه بروز یک بحران بزرگ منطقه‌­ای و جهانی است که با خروج ترامپ از برجام کلید خورده است.

 

تا این مرحله، نه تنها ترامپ به خواسته‌­های خود نرسیده  بلکه روند به ضرر صلح و امنیت جهانی به پیش می‌رود. با وجود این، معتقدم که می­توان مسیر را تغییر داد؛ به شرطی که ترامپ گام­های زیر را بردارد تا ورق به نفع صلح و امنیت جهانی برگردد:

 

۱. به دعوت دبیرکل سازمان ملل متحد، جلسه وزرای خارجه ایران و گروه ۱+۵ (چین، روسیه، آمریکا، آلمان، انگلیس و فرانسه) با هدف دستیابی به توافقی جهت کاهش تشنجات فعلی و مهار روندی که می‌­تواند به جنگ ختم شود، تشکیل شود. در این نشست، تحریم‌­های غیرقانونی ترامپ موقتاً برداشته شود تا زمینه یک مباحثه و گفتگوی سازنده بین ایران و آمریکا فراهم شود. حسن‌ ­نیت­‌های متقابل مثل تبادل زندانیان می­تواند مسیر را تسهیل و تنش را کاهش دهد.

 

۲. همه قدرت­های جهانی منهای آمریکا معتقدند که برجام جامع‌ترین سند هسته­ای جهانی است و باید احیاء شود. طبق گزارش­‌های رسمی و معتبر جهان، برجام در مورد اعتماد جهانی به عدم دستیابی ایران به بمب هسته‌­ای، کارآمد بود. ترامپ مکرر گفته که خواهان دستیابی به توافقی جهت اطمینان از عدم دستیابی ایران به بمب هسته ای است. برجام دربرگیرنده جامع­ترین و محکم­ترین مکانیزم‌­های بازرسی و شفافیت هسته­‌ای جهانی در مورد عدم انحراف به سمت ساخت بمب هسته‌­ای است. لذا اگر آمریکا در مورد عدم اشاعه سلاح هسته­‌ای جدی است، باید با ایران و سایر قدرت­‌های منطقه‌­ای و جهانی همکاری کند تا اصول برجام منطقه‌­ای حفظ شده و عدم وجود بمب هسته‌­ای در ایران و کل منطقه تضمین شود. عاری کردن خاورمیانه از سلاح­‌های هسته‌­ای تنها راه­ حل پایدار است که برجام  آن را پایه­‌گذاری کرده است.

 

۳. در چارچوب بند ۸ قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد، و به منظور مهار تنش‌های موجود در خلیج فارس، تأمین امنیت انرژی و ممانعت از بروز حوادث اتفاقی زمینه‌­ساز تقابلات نظامی، تشکیل  «گروه تماس ۱۳» شامل ۸ کشور حاشیه خلیج فارس و ۵ قدرت جهانی عضو دائم شورای امنیت ضروری است. امنیت در خلیج فارس نیازمند تعامل و همکاری قدرت­های منطقه و جهانی است که بدون گفتگو و همکاری مستقیم ۸ کشور حاشیه خلیج فارس به ویژه ایران و عربستان ممکن نخواهد بود.

 

*موسویان در سال­های 76-1369، سفیر ایران در آلمان بود. او سپس، در دولت خاتمی دبیر شورای عالی امنیت ملی و عضو هیأت مذاکره­کننده هسته­‌ای بود. تا سال 1386 نیز در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصحلت نظام معاون امور بین‌­الملل بود. اما در سال 1387، به آمریکا رفت و اکنون در دانشگاه پرینستون به امور پژوهشی اشتغال دارد. مقاله کنونی در مجله دانشمندان اتمی در آمریکا به چاپ رسیده و ترجمه کنونی از نویسنده است.

مجله خواندنی ها
عناوین برگزیده
پس لرزه‌های دستگیری روح‌الله زم؛ پالایشی در راه است؟
سرگیجه اپوزیسیون از نحوه دستگیری مدیر آمدنیوز
پس لرزه‌های دستگیری روح‌الله زم؛ پالایشی در راه است؟
پوتین در ریاض به دنبال چیست؟
سفر رییس جمهور روسیه به عربستان سعودی پس از 12 سال
پوتین در ریاض به دنبال چیست؟
پربیننده ترین
گزارش تصویری